Examkin

Soru

Zorluk: Zorİnsan Haklarına Saygılı Devlet İlkesi

1982 Anayasası'nın 2. maddesinde yer alan "insan haklarına saygılı devlet" ilkesi, 1961 Anayasası'ndaki "insan haklarına dayalı devlet" ibaresinden terminolojik olarak farklılık arz etmektedir. Bu terminolojik değişikliğin hukuki yorumu ve söz konusu ilkenin 1982 Anayasası'ndaki statüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. "Saygılı" ibaresi, hakların devletin "önünde" değil "yanında" yer aldığını vurgulayarak daha pozitif hukukçu bir yaklaşımı yansıtsa da, ilke Anayasa'nın değiştirilemez hükümleri arasında yer almaya devam etmektedir.Cevap
  2. B
    Bu değişiklik ile insan hakları devletin temel dayanağı olmaktan çıkarılmış ve Anayasa'nın 4. maddesi uyarınca TBMM tarafından nitelikli çoğunlukla değiştirilebilir bir niteliğe kavuşturulmuştur.
  3. C
    "Saygılı" ifadesi, devletin sadece negatif statü haklarını gözetmekle yükümlü olduğunu, sosyal devlet ilkesinin gerektirdiği pozitif hakların bu ilkenin koruma kapsamı dışında kaldığını belirtir.
  4. D
    Bu ilke, 1982 Anayasası'nın yalnızca "Başlangıç" metninde ve genel gerekçesinde vurgulandığı için, somut norm denetiminde Anayasa Mahkemesi tarafından referans ölçü norm olarak kullanılamaz.
  5. E
    1961 Anayasası'ndaki "dayalı" ifadesinin korunmamasının temel nedeni, devletin egemenliğinin kaynağının artık millet değil, doğrudan uluslararası sözleşmeler olduğu anlayışının benimsenmesidir.

Cevap

"Saygılı" ibaresi, hakların devletin "önünde" değil "yanında" yer aldığını vurgulayarak daha pozitif hukukçu bir yaklaşımı yansıtsa da, ilke Anayasa'nın değiştirilemez hükümleri arasında yer almaya devam etmektedir.
Doğru yanıt olan seçenek, hem 1961-1982 arasındaki doktrinel eksen kaymasını (doğal hukuktan pozitif hukuka geçiş vurgusu) hem de bu ilkenin Cumhuriyetin niteliklerini düzenleyen 2. maddede yer alması sebebiyle Anayasa'nın 4. maddesi koruması altında olduğunu tam olarak açıklar. 'Saygılı' ibaresi, hakların devletin 'önünde' (dayanağı) değil, devletin tanıdığı ve 'yanında' durduğu değerler olduğu yorumuna kapı açmış olsa da, bu durum ilkenin temel karakterini ve değiştirilemezlik statüsünü etkilemez.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 2. maddesini analiz et.
İnsan haklarına saygılı devlet ilkesinin Cumhuriyetin temel niteliklerinden biri olduğu tespit edilir.
Sorunun odağı olan ilkenin Anayasal yerini belirlemek gerekir.
2
1961 ve 1982 Anayasaları arasındaki terminolojik farkı karşılaştır.
1961'deki 'dayalı' (based on) ifadesinin haklara öncelik veren doğal hukukçu bir yaklaşımı, 1982'deki 'saygılı' (respectful) ifadesinin ise hakları devletin sınırları içinde tanıyan pozitif hukukçu bir yaklaşımı yansıttığı görülür.
Doktrinel farkın hukuki yorumunu kavramak için gereklidir.
3
Değiştirilemezlik kuralını uygula.
Anayasa'nın 4. maddesi uyarınca, 2. maddede yer alan bu ilkenin değiştirilemeyeceği ve değiştirilmesinin teklif edilemeyeceği sonucuna ulaşılır.
İlkenin hukuki statüsünü kesinleştirmek için normlar hiyerarşisindeki yerini teyit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

İnsan Haklarına Saygılı Devlet İlkesi ve Değiştirilemezlik

Daha Fazla Pratik

Anayasa'nın 5. maddesindeki 'devletin temel amaç ve görevleri' ile insan hakları arasındaki ilişkiyi inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

İnsan Haklarına Saygılı Devlet İlkesi

Bu konudan daha fazla soru