Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (Olağan ve OHAL CBK)

19 soru

1982 Anayasası’nda 2017 değişikliği ile düzenlenen Cumhurbaşkanlığı kararnamesi (CBK) rejimi çerçevesinde; olağan dönem CBK’ları ile olağanüstü hal (OHAL) CBK’larının yetki alanı ve yargısal denetimi açısından karşılaştırılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Olağan dönem CBK'ları ile temel haklar, kişi hakları ve siyasi haklar düzenlenemezken; OHAL CBK'ları ile çekirdek haklara dokunulmamak kaydıyla temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilir.

Kanun ile olağan dönem CBK hükümleri arasında aynı konuda farklı hükümler bulunması durumunda, yürütme yetkisi Cumhurbaşkanına ait olduğundan CBK hükümleri öncelikle uygulanır.

Olağan dönem CBK'ları sadece şekil bakımından Anayasa Mahkemesi denetimine tabiyken, OHAL CBK'ları Resmi Gazete'de yayımlandıkları andan itibaren hem şekil hem esas bakımından denetlenebilir.

Olağan dönem CBK'larının çıkarılabilmesi için TBMM'nin bir yetki kanunu ile çerçeveyi belirlemesi gerekirken, OHAL CBK'ları doğrudan Anayasa'dan alınan yetkiyle çıkarılır.

Sosyal ve ekonomik haklar her iki kararname türüyle de herhangi bir sınırlamaya tabi olmaksızın düzenlenebilir ve bu düzenlemeler aleyhine yargı yolu kapalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağan dönem CBK'ları ile temel haklar, kişi hakları ve siyasi haklar düzenlenemezken; OHAL CBK'ları ile çekirdek haklara dokunulmamak kaydıyla temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilir.

Cevap

Olağan dönem CBK'ları ile kişi ve siyasi hakların düzenlenememesi, OHAL CBK'ları ile ise çekirdek haklar hariç hakların durdurulabilmesi ve yargı yolu farkı temel ayrım noktasıdır.

Doğru ifade, olağan dönem CBK'larının konu bakımından sınırlılığını (negatif ve aktif statü haklarına dokunamama) ve OHAL CBK'larının ise 15. madde çerçevesinde daha geniş yetkilere sahip olduğunu (çekirdek haklar hariç durdurma yetkisi) tam olarak yansıtmaktadır. Ayrıca bu iki tür arasındaki en belirgin farklardan biri de yargısal denetimdir; olağan dönem kararnameleri AYM denetimine tabiyken, OHAL kararnameleri için bu yol kapalıdır.

Adım Adım Çözüm

Olağan dönem CBK sınırlarını analiz et.

Art 104: Kişi hakları (2. bölüm) ve Siyasi haklar (4. bölüm) düzenlenemez. Sadece Sosyal/Ekonomik haklar düzenlenebilir.

Olağan dönemde yasama yetkisinin genelliği ve asliyetini korumak için yürütmeye sınırlı bir alan bırakılmıştır.

OHAL CBK sınırlarını ve yargısal denetimi incele.

Art 119 ve 148: OHAL CBK ile temel haklar durdurulabilir (çekirdek haklar hariç) ve bu kararnamelere karşı AYM yolu kapalıdır.

Olağanüstü yönetim usullerinde yürütmenin hızlı hareket etmesi hedeflenmiştir.

Normlar hiyerarşisi ve yetki kuralını kontrol et.

CBK'lar kanunlara aykırı olamaz ve TBMM'nin yetki kanunu vermesine gerek yoktur.

2017 anayasa değişikliği ile CBK'lar doğrudan anayasal bir yetki haline gelmiştir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Hukuki Rejimi ve Farkları

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin 'Münhasır Kanun Alanı' ve 'Kanun Önceliği' ilkeleri arasındaki farkı pekiştirmek için AYM'nin bu konudaki iptal kararlarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 40s

Soru 2Soru →

Yürütme organının düzenleme yetkisi kapsamında yer alan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK); olağan ve olağanüstü hal dönemleri için farklı yetki sınırları ve hukuki sonuçlar öngörmektedir. Buna göre, CBK'ların hukuki rejimi ve konu bakımından yetki sınırları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Olağan dönem CBK'ları normlar hiyerarşisinde kanunların altında yer alırken, OHAL CBK'ları fonksiyonel olarak kanun hükmündedir ve yargısal denetime tabi değildir.

Cumhurbaşkanı, mülkiyet hakkı ve haberleşme hürriyeti gibi kişi hak ve ödevlerini olağan dönem CBK'sı ile serbestçe düzenleyebilir.

TBMM tarafından bir konuda kanun çıkarılması, o konuda daha önce çıkarılmış olan olağan dönem CBK hükümlerini etkilemez ve her iki metin birlikte uygulanır.

OHAL CBK'ları, Resmi Gazete'de yayımlandıkları tarihten itibaren 60 gün içinde Anayasa Mahkemesi tarafından hem şekil hem esas bakımından denetlenir.

Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen bir konuda kanun bulunmaması halinde, Cumhurbaşkanı bu boşluğu CBK ile doldurabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağan dönem CBK'ları normlar hiyerarşisinde kanunların altında yer alırken, OHAL CBK'ları fonksiyonel olarak kanun hükmündedir ve yargısal denetime tabi değildir.

Cevap

Olağan dönem CBK'ları normlar hiyerarşisinde kanunların altında yer alırken, OHAL CBK'ları fonksiyonel olarak kanun hükmündedir ve yargısal denetime tabi değildir.

Doğru yanıt olan ifade, CBK rejiminin iki temel ayrımını (hiyerarşi ve denetim) doğru özetler. Olağan CBK'lar kanuna aykırı olamaz ve kanunla düzenlenen alana giremezken, OHAL CBK'ları kanun gücünde kabul edilir ve anayasal koruma gereği yargısal denetime tabi tutulamazlar.

Adım Adım Çözüm

CBK türlerinin normlar hiyerarşisindeki yerini belirle.

Olağan CBK'lar kanun altı, OHAL CBK'ları kanun eşdeğeridir.

Anayasa 104. ve 119. maddelerdeki yetki farkını ayırt etmek gerekir.

Konu bakımından yetki sınırlarını kontrol et.

Olağan CBK'da 'sosyal haklar' sınırı varken, OHAL CBK'da çekirdek haklar hariç sınır yoktur.

