Kamu politikası analizinde rasyonel-kapsamlı model (kök yöntemi), karar verme sürecinde değerlerin (amaçlar) ve ampirik analizin (araçlar) birbirinden yöntemsel olarak ayrıştırılmasını temel alır. Bu yöntemsel ayrıştırmanın model içerisindeki temel işlevi ve 'iyi politika' (good policy) kriterine etkisi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Amaçların araçlardan önce ve onlardan bağımsız belirlenmesi, her bir alternatif aracın saptanmış değerleri maksimize etme derecesinin nesnel ölçümüne olanak tanır ve iyi politika, hedeflere en verimli şekilde ulaşan seçenek olarak tanımlanır.Cevap
- BAmaçlar ve araçlar süreç içerisinde birbirinden ayrılamaz; bu nedenle iyi politika, analitik hedeflere ulaşma derecesinden ziyade, karar vericiler arasında üzerinde siyasal uzlaşı sağlanan seçenek olarak kabul edilir.
- CTemel kararlarda rasyonel bir amaç-araç ayrımı yapılırken, ayrıntılı kararlarda bu ayrımın ortadan kalkması beklenir ve iyi politika, analitik kapasite ile zaman kısıtı arasındaki dengeyi kuran karma seçenektir.
- DKarar vericilerin kendi çıkarlarını maksimize etme eğilimi nedeniyle amaç-araç ayrımı teknik değil, bireysel fayda fonksiyonlarının kamu bütçesi üzerindeki etkisini minimize eden maliyet odaklı bir süreçtir.
- ESorunlar ve çözümler arasındaki bağın kopuk olması nedeniyle amaç-araç analizi işlevsizleşir; bu bağlamda iyi politika, örgütsel anarşi ortamında doğru zamanda doğru aktörlerin bir araya gelmesiyle oluşan rastlantısal sonuçtur.
Cevap
Rasyonel-kapsamlı modelde amaçların araçlardan önce ve bağımsız olarak belirlenmesi, alternatiflerin değer maksimizasyonu açısından nesnel değerlendirilmesini sağlar ve iyi politika hedeflere en verimli ulaşan teknik seçenektir.
Rasyonel-kapsamlı model (kök yöntemi), karar verme sürecini doğrusal ve hiyerarşik bir yapı olarak görür. Bu modelde önce toplumsal değerler ve hedefleri temsil eden 'amaçlar' saptanır. Daha sonra bu amaçlara ulaşmayı sağlayacak tüm olası 'araçlar' (alternatifler) kapsamlı bir analize tabi tutulur. Amaçlar araçlardan bağımsız ve önce belirlendiği için, her bir alternatifin başarı şansı nesnel bir verimlilik analiziyle ölçülebilir. Bu çerçevede 'iyi politika', siyasal bir pazarlık sonucu değil, belirlenen hedefleri en çok maksimize eden teknik olarak en üstün seçenek olarak tanımlanır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Rasyonel-Kapsamlı Modelde Amaç-Araç Ayrımı ve Verimlilik
İpuçları
1
Rasyonel modelde 'iyi politika' bir uzlaşı meselesi midir yoksa bir verimlilik meselesi midir?
Daha Fazla Pratik
Lindblom'un 'Dal Yöntemi' (Incrementalism) ile bu modelin amaç-araç ilişkisi bakımından farklarını karşılaştırın.
Tahmini Süre:2m 30s