Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorCumhurbaşkanlığı Kararnameleri (Olağan ve OHAL CBK)

1982 Anayasası’nın 2017 değişikliği sonrası hükümleri ve Anayasa Mahkemesi içtihatları çerçevesinde; Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) normatif değeri, kanunlarla olan hiyerarşik ilişkisi ve yetki sınırları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Anayasa'da üst kademe kamu yöneticilerinin atanmalarına ilişkin usul ve esasların CBK ile düzenleneceği açıkça belirtilmiş olsa da; TBMM'nin bu konuda kanun çıkarması halinde, 'kanun önceliği' ilkesi gereği ilgili CBK hükümleri kendiliğinden hükümsüz hale gelir.Cevap
  2. B
    Olağan dönem CBK'ları ile 'sosyal ve ekonomik haklar' bölümündeki tüm haklar düzenlenebilir; bu bağlamda vergi ödevi ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık şartları, sosyal devlet ilkesini gerçekleştirmek amacıyla CBK ile genişletilebilir.
  3. C
    Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (OHAL CBK), Resmi Gazete'de yayımlandıkları gün TBMM onayına sunulur ve TBMM tarafından üç ay içinde karara bağlanmazlarsa, bu sürenin sonunda sadece 'esas' bakımından Anayasa Mahkemesi denetimine açılmış sayılırlar.
  4. D
    Bir konuda kanun ile CBK hükümlerinin çatışması durumunda, CBK'nın daha özel bir düzenleme (lex specialis) içermesi veya sonraki tarihli olması (lex posterior) durumunda, uygulama önceliği CBK hükümlerine verilir.
  5. E
    Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan 'negatif statü' hakları, sadece savaş ilanı durumunda çıkarılacak CBK'lar ile sınırlanabilir; olağanüstü hal ilanı bu haklara müdahale yetkisi vermez.

Cevap

Üst kademe kamu yöneticilerinin atanması gibi anayasada doğrudan CBK ile düzenleneceği belirtilen alanlarda dahi kanun çıkarılması halinde CBK'nın hükümsüz kalacağını belirten ifade doğrudur.
Doğru olan seçenek, 1982 Anayasası'ndaki 'kanun önceliği' ilkesini en kapsamlı haliyle açıklayan ifadedir. Anayasa'nın 104. maddesinin 17. fıkrasında yer alan 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir' hükmü, herhangi bir istisna öngörmemiştir. Bu durum, doktrinde ve Anayasa Mahkemesi kararlarında, Anayasa'nın kararnamelere bıraktığı üst kademe yöneticilerin atanması veya bakanlık teşkilat yapısı gibi konularda dahi Meclis'in kanunla müdahale edebileceği ve bu durumda CBK'nın kendiliğinden (ipso jure) etkisiz kalacağı şeklinde yorumlanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin (CBK) türlerini (Olağan ve OHAL) ve bunların konu bakımından sınırlarını tespit et.
Olağan CBK'lar için 'kişi hakları' ve 'siyasi haklar' yasaktır; OHAL CBK'lar için ise sadece 'çekirdek haklar' yasaktır.
Anayasa'nın 104 ve 119. maddeleri arasındaki farkı anlamak için gereklidir.
2
CBK ile kanun arasındaki hiyerarşik ilişkiyi Anayasa'nın 104/17. fıkrası uyarınca değerlendir.
Kanun, CBK'dan üstündür. Çatışma durumunda kanun uygulanır ve kanun çıkarılırsa CBK hükümsüz kalır.
Normlar hiyerarşisi kuralını uygulamak için gereklidir.
3
Anayasa'nın doğrudan CBK'ya bıraktığı 'münhasır alanlar' (Bakanlık yapısı, üst kademe yöneticiler) ile yasama yetkisinin genelliğini karşılaştır.
Anayasa'da CBK'ya ayrılmış özel alanlar olsa dahi, Meclis kanun çıkararak bu alanı düzenleyebilir ve CBK'yı hükümsüz kılabilir.
Sorudaki en üst düzey hukuki tartışmayı (Level 5) çözümlemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Kanun Önceliği ve CBK'nın İkincilliği

Daha Fazla Pratik

Bakanlıkların kurulması ve üst kademe yöneticilerin atanması konularındaki CBK yetkisinin, yasama organı tarafından çıkarılan bir 'teşkilat kanunu' ile nasıl sınırlandırılabileceğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (Olağan ve OHAL CBK)

Bu konudan daha fazla soru