Olağanüstü hallerde yürütmenin yetkisinin genişlediğini doğrulamak içindir.

Yargısal denetim yolunu incele.

Olağan CBK için AYM yolu açık, OHAL CBK için (OHAL süresince) kapalıdır.

Anayasa Madde 148'deki açık yasak hükmünü uygulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Hukuki Niteliği

Daha Fazla Pratik

Kararnamelerin TBMM tarafından onaylanma süreleri ve onaylanmamanın hukuki sonuçlarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 3Soru →

1982 Anayasası’nda yer alan düzenlemeler uyarınca, yürütme organının düzenleyici işlemleri arasında yer alan olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) konu bakımından sınırları ve kanunlar karşısındaki hukuki statüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa'nın ikinci kısmında yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevler Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenebilir.

Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda, yürütme yetkisinin gerektirdiği durumlarda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılabilir.

Kanunlarda açıkça düzenlenen bir konuda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılması mümkün değildir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, yürürlük tarihi daha yeni olan düzenleme uygulanır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından bir konuda kanun çıkarılması, o konudaki mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunlarda açıkça düzenlenen bir konuda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılması mümkün değildir.

Cevap

Kanunlarda açıkça düzenlenen bir konuda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılması mümkün değildir.

Doğru olan ifade, kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamayacağıdır. 1982 Anayasası'nın 104. maddesinde düzenlenen bu kural, yürütmenin düzenleme yetkisinin kanuni dayanağa sahip olması ve kanunla düzenlenen alanın yürütme tarafından daraltılamaması ilkesine (kanun önceliği) dayanır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 104. maddesindeki Cumhurbaşkanlığı kararnamesi yetkisini analiz etme

Olağan dönem CBK'larının konu bakımından dört temel sınırı olduğu tespit edilir.

Yürütme organının asli düzenleme yetkisinin sınırlarını belirlemek.

Kanun-kararname ilişkisini değerlendirme

Anayasa'da yer alan 'Kanunda açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamaz' hükmüne ulaşılır.

Normlar hiyerarşisinde kanunun CBK üzerindeki üstünlüğünü (kanun önceliği) teyit etmek.

Anahtar Kavram

Olağan Dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Konu Bakımından Yetki Sınırı ve Kanun Önceliği

Daha Fazla Pratik

Olağanüstü hal (OHAL) kararnameleri ile olağan dönem kararnamelerinin yargısal denetim ve konu bakımından farklarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 4Soru →

1982 Anayasası'na göre, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) yetki alanı ve hukuki rejimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa'nın ikinci kısmında yer alan kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevler bu kararnamelerle düzenlenebilir.

Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Bir konuda kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesi arasında farklı hükümler bulunması halinde, 'sonraki tarihli düzenleme önceliklidir' kuralı uyarınca CBK hükümleri esas alınır.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün TBMM onayına sunulmak zorundadır.

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin anayasaya şekil ve esas bakımından uygunluk denetimi Danıştay tarafından gerçekleştirilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Cevap

Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Doğru ifade, kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamayacağıdır. 1982 Anayasası'nın 104. maddesinin 17. fıkrası uyarınca, Cumhurbaşkanının kararname çıkarma yetkisi 'kanun boşluğu' olan alanlar ile sınırlıdır. Eğer bir konu kanunla açıkça düzenlenmişse veya Anayasa'da o konunun 'münhasıran kanunla' düzenleneceği belirtilmişse, Cumhurbaşkanı o alanda düzenleme yapamaz.

Adım Adım Çözüm

CBK'nın konu bakımından sınırlarını belirle.

Anayasa'nın 104. maddesine göre, münhasıran kanunla düzenlenen alanlarda ve kanunda açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamaz.

Hiyerarşik üstünlüğü kontrol et.

Kanun ile CBK çelişirse kanun esas alınır.

Hak ve hürriyet sınırlamalarını analiz et.

Kişi hakları (negatif) ve siyasi haklar (aktif) düzenlenemez; sadece sosyal ve ekonomik haklar (pozitif) düzenlenebilir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Kanun Önceliği (Law Priority)

Daha Fazla Pratik

OHAL CBK'larının olağan dönem CBK'larından temel farklarını (yargı yolu, konu sınırlaması, Meclis onayı) içeren bir karşılaştırma tablosu hazırlayınız.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 5Soru →

1982 Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) konu bakımından yetki sınırları ve yargısal denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Olağan dönem CBK’ları ile sadece sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilirken; OHAL CBK’ları ile çekirdek haklar hariç tüm temel haklar düzenlenebilir ve OHAL CBK’ları yargısal denetim dışındadır.

Olağan dönem CBK’ları normlar hiyerarşisinde kanunla eş değerdir ve kanunun açıkça düzenlediği bir konuda CBK çıkarılması durumunda sonraki tarihli düzenleme esas alınır.

Olağan dönemde çıkarılan CBK’lar ile Anayasa’nın ikinci kısmında yer alan mülkiyet hakkı ve çalışma hürriyeti gibi kişi hakları düzenlenebilir ancak siyasi haklar düzenlenemez.

OHAL CBK’ları Resmi Gazete’de yayımlandıkları gün TBMM’ye sunulur ve Meclis tarafından onaylanana kadar Anayasa Mahkemesinin şekil bakımından denetimine tabidirler.

Cumhurbaşkanı, Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda TBMM’den yetki kanunu almak şartıyla CBK çıkarabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağan dönem CBK’ları ile sadece sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilirken; OHAL CBK’ları ile çekirdek haklar hariç tüm temel haklar düzenlenebilir ve OHAL CBK’ları yargısal denetim dışındadır.

Cevap

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle sadece sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir; OHAL kararnameleri ise çekirdek haklar dışındaki tüm hakları düzenleyebilir ve yargısal denetime tabi değildir.

Doğru ifade, olağan dönem kararnamelerinin konu sınırlamasını (sadece sosyal/ekonomik haklar) ve OHAL kararnamelerinin geniş yetki alanı ile yargı bağışıklığını tam olarak açıklamaktadır. Anayasa'nın 104. maddesi olağan CBK'ların sınırlarını çizerken, 119. madde OHAL CBK'larına geniş yetki tanımış, 148. madde ise OHAL CBK'larının yargısal denetimini yasaklamıştır.

Adım Adım Çözüm

Olağan dönem CBK'larının konu sınırlarını (Anayasa m.104) analiz et.

Negatif (kişi) ve aktif (siyasi) haklar düzenlenemez. Sadece pozitif (sosyal) haklar düzenlenebilir.

Anayasa'nın çizdiği yetki sınırlarını belirlemek için.

Olağanüstü Hal (OHAL) CBK'larının (Anayasa m.119) kapsamını incele.

Çekirdek haklar (yaşam hakkı, maddi/manevi bütünlük, din/vicdan hürriyeti, suç ve cezaların geçmişe yürümemesi, masumiyet karinesi) hariç her şey düzenlenebilir.

Olağan ve olağanüstü dönem farkını ortaya koymak için.

Yargısal denetim mekanizmalarını karşılaştır.

Olağan CBK'lar için AYM yolu açıkken (60 gün içinde iptal davası), OHAL CBK'ları anayasal olarak denetim dışıdır (Anayasa m.148).

Normların hukuki güvencesini teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Konu ve Yargı Bakımından Rejimi

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 6Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen Cumhurbaşkanlığı kararnamesi (CBK) rejimi çerçevesinde; Cumhurbaşkanı tarafından yürütme yetkisine ilişkin bir konuda çıkarılan olağan dönem CBK’sı ile aynı konuda daha sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından bir kanun çıkarılması durumunda ortaya çıkacak hukuki sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenen bir konuda TBMM'nin kanun çıkarma yetkisi ortadan kalktığı için söz konusu kanun yok hükmündedir.

Kanun ile CBK arasında uyuşmazlık olması durumunda, Anayasa Mahkemesi'ne iptal davası açılmadığı sürece her iki düzenleme de birlikte uygulanır.

Normlar hiyerarşisinde CBK ve kanun eşit düzeyde kabul edildiğinden, sonraki tarihli düzenleme olan kanun sadece CBK'yı yürürlükten kaldırır.

Bu hukuki sonuç sadece Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (OHAL CBK) için geçerli olup olağan CBK'lar kanunla hükümsüz kılınamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin ilgili hükümleri hükümsüz hale gelir.

1982 Anayasası'nın 104. maddesinin 17. fıkrasına göre; 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.' Bu düzenleme, yasama organının (TBMM) yürütme organı (Cumhurbaşkanı) üzerindeki hukuki üstünlüğünü ve yasama yetkisinin genelliği ilkesini korumaktadır.

Adım Adım Çözüm

Hukuki dayanağın tespit edilmesi

1982 Anayasası Madde 104/17.

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin sınırlarını ve kanunla olan ilişkisini belirleyen temel madde budur.

Normlar hiyerarşisi kuralının uygulanması

Kanun > Olağan CBK ilişkisinin kurulması.

Anayasa'ya göre TBMM tarafından çıkarılan kanunlar, yürütme organının düzenleyici işlemlerinden üstündür.

Çatışma çözüm kuralının belirlenmesi

Aynı konuda kanun çıkarsa CBK hükümsüz kalır.

Anayasa, yürütmenin düzenleme yetkisini yasamanın iradesine bağlı kılmış ve kanuna öncelik tanımıştır.

Anahtar Kavram

Kanunların Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri Karşısındaki Üstünlüğü

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 7Soru →

1982 Anayasası’nın 2017 değişikliği sonrası hükümleri ve Anayasa Mahkemesi içtihatları çerçevesinde; Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) normatif değeri, kanunlarla olan hiyerarşik ilişkisi ve yetki sınırları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anayasa'da üst kademe kamu yöneticilerinin atanmalarına ilişkin usul ve esasların CBK ile düzenleneceği açıkça belirtilmiş olsa da; TBMM'nin bu konuda kanun çıkarması halinde, 'kanun önceliği' ilkesi gereği ilgili CBK hükümleri kendiliğinden hükümsüz hale gelir.

Olağan dönem CBK'ları ile 'sosyal ve ekonomik haklar' bölümündeki tüm haklar düzenlenebilir; bu bağlamda vergi ödevi ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık şartları, sosyal devlet ilkesini gerçekleştirmek amacıyla CBK ile genişletilebilir.

Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (OHAL CBK), Resmi Gazete'de yayımlandıkları gün TBMM onayına sunulur ve TBMM tarafından üç ay içinde karara bağlanmazlarsa, bu sürenin sonunda sadece 'esas' bakımından Anayasa Mahkemesi denetimine açılmış sayılırlar.

Bir konuda kanun ile CBK hükümlerinin çatışması durumunda, CBK'nın daha özel bir düzenleme (lex specialis) içermesi veya sonraki tarihli olması (lex posterior) durumunda, uygulama önceliği CBK hükümlerine verilir.

Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan 'negatif statü' hakları, sadece savaş ilanı durumunda çıkarılacak CBK'lar ile sınırlanabilir; olağanüstü hal ilanı bu haklara müdahale yetkisi vermez.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa'da üst kademe kamu yöneticilerinin atanmalarına ilişkin usul ve esasların CBK ile düzenleneceği açıkça belirtilmiş olsa da; TBMM'nin bu konuda kanun çıkarması halinde, 'kanun önceliği' ilkesi gereği ilgili CBK hükümleri kendiliğinden hükümsüz hale gelir.

Cevap

Üst kademe kamu yöneticilerinin atanması gibi anayasada doğrudan CBK ile düzenleneceği belirtilen alanlarda dahi kanun çıkarılması halinde CBK'nın hükümsüz kalacağını belirten ifade doğrudur.

Doğru olan seçenek, 1982 Anayasası'ndaki 'kanun önceliği' ilkesini en kapsamlı haliyle açıklayan ifadedir. Anayasa'nın 104. maddesinin 17. fıkrasında yer alan 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir' hükmü, herhangi bir istisna öngörmemiştir. Bu durum, doktrinde ve Anayasa Mahkemesi kararlarında, Anayasa'nın kararnamelere bıraktığı üst kademe yöneticilerin atanması veya bakanlık teşkilat yapısı gibi konularda dahi Meclis'in kanunla müdahale edebileceği ve bu durumda CBK'nın kendiliğinden (ipso jure) etkisiz kalacağı şeklinde yorumlanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin (CBK) türlerini (Olağan ve OHAL) ve bunların konu bakımından sınırlarını tespit et.

Olağan CBK'lar için 'kişi hakları' ve 'siyasi haklar' yasaktır; OHAL CBK'lar için ise sadece 'çekirdek haklar' yasaktır.

Anayasa'nın 104 ve 119. maddeleri arasındaki farkı anlamak için gereklidir.

CBK ile kanun arasındaki hiyerarşik ilişkiyi Anayasa'nın 104/17. fıkrası uyarınca değerlendir.

Kanun, CBK'dan üstündür. Çatışma durumunda kanun uygulanır ve kanun çıkarılırsa CBK hükümsüz kalır.

Normlar hiyerarşisi kuralını uygulamak için gereklidir.

Anayasa'nın doğrudan CBK'ya bıraktığı 'münhasır alanlar' (Bakanlık yapısı, üst kademe yöneticiler) ile yasama yetkisinin genelliğini karşılaştır.

Anayasa'da CBK'ya ayrılmış özel alanlar olsa dahi, Meclis kanun çıkararak bu alanı düzenleyebilir ve CBK'yı hükümsüz kılabilir.

Sorudaki en üst düzey hukuki tartışmayı (Level 5) çözümlemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Kanun Önceliği ve CBK'nın İkincilliği

Daha Fazla Pratik

Bakanlıkların kurulması ve üst kademe yöneticilerin atanması konularındaki CBK yetkisinin, yasama organı tarafından çıkarılan bir 'teşkilat kanunu' ile nasıl sınırlandırılabileceğini inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 8Soru →

1982 Anayasası’na göre, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) konu bakımından yetki alanı ve kanunlarla olan ilişkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Sosyal ve ekonomik haklar ile ödevler, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenebilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Siyasi haklar ve ödevler ile kişi hakları ve ödevleri, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenebilir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, kanun hükümleri uygulanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi haklar ve ödevler ile kişi hakları ve ödevleri, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenebilir.

Cevap

Siyasi haklar ve ödevler ile kişi hakları ve ödevlerinin olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenebileceğini savunan ifade yanlıştır.

1982 Anayasası'nın 104. maddesine göre, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile Anayasa'nın ikinci kısmının birinci (kişi hakları) ve ikinci (siyasi haklar) bölümlerindeki haklar düzenlenemez. Sadece üçüncü bölümde yer alan 'sosyal ve ekonomik haklar' CBK ile düzenlenebilir. Dolayısıyla kişi ve siyasi hakların CBK ile düzenlenebileceğini belirten ifade hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 104. maddesindeki CBK yetki sınırlarını hatırla.

Olağan dönem CBK'ları için üç temel yasak alan belirlenmiştir: Kişi hakları, siyasi haklar ve kanunun münhasır yetki alanları.

Kararnamelerin demokratik hukuk devleti ilkesi gereği yasama yetkisinin asliliğini ihlal etmemesi gerekir.

Kanun ve CBK arasındaki hiyerarşik ilişkiyi analiz et.

Kanun ile CBK çatışırsa kanun uygulanır; Meclis aynı konuda kanun çıkarırsa CBK hükümsüz kalır.

Normlar hiyerarşisinde kanunların CBK'ya karşı üstünlüğü (Kanunların Önceliği ilkesi) anayasal güvence altındadır.

Seçeneklerdeki 'hak kategorileri' ayrımını kontrol et.

Sosyal ve ekonomik haklar CBK ile düzenlenebilirken, kişi ve siyasi haklar düzenlenemez.

Anayasa koyucu, bireyin özgürlük alanını (negatif) ve katılım haklarını (aktif) yürütmenin tek taraflı işleminden korumayı amaçlamıştır.

Anahtar Kavram

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin yetki sınırları ve kanun karşısındaki konumu.

Daha Fazla Pratik

Olağan CBK'ların yargısal denetiminin Anayasa Mahkemesi tarafından yapıldığını, OHAL CBK'larının ise (Meclis onayından geçene kadar) yargısal denetime kapalı olduğunu çalışınız.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 9Soru →

1982 Anayasası’nda yer alan düzenlemeler uyarınca, yürütme organının düzenleme yetkisi kapsamında bulunan olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile olağanüstü hal (OHAL) Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin tabi olduğu hukuki rejim ve sınırlamalarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri Anayasa Mahkemesinin yargısal denetimine tabi iken, olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılamaz.

Olağan dönem CBK'ları ile Anayasa'nın ikinci kısmında yer alan tüm temel hak ve ödevler düzenlenebilirken; OHAL CBK'ları ile sadece mülkiyet hakkı kısıtlanabilir.

Kanun ile olağan dönem CBK'sı arasında aynı konuda farklı hüküm bulunması halinde, yürütme yetkisine ilişkin özel bir yetki olması nedeniyle sonraki tarihli kararname hükümleri esas alınır.

OHAL CBK'ları TBMM tarafından onaylanmadıkça yürürlüğe giremezken; olağan dönem CBK'ları Resmi Gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe girer.

Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda hem olağan dönem hem de OHAL Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile düzenleme yapılması mümkündür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri Anayasa Mahkemesinin yargısal denetimine tabi iken, olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılamaz.

Cevap

Doğru ifade, kararnamelerin yargısal denetimine ilişkindir. 1982 Anayasası m. 148'e göre, olağanüstü hal kararnameleri (yayımlandıkları dönemdeki halleriyle) Anayasa Mahkemesi denetimi dışındadır. Olağan kararnameler ise hem şekil hem esas bakımından iptal davasına konu edilebilir.

Adım Adım Çözüm

Kararnamelerin yargısal denetim durumunu analiz edin.

Anayasa m. 148 gereği OHAL CBK'larına karşı iptal davası açılamayacağı, ancak olağan CBK'ların denetime tabi olduğu saptanır.

Normlar hiyerarşisi ve anayasal denetim yetkisinin sınırlarını belirlemek için.

Kararnamelerin konu bakımından yetki sınırlarını karşılaştırın.

Olağan CBK'ların kişi hakları ve siyasi hakları düzenleyemeyeceği, OHAL CBK'larının ise çekirdek haklar hariç düzenleme yapabileceği görülür.

Yürütmenin düzenleme yetkisinin kapsamını doğrulamak için.

Kararnamelerin kanunlar karşısındaki hukuki statüsünü değerlendirin.

Kanun önceliği ilkesi gereği, CBK ile kanun çatışırsa her zaman kanunun üstün geleceği teyit edilir.

Normlar hiyerarşisindeki sıralamayı uygulamak için.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Hukuki Rejimi ve Yargısal Denetimi

Daha Fazla Pratik

Kararnamelerin TBMM tarafından onaylanması durumunda 'kanun' statüsü kazanıp yargı yolunun açılıp açılmadığını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 40s

Soru 10Soru →

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yürütme organının asli düzenleyici işlemi niteliğindeki olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) tabi olduğu anayasal sınırlamalar ve hukuki statüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Olağan dönem CBK'ları ile Anayasa'nın ikinci kısmında yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevler düzenlenebilir.

Kanunda açıkça düzenlenen bir konuda, kanun hükmüne aykırı olmamak şartıyla Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile yeni düzenlemeler yapılabilir.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa'ya uygunluk denetimi, yürütme organının bir işlemi olması sebebiyle Danıştay tarafından yapılır.

Bu kararnameler ile sadece Anayasa'nın 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' bölümündeki haklar düzenlenebilir; kişisel ve siyasi haklar bu kapsamın dışındadır.

TBMM tarafından aynı konuda bir kanun çıkarılması durumunda, o konuda daha önce çıkarılmış olan CBK hükümleri uygulanmaya devam eder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu kararnameler ile sadece Anayasa'nın 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' bölümündeki haklar düzenlenebilir; kişisel ve siyasi haklar bu kapsamın dışındadır.

Cevap

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile sadece sosyal ve ekonomik hakların düzenlenebileceği, kişisel ve siyasi hakların ise bu kararnamelerin kapsamı dışında tutulduğu ifadesi doğrudur.

Doğru seçenek olan ifade, Anayasa'nın 104. maddesinde düzenlenen CBK sınırlarını tam olarak yansıtmaktadır. Olağan dönem CBK'ları ile temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevlerin düzenlenmesi yasaklanmış; ancak sosyal ve ekonomik hakların düzenlenmesine izin verilmiştir.

Adım Adım Çözüm

CBK'ların konu bakımından sınırlarını analiz etme

Olağan dönem CBK'larının; temel haklar, kişi hakları ve siyasi hakları düzenleyemeyeceği ancak sosyal ve ekonomik hakları düzenleyebileceği belirlenir.

Anayasa'nın 104. maddesindeki 'yasak alan' kuralını uygulamak için.

CBK ile kanun arasındaki hiyerarşik ilişkiyi değerlendirme

Kanunda düzenlenen konularda CBK çıkarılamayacağı ve çatışma halinde kanunun üstün olduğu tespit edilir.

Normlar hiyerarşisi ve 'kanun önceliği' ilkesini doğrulamak için.

Yargısal denetim merciini kontrol etme

CBK'ların yargısal denetiminin Anayasa Mahkemesi tarafından yapıldığı teyit edilir.

Anayasal denetim yetkisinin hangi mahkemeye ait olduğunu saptamak için.

Anahtar Kavram

Olağan Dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Sınırları ve Yargısal Denetimi

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 11Soru →

1982 Anayasası’nda yer alan düzenlemeler uyarınca, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) hukuk sistemi içerisindeki statüsü ve kanunlarla olan ilişkisi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda, kanun hükmüne aykırı olmamak kaydıyla Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılabilir.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, normlar hiyerarşisinde kanunlar ile eş değer hukuki güce sahiptir.

Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevler sınırsız şekilde düzenlenebilir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa’ya şekil ve esas bakımından aykırılığı iddiasıyla Danıştay’da iptal davası açılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

1982 Anayasası'nın 104. maddesinde 2017 değişikliği ile getirilen kural uyarınca, 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.' Bu kural, yasama organının yürütmenin düzenleme alanı üzerindeki nihai otoritesini ve kanunun CBK üzerindeki hiyerarşik üstünlüğünü ifade eder.

Adım Adım Çözüm

CBK'nın kanun karşısındaki hiyerarşik durumunu belirle.

Olağan dönem CBK'ları kanunların altındadır ve kanunla düzenlenen konularda çıkarılamaz.

Anayasa'nın 104. maddesindeki 'kanun önceliği' ilkesini teyit etmek.

Aynı konuda hem kanun hem CBK bulunması durumunu analiz et.

Anayasa'ya göre kanun ile CBK çatışırsa kanun uygulanır; Meclis aynı konuda kanun yaparsa CBK hükümsüz kalır.

Yasama organının asli düzenleme yetkisinin yürütme üzerindeki üstünlüğünü saptamak.

Anahtar Kavram

Kanun Önceliği ve CBK Hükümsüzlüğü

İpuçları

Anayasa'nın 104. maddesindeki 'kanun önceliği' kurallarına odaklanın.

Meclisin bir konuda kanun yapması, o konudaki yürütme düzenlemesini nasıl etkiler?

Anayasa, CBK ile kanun aynı konuda karşı karşıya geldiğinde 'hükümsüzlük' yaptırımını öngörür.

Daha Fazla Pratik

OHAL CBK'ları ile Olağan CBK'ların yetki alanı ve yargısal denetim farklarını bir tablo yaparak çalışınız.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 12Soru →

1982 Anayasası’nda yer alan düzenlemeler uyarınca, yürütme organının düzenleyici işlemlerinden biri olan olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda da yürütme yetkisini somutlaştırmak amacıyla Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılabilir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, kural olarak sonraki tarihli düzenleme esas alınır.

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, sadece kanunla çelişen hükümleri bakımından geçersiz olur.

Siyasi haklar ve ödevler ile kişi hakları ve ödevleri, yürütme yetkisinin gerektirdiği durumlarda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Cevap

Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamayacağını belirten ifade doğrudur.

1982 Anayasası'nın 104. maddesine göre; Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda, temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevler konusunda (sosyal ve ekonomik haklar hariç) ve kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Dolayısıyla münhasıran kanunla düzenlenen alanın yasaklı olması anayasal bir kuraldır.

Adım Adım Çözüm

Olağan dönem CBK'ların konu bakımından sınırlarını analiz etme.

Anayasa'nın 104. maddesi uyarınca CBK'ların; temel haklar (sosyal haklar hariç), kanunda açıkça düzenlenen konular ve münhasıran kanunla düzenlenen alanlarda çıkarılamayacağı belirlenir.

Yürütmenin düzenleme yetkisinin 'asli' ancak 'sınırlı' bir yetki olduğunu saptamak için bu ayrım gereklidir.

Kanunlar ve CBK'lar arasındaki hiyerarşik ilişkiyi değerlendirme.

Kanunların CBK'lara üstün olduğu, çelişki halinde kanunun uygulanacağı ve meclis kanun çıkarırsa kararnamenin hükümsüz kalacağı saptanır.

Normlar hiyerarşisi ve kanun önceliği kuralını uygulamak için.

Anahtar Kavram

CBK'ların Çıkarılma Sınırları ve Kanun Önceliği

Daha Fazla Pratik

Olağanüstü hal (OHAL) CBK'larının konu bakımından sınırsızlığını ve yargısal denetim farkını inceleyen bir soruyla pekiştirme yapabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 13Soru →

1982 Anayasası’nın yürütme organına tanıdığı düzenleme yetkisi kapsamında çıkarılan olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, yürütme yetkisinin asli niteliği gereği kararname hükümleri esas alınır.

Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda, kanun hükümlerine aykırı olmamak kaydıyla CBK ile düzenleme yapılabilir.

Siyasi haklar ve ödevler ile mülkiyet hakkı gibi kişi hakları, yürütme yetkisine ilişkin olduğu gerekçesiyle olağan dönem CBK'ları ile doğrudan sınırlandırılabilir.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine karşı yargı yolu kapalı olup, bu işlemler üzerinde sadece TBMM tarafından siyasi denetim yapılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Anayasa'nın 104. maddesinde yapılan 2017 değişikliği ile yürütme organının düzenleme yetkisi kesin çizgilerle sınırlandırılmıştır. Buna göre, Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, o konuda daha önce çıkarılmış olan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi kendiliğinden hükümsüz hale gelir. Bu kural, yasama organının 'asliliği' ve 'kanun üstünlüğü' ilkesinin bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) anayasal sınırlarını belirle.

Olağan dönem CBK'ları; kanunda açıkça düzenlenen konularda, münhasıran kanunla düzenlenen alanlarda ve temel hakların belirli kategorilerinde çıkarılamaz.

Yürütmenin düzenleme yetkisi, yasamanın asli yetkisini aşamaz.

Kanun ile CBK arasındaki hiyerarşik ilişkiyi analiz et.

Anayasa'nın 104. maddesine göre, aynı konuda hem kanun hem de CBK varsa kanun uygulanır; sonradan kanun çıkarsa CBK hükümsüz kalır.

Normlar hiyerarşisinde kanun, olağan dönem CBK'sından üstün konumdadır.

Anahtar Kavram

Kanun Üstünlüğü ve CBK Sınırları

Daha Fazla Pratik

Olağan dönem CBK'ları ile OHAL CBK'ları arasındaki yargısal denetim ve hak düzenleme yetkisi farklarını gösteren bir karşılaştırma tablosu hazırlayınız.

Tahmini Süre:50s

Soru 14Soru →

1982 Anayasası’na göre, yürütme yetkisine ilişkin konularda çıkarılan olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile kanunlar arasındaki normatif ilişki ve çatışma kuralları bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, sonraki tarihli olan düzenleme esas alınır.

Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda, yürütme ihtiyacı doğrultusunda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile yeni düzenlemeler yapılabilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda, kanuni boşluk bulunması şartıyla CBK çıkarılabilir.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, normlar hiyerarşisinde kanunlara eş değer bir hukuki statüye sahiptir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

1982 Anayasası'nın 104. maddesinin 17. fıkrası uyarınca; Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesi kendiliğinden hükümsüz hale gelir. Bu kural, yasama yetkisinin genelliği ve asli oluşu ile yürütmenin düzenleme yetkisinin türevselliği arasındaki ilişkiyi yansıtır.

Adım Adım Çözüm

CBK'nın kanunla olan hiyerarşik ilişkisini değerlendir.

Olağan dönem CBK'ları kanunların altında yer alan ve kanunlarla çatışmaması gereken düzenleyici işlemlerdir.

Anayasa'nın 104. maddesi CBK'ların sınırlarını net bir şekilde belirlemiştir.

Çatışma durumundaki özel hükümleri hatırla.

TBMM aynı konuda kanun çıkardığında CBK'nın otomatik olarak geçersiz (hükümsüz) kalacağı kuralı uygulanır.

Yasama organının üstünlüğü ilkesi korunmaktadır.

Anahtar Kavram

CBK-Kanun Çatışması ve Hükümsüzlük Kuralı

İpuçları

Yasama organının (TBMM) yaptığı düzenleme ile yürütmenin (Cumhurbaşkanı) yaptığı düzenleme çakışırsa hangisi üstündür?

Daha Fazla Pratik

OHAL CBK'larının normlar hiyerarşisindeki yerini ve yargısal denetim durumunu inceleyiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 15Soru →

$1982$ Anayasası uyarınca, yürütme organının düzenleme yetkisi kapsamında çıkarılan olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile olağanüstü hal (OHAL) Cumhurbaşkanlığı kararnameleri arasındaki farklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Olağan dönem CBK'ları ile anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerindeki haklar düzenlenemezken; OHAL CBK'ları ile çekirdek haklar dışındaki tüm temel haklar düzenlenebilir.

Olağan dönem CBK'ları kanunlara aykırı olamaz; OHAL CBK'ları ise fonksiyonel olarak kanun düzeyindedir ve mevcut kanun hükümlerini değiştirebilir.

Olağan dönem CBK'ları hakkında Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabilirken; OHAL CBK'ları için olağanüstü hal süresince yargı yolu kapalıdır.

Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen bir konuda olağan dönem CBK'sı çıkarılamazken; OHAL CBK'ları bu sınırlamaya tabi değildir.

Olağan dönem CBK'ları Resmi Gazete'de yayımlandıkları gün TBMM onayına sunulmak zorundadır; OHAL CBK'ları ise herhangi bir meclis denetimine tabi değildir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağan dönem CBK'ları Resmi Gazete'de yayımlandıkları gün TBMM onayına sunulmak zorundadır; OHAL CBK'ları ise herhangi bir meclis denetimine tabi değildir.

Cevap

Olağan dönem CBK'ları için meclis onayı şartı bulunmazken, OHAL CBK'larının TBMM onayına sunulması zorunluluğunu yanlış değerlendiren seçenek hatalıdır.

Doğru cevap olarak belirlenen ifade yanlıştır çünkü

1982

Anayasası'na göre olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri meclis onayına sunulmaz; bunlar yürütmenin doğrudan kullandığı düzenleme yetkisidir. Buna karşılık, olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Resmi Gazete'de yayımlandıkları gün TBMM onayına sunulmak zorundadır ve meclis tarafından onaylanmadıkları takdirde hükümsüz hale gelirler. Bu durum, yürütmenin olağanüstü yetkilerinin yasama organı tarafından denetlenmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

CBK türlerinin anayasal temellerini hatırla.

Olağan dönem CBK'ları (

104

. madde) asli yürütme yetkisidir; OHAL CBK'ları (

119

. madde) ise istisnai bir yetkidir.

Her iki kararname türünün tabi olduğu usul ve esaslar farklıdır.

Yasama denetimi ve onay mekanizmasını karşılaştır.

Olağan dönem CBK'ları meclis onayına sunulmaz (doğrudan yürürlüğe girer). OHAL CBK'ları ise yayımlandığı gün TBMM onayına sunulur (

119/7

OHAL kararnamelerinin demokratik denetimi için yasama organının onayı zorunlu kılınmıştır.

Yanlış olan ifadeyi tespit et.

Olağan dönemi onaya tabi tutup OHAL dönemini denetim dışı bırakan ifade anayasal gerçekliğe terstir.

Anayasa

119

. madde uyarınca OHAL CBK'ları TBMM tarafından üç ay içinde karara bağlanmak zorundadır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Hukuki Rejimi ve TBMM Denetimi

Daha Fazla Pratik

Kararnameler ile kanunların çatışması durumunda hangi kuralın uygulanacağını (Kanun önceliği) tekrar ediniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 16Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) konu, kapsam ve yargısal denetim rejimleri hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile Anayasa’da yer alan kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevler konusunda düzenleme yapılabilir.

Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Olağanüstü hal (OHAL) Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, temel haklar ve siyasi haklar konusundaki yasaklara tabi olmaksızın çıkarılabilir.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa’ya şekil ve esas bakımından uygunluk denetimi Anayasa Mahkemesi tarafından yapılır.

Kanun ile olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi arasında aynı konuda farklı hükümler bulunması halinde kanun hükümleri uygulanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile Anayasa’da yer alan kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevler konusunda düzenleme yapılabilir.

Cevap

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile kişi hakları ve siyasi haklar düzenlenemez; bu alanlar sadece kanunla düzenlenebilir.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle sadece Anayasa'nın 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' bölümündeki haklar düzenlenebilir. Anayasa'nın 104. maddesi uyarınca; temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevler CBK ile düzenlenemez. Bu nedenle, bu bölümlerdeki hakların düzenlenebileceğini belirten ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Olağan dönem CBK'larının konu sınırlarını incele.

Anayasa Madde 104'e göre; temel haklar, kişi hakları ve siyasi haklar CBK ile düzenlenemez.

Yürütmenin bu alanlardaki düzenleme yetkisi Anayasa tarafından kısıtlanmıştır.

Düzenlenebilecek hak türünü belirle.

Sadece sosyal ve ekonomik haklar (pozitif statü hakları) olağan dönem CBK'sı ile düzenlenebilir.

Bu haklar 'isteme hakları' kategorisinde olduğu için yürütmenin faaliyet alanına bırakılmıştır.

OHAL CBK'sı ile karşılaştır.

OHAL CBK'ları için bu konu yasakları geçerli değildir, ancak çekirdek haklara dokunulamaz.

Olağanüstü yönetim usullerinde yürütmenin yetkileri genişletilmiştir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Konu Bakımından Sınırları (Yasalı Alan)

Alternatif Yöntem

Anayasa Madde 104 (Olağan CBK) ile Madde 119 (OHAL CBK) arasındaki yetki farklarını bir tablo üzerinden karşılaştırmak, bu tip sorularda 'yasak alan' ayrımını hızlıca görmenizi sağlar.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 17Soru →

$1982$ Anayasası uyarınca, yürütme organının düzenleme yetkisi kapsamında çıkarılan "olağan dönem" Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilirken; kişi hakları ve siyasi haklar düzenlenemez.

Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde farklı hükümler bulunması halinde, yürütme hiyerarşisi gereği kararname hükümleri öncelikle uygulanır.

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin anayasaya uygunluk denetimi, hem şekil hem de esas bakımından Anayasa Mahkemesi tarafından gerçekleştirilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde farklı hükümler bulunması halinde, yürütme hiyerarşisi gereği kararname hükümleri öncelikle uygulanır.

Cevap

Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde farklı hükümler bulunması halinde kararname hükümlerinin öncelikle uygulanacağı ifadesi yanlıştır; çünkü kanunlar hiyerarşik olarak kararnamelerin üzerindedir.

1982

Anayasası'nın

104

. maddesine göre, kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Eğer çıkarılmışsa ve kanun ile kararname hükümleri arasında bir farklılık/çatışma varsa, kanun hükümleri uygulanır. Bu durum 'kanunların önceliği' ilkesinin bir sonucudur. Dolayısıyla kararnamenin öncelikle uygulanacağını belirten ifade hukuken hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1982

Anayasası'nın

104

. maddesindeki Cumhurbaşkanlığı kararnamesi (CBK) düzenlemesini inceleyin.

Olağan dönem CBK'larının konu ve hiyerarşi sınırları belirlenir.

Yürütme organının asli düzenleme yetkisinin anayasal çerçevesini anlamak için gereklidir.

Kanunlar ile CBK'lar arasındaki çatışma kuralını (normlar hiyerarşisini) değerlendirin.

Kanun ile CBK farklı hükümler içerdiğinde kanun hükümlerinin uygulanacağı saptanır.

Anayasa, yasama organının düzenleme önceliğini ve üstünlüğünü koruma altına almıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Kanunlar Karşısındaki Durumu (Kanun Üstünlüğü)

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 18Soru →

Cumhurbaşkanı, olağan dönemde çıkardığı bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesi (CBK) ile yeni bir kamu kurumu kurmuş, bu kurum personelinin sendika kurma hakkına (sosyal hak) ilişkin detaylı düzenlemeler yapmış ve kurum yöneticilerinin siyasi partilere üye olmalarını yasaklayan hükümler sevk etmiştir. Kararnamenin yürürlüğe girmesinden bir süre sonra, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) söz konusu kurumun teşkilat yapısı ve personel rejimini bütünüyle düzenleyen yeni bir kanun kabul etmiştir.

1982 Anayasası'nın Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine ilişkin hükümleri dikkate alındığında, bu olayla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

CBK'nın siyasi partilere üye olma yasağı getiren hükmü, olağan CBK'larla siyasi hakların düzenlenemeyeceği kuralına aykırıdır; TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda ise CBK'nın söz konusu kurumu düzenleyen hükümleri Anayasa Mahkemesi kararına gerek kalmaksızın kendiliğinden hükümsüz hâle gelir.

Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile kanunlar normlar hiyerarşisinde eşdeğer kabul edildiğinden uyuşmazlık 'sonraki norm' ilkesiyle çözülür ve CBK'nın yürürlükten kalkması için Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmesi zorunludur.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile temel hak ve hürriyetlerin hiçbir alt kategorisi düzenlenemeyeceğinden, kararnamedeki sendika kurma hakkına ilişkin bölüm baştan itibaren yok hükmündedir ve denetimi Danıştay tarafından yapılır.

Kamu tüzel kişiliği kurma yetkisi Anayasa'da münhasıran kanuna ayrılmış bir alan olduğundan CBK ile yapılamaz; ayrıca bu düzenlemeye karşı tıpkı olağanüstü hâl (OHAL) Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde olduğu gibi anayasaya uygunluk denetimi talep edilemez.

TBMM'nin sonradan çıkardığı kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesi arasında hüküm uyuşmazlığı bulunması hâlinde, yürütme alanına ilişkin konularda CBK öncelikli olarak uygulanır ve bu çatışmanın nihai çözüm mercii Uyuşmazlık Mahkemesidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: CBK'nın siyasi partilere üye olma yasağı getiren hükmü, olağan CBK'larla siyasi hakların düzenlenemeyeceği kuralına aykırıdır; TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda ise CBK'nın söz konusu kurumu düzenleyen hükümleri Anayasa Mahkemesi kararına gerek kalmaksızın kendiliğinden hükümsüz hâle gelir.

Cevap

Olağan CBK'larla siyasi hakların düzenlenemeyeceğini ve TBMM aynı konuda kanun çıkardığında CBK'nın iptal kararına gerek olmaksızın kendiliğinden hükümsüz hâle geleceğini belirten ifadedir.

1982 Anayasası'nın 104. maddesine göre Cumhurbaşkanı, olağan dönemde çıkaracağı CBK'lar ile Anayasa'nın sosyal ve ekonomik haklarını düzenleyebilir ancak siyasi hakları (parti üyeliği gibi) düzenleyemez. Dolayısıyla siyasi parti yasağı getiren hüküm konu unsuru bakımından Anayasa'ya aykırıdır. Ayrıca yine aynı maddeye göre, TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, Anayasa Mahkemesinin bir iptal kararına gerek kalmaksızın otomatik olarak hükümsüz hâle gelir.

Adım Adım Çözüm

CBK'nın içerdiği konuların Anayasa'ya uygunluğunu değerlendir.

Sendika kurma hakkı (sosyal hak) olağan CBK ile düzenlenebilirken, siyasi partiye üye olma (siyasi hak) olağan CBK ile düzenlenemez.

1982 Anayasası Madde 104 uyarınca olağan CBK'lar ile yalnızca sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir; kişi hakları ve siyasi haklar düzenlenemez.

TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarmasının CBK üzerindeki etkisini tespit et.

CBK, Anayasa Mahkemesinin herhangi bir kararına ihtiyaç duyulmaksızın kendiliğinden hükümsüz hâle gelir.

Anayasa Madde 104'te 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir' hükmü amirdir.

Yeni bir kamu kurumu kurulmasının hukuki geçerliliğini kontrol et.

CBK ile kamu tüzel kişiliği kurulması hukuka uygundur.

2017 değişikliğiyle Anayasa Madde 123'te kamu tüzel kişiliğinin kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulabileceği açıkça belirtilmiştir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Konu Sınırı ve Hukuki Statüsü

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 19Soru →

$1982$ Anayasası’nın $2017$ değişikliği sonrası yürürlüğe giren hükümleri çerçevesinde; olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (OHAL CBK) karşılaştırıldığı aşağıdaki tablonun hangi satırında bir bilgi yanlışı yapılmıştır?

Satır	Özellik	Olağan Dönem CBK	OHAL Dönemi CBK
I	Konu Bakımından Kapsam	Yürütme yetkisine ilişkin konular	Olağanüstü halin gerekli kıldığı konular
II	Düzenlenebilecek Haklar	Sadece sosyal ve ekonomik haklar	Çekirdek haklar hariç tüm haklar
III	Yargısal Denetim	Anayasa Mahkemesi (Şekil ve Esas)	Yok (Anayasa Mahkemesine dava açılamaz)
IV	Meclis Onay Süreci	Yayımlandığı gün Meclise sunulması zorunludur	Meclis onayına tabi değildir
V	Karara Bağlanma Süresi	Süre sınırı öngörülmemiştir	Üç ay içinde Mecliste görüşülüp karara bağlanır

Aşağıdakilerden hangisi tabloda hata bulunan satırdır?

I. satır

II. satır

III. satır

IV. satır

V. satır

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV. satır

Cevap

IV. satırda verilen Meclis onay süreci bilgileri yanlıştır.

Tablonun IV. satırında yer alan 'Meclis Onay Süreci' bilgisi yanlıştır.

1982

Anayasası'na göre, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri TBMM onayına sunulmaz ve doğrudan yürürlüğe girer. Buna karşılık, Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Resmi Gazete'de yayımlandıkları gün TBMM onayına sunulmak zorundadır. Tabloda bu iki durumun özellikleri birbiriyle karıştırılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Kararnamelerin Meclis ile ilişkisini anayasal açıdan inceleyin.

Anayasa'nın

119

. maddesi uyarınca OHAL CBK'ların yayımlandıkları gün TBMM onayına sunulması zorunludur. Olağan dönem CBK'ları (

104

. madde) için böyle bir sunma zorunluluğu yoktur.

Yürütmenin düzenleyici işlemleri arasında yer alan CBK'ların denetim rejimlerini ayırt etmek.

Tablodaki IV. satırda yer alan verileri kontrol edin.

Tabloda 'Olağan Dönem CBK' için zorunlu olduğu, 'OHAL Dönemi CBK' için ise onaya tabi olmadığı belirtilmiştir. Bu durum gerçeğin tam tersidir.

Tablodaki verilerin anayasa metni ile uyumluluğunu test etmek.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Yasama Denetimi ve Usulü

Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (Olağan ve OHAL CBK)

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem