Examkin

Soru

Zorluk: ZorRasyonel Model

Kamu politikası analizinde rasyonel-kapsamlı (rational-comprehensive) modelin temel metodolojik varsayımlarından biri, amaçlar (değerler) ile araçlar (politikalar) arasındaki ilişkinin niteliğidir. Bu modele göre, karar verme sürecinde amaçların belirlenmesi ve araçların seçimi arasındaki ilişkiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi rasyonel modelin mantığını en doğru şekilde yansıtmaktadır?

  1. Amaçlar, alternatif araçların incelenmesinden önce ve onlardan tamamen bağımsız olarak belirlenmeli; araçlar ise yalnızca bu önceden tanımlanmış amaçlara hizmet etme derecelerine göre seçilmelidir.Cevap
  2. B
    Amaçlar ve araçlar birbirine sıkı sıkıya bağlıdır ve karar verici, mevcut sınırlı araçların kabiliyetlerini göz önünde bulundurarak amaçlarını süreç içerisinde sürekli olarak yeniden tanımlar.
  3. C
    Karar verme süreci, amaçların (sorunların) ve araçların (çözümlerin) birbirinden bağımsız 'akışlar' halinde olduğu ve ancak uygun bir fırsat penceresi açıldığında tesadüfen birleştiği bir yapıdadır.
  4. D
    Stratejik düzeyde rasyonel bir amaç belirleme süreci işletilirken, operasyonel düzeydeki araçlar geçmiş tecrübelere dayalı küçük ve kademeli değişikliklerle seçilir.
  5. E
    Amaçlar, karar vericilerin kendi bireysel çıkarlarını maksimize etme dürtüsüyle belirlenir ve araçlar bu kişisel fayda maliyet analizine göre rasyonelleştirilir.

Cevap

Rasyonel-kapsamlı modelde amaçlar, araçların analizinden önce ve onlardan bağımsız olarak belirlenmeli; araçlar ise bu amaçlara ulaşma verimliliklerine göre değerlendirilmelidir.
Rasyonel-kapsamlı modelin metodolojisi, karar vericinin önce toplumsal değerleri ve amaçları bir hiyerarşiye koymasını (fayda fonksiyonu), ardından bu amaçlara ulaşacak tüm alternatif araçları belirleyip analiz etmesini öngörür. Bu süreçte amaçlar, araçlardan bağımsız ve onlara öncelikli bir konumdadır; araçlar sadece 'amaçlara ulaştıran teknik vasıtalar' olarak görülür.

Adım Adım Çözüm

1
Rasyonel modelin 'amaç-araç' (ends-means) ayrımı varsayımını analiz etmek.
Modele göre amaçlar (değerler/hedefler) ile araçlar (politika alternatifleri) kavramsal olarak birbirinden tamamen ayrılmıştır.
Rasyonel analiz, bir 'sosyal fayda fonksiyonu' oluşturabilmek için değerlerin araçlardan bağımsız bir hiyerarşide sıralanmasını gerektirir.
2
Amaçların belirlenmesindeki mantıksal önceliği değerlendirmek.
Amaçlar, analiz sürecinin en başında ve alternatif araçlar henüz masada yokken belirlenir.
Eğer amaçlar araçlara göre belirlenseydi, 'en verimli araç' seçimi nesnel bir kritere dayandırılamazdı.
3
Araçların seçim kriterini belirlemek.
Araçlar, önceden belirlenmiş amaçları en düşük maliyetle ve en yüksek oranda gerçekleştirebilme kapasitelerine (verimlilik/etkililik) göre seçilir.
Rasyonellik, araçların amaca hizmet etme derecesinin teknik bir analizle (maliyet-fayda analizi gibi) ölçülmesini şart koşar.

Anahtar Kavram

Rasyonel modelde amaçlar ve araçların metodolojik olarak birbirinden ayrılması ve amaçların araçlardan önce belirlenmesi zorunluluğu (Ends-Means Separation).
Bu soruyu puanla

Konular

Rasyonel Model

Bu konudan daha fazla soru