Soru

Zorluk: ZorÇok Partili Hayata Geçiş Denemeleri: TCF ve SCF

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (TCFTCF) ve Serbest Cumhuriyet Fırkası (SCFSCF), erken Cumhuriyet döneminde iktidardaki Cumhuriyet Halk Fırkası'na karşı muhalefet etmek amacıyla kurulmuş, benzer ekonomik görüşleri savunan iki partidir. Ancak bu iki partinin programatik yapıları ve kuruluş süreçleri incelendiğinde birbirlerinden ayrıldıkları temel noktalar bulunmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu iki partinin programları veya siyasi kimlikleri karşılaştırıldığında, yalnızca Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'na (TCFTCF) ait bir özelliktir?

  1. İdari yapılanmada yerinden yönetim (adem-i merkeziyet) ilkesinin benimsenerek yerel yönetimlerin yetkilerinin artırılmasının savunulmasıCevap
  2. B
    Ekonomik model olarak devletçiliğin reddedilerek liberal iktisat politikalarının ve bireysel girişim özgürlüğünün savunulması
  3. C
    Kadınlara belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı tanınması gibi siyasal hakların verilmesinin programda açıkça desteklenmesi
  4. D
    Şeyh Said İsyanı sonrası ilan edilen Takrir-i Sükun Kanunu'na dayanılarak partinin kurucuları tarafından fesih kararı alınması
  5. E
    Parti kurucu kadrosunun Ali Fethi Okyar liderliğinde, doğrudan Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk’ün isteği üzerine oluşturulması

Cevap

İdari yapılanmada yerinden yönetim (adem-i merkeziyet) ilkesinin benimsenerek yerel yönetimlerin yetkilerinin artırılmasının savunulması
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (TCFTCF), Türk siyasal hayatında Prens Sabahattin'in başlattığı adem-i merkeziyetçilik (yerinden yönetim) geleneğini programına taşıyan ilk Cumhuriyet partisidir. Serbest Cumhuriyet Fırkası ise idari yapıda merkeziyetçiliği korumuş, daha çok ekonomik liberalizm ve kadın hakları gibi konulara odaklanmıştır. Bu nedenle 'yerinden yönetim' vurgusu yalnızca TCF'ye özgü bir program maddesidir.

Adım Adım Çözüm

1
TCF ve SCF programlarının idari yapıya yaklaşımlarını analiz et
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası programının 14. maddesinde 'Fırka, adem-i merkeziyet usulünü kabul eder' ifadesi yer alırken, SCF merkeziyetçi bir yapıyı korumuştur.
Her iki partinin de muhalefet tarzını belirleyen idari farklılıkları tespit etmek gerekir.
2
Ekonomik görüşleri karşılaştır
Hem TCF hem de SCF, iktidardaki devletçilik modeline karşı liberalizmi savunmuştur.
Bu özellik her iki parti için ortak olduğundan ayırt edici değildir.
3
Siyasal haklar ve kadın hakları konusunu incele
SCF programında kadınlara belediye seçimlerinde hak verilmesi savunulurken, TCF'de 'dini inançlara saygılıyız' vurgusu ön plandadır.
İlerici sosyal haklar SCF'nin ayırt edici özelliğidir.
4
Kapanış süreçlerini değerlendir
TCF 19251925'de hükümet kararıyla (Takrir-i Sükun) kapatılmış, SCF ise 19301930'da kurucusu tarafından feshedilmiştir.
Partilerin sonlanma biçimleri arasındaki farkı belirlemek gerekir.

Anahtar Kavram

TCF ve SCF Programatik Farklılıkları (Adem-i Merkