Soru

Zorluk: OrtaRasyonel-Kapsamlı Model

Kamu politikası literatüründe Charles Lindblom tarafından "Kök Yöntemi" (Root Method) olarak da adlandırılan Rasyonel-Kapsamlı Model; karar vericinin rasyonel bir sonuca ulaşabilmesi için amaçlar, araçlar ve değerler arasında belirli bir hiyerarşik ilişki kurmasını öngörür. Bu modele göre, karar verme sürecinde izlenmesi gereken metodolojik yaklaşıma ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Politika amaçları ve değerler, uygun araçların ampirik analizinden önce ve ondan bağımsız olarak net bir şekilde belirlenmelidir.Cevap
  2. B
    Analiz süreci, mevcut politikalardan sadece küçük ve kademeli sapmalar gösteren sınırlı sayıda alternatifin incelenmesiyle yürütülmelidir.
  3. C
    Karar verici, toplumsal değerler ile olası araçları birbirinden ayırmamalı; her ikisini de eş zamanlı olarak analiz etmelidir.
  4. D
    Karar süreci, temel kararlar için rasyonel bir inceleme; ayrıntılı kararlar için ise artırımcı bir yaklaşım içerecek şekilde iki aşamalı kurgulanmalıdır.
  5. E
    Problemler ve çözümler arasındaki bağ rasyonel bir analizle değil, aktörlerin ve fırsatların tesadüfi bir şekilde birleşmesiyle kurulmalıdır.

Cevap

Politika amaçları ve değerlerin, uygun araçların ampirik analizinden önce ve ondan bağımsız olarak belirlenmesi gerektiğini belirten ifade doğrudur.
Rasyonel-Kapsamlı Model (Kök Yöntemi), analitik bir süreç olarak amaçların (değerlerin) araçlardan (politika alternatiflerinden) önce ve onlardan bağımsız olarak belirlenmesini gerektirir. Karar verici önce toplumun değer hiyerarşisini ve politikanın nihai hedeflerini netleştirir, ardından bu hedeflere ulaşmak için tüm teknik alternatifleri ampirik olarak değerlendirir. Bu mantıksal ayrım, rasyonel modelin en belirgin metodolojik özelliğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Rasyonel-Kapsamlı Model'in (Kök Yöntemi) temel metodolojik varsayımını tanımlama.
Model, karar vericinin tam bilgiye sahip olduğunu ve amaçlar (ends) ile araçlar (means) arasında net bir ayrım yapabildiğini varsayar.
Bu ayrım, objektif rasyonelliğin sağlanması için analitik bir zorunluluktur.
2
Amaç-araç ilişkisinin sırasını belirleme.
Rasyonel modelde önce 'neye ulaşılacağı' (amaç/değer) kesinleştirilir, ardından 'nasıl ulaşılacağı' (araç/alternatif) araştırılır.
Eğer amaçlar araçlara göre esnetilirse, modelin 'değer maksimizasyonu' hedefinden sapılmış olur.
3
Modelin karakterini analiz etme.
Bu model 'normatif' (olması gerekeni söyleyen) bir modeldir; ideal bir karar vericinin nasıl davranması gerektiğini açıklar.
Gerçek hayattaki bilişsel sınırlamaları göz ardı ederek teorik olarak en iyi kararın yolunu gösterir.

Anahtar Kavram

Rasyonel-Kapsamlı Model'de Amaç-Araç Ayrımı (Ends-Means Separation)

Daha Fazla Pratik

Rasyonel Model'in 'normatif' yapısı ile Artırımcı Model'in 'betimleyici' (descriptive) yapısı arasındaki farkları incelemek, modellerin uygulama alanlarını anlamanıza yardımcı olacaktır.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla