Soru

Zorluk: Kolayİdarenin Özel Malları ve Hukuki Rejimi

İdarenin mülkiyetinde bulunmasına rağmen, bir kamu hizmetinin yürütülmesine tahsis edilmemiş veya kamunun doğrudan kullanımına sunulmamış olan "özel malları" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Bu mallar üzerindeki hukuki tasarruflar ve bunlardan doğan uyuşmazlıklar kural olarak adli yargı koluna tabidir.Cevap
  2. B
    Bu malların yönetimi ve korunması her aşamada istisnasız olarak kamu hukuku kurallarına göre yürütülür.
  3. C
    Bu mallar, nitelikleri gereği hiçbir şekilde özel hukuk sözleşmelerine (kira, satış vb.) konu edilemezler.
  4. D
    İdarenin özel malları, kamu mallarının yararlandığı tüm ayrıcalıklı koruma usullerinden aynı şekilde yararlanır.
  5. E
    Bu malların statüsü, idare tarafından bir idari işlemle 'kamu malı' haline dönüştürülemez.

Cevap

İdarenin özel malları üzerindeki tasarruflar ve uyuşmazlıklar kural olarak adli yargı koluna ve özel hukuk hükümlerine tabidir.
İdarenin özel malları (belediyeye ait bir dükkanın kiralanması, idarenin gelir getiren tarlası vb.), bir kamu hizmetinin doğrudan yürütülmesine ayrılmadığı için idare burada bir özel hukuk kişisi gibi hareket eder. Bu nedenle bu mallara ilişkin işlemler özel hukuk hükümlerine tabidir ve doğacak uyuşmazlıklar adli yargıda çözülür.

Adım Adım Çözüm

1
Malın niteliğini tespit etme
Soruda belirtilen malların kamu hizmetine veya halkın kullanımına tahsis edilmediği görülmektedir; bu durum malların 'özel mal' kategorisinde olduğunu kanıtlar.
İdarenin malları tahsis unsuru üzerinden kamu malları ve özel mallar olarak ikiye ayrılır.
2
Uygulanacak hukuk rejimini belirleme
İdarenin özel malları üzerindeki mülkiyet hakkı, bir özel kişinin mülkiyet hakkına benzer şekilde özel hukuk (Medeni Kanun, Borçlar Kanunu vb.) hükümlerine tabidir.
Kamu gücü ayrıcalıklarının kullanılmadığı bu alanlarda eşitlik ilkesi gereği özel hukuk uygulanır.
3
Yargı kolunu saptama
Özel hukuk ilişkilerinden doğan uyuşmazlıklar kural olarak adli yargı (asliye hukuk, sulh hukuk vb.) mahkemelerinde çözümlenir.
İdari yargı, kural olarak idarenin kamu hukuku alanındaki işlem ve eylemlerini denetler.

Anahtar Kavram

İdarenin özel mallarının özel hukuk rejimine ve adli yargıya tabi olması.

İpuçları

1
Bir malın 'kamu malı' mı yoksa 'özel mal' mı olduğunu belirleyen en temel kriter, o malın bir kamu hizmetine tahsis edilip edilmediğidir.
2
İdarenin bir özel hukuk kişisi (şahıs) gibi davrandığı durumlarda hangi hukuk dalı ve hangi yargı kolu yetkilidir?

Daha Fazla Pratik

İstisnai olarak 'Devlet' tüzel kişiliğine ait özel malların haczedilemezliği kuralını inceleyerek genel özel mal rejiminden farkını not ediniz.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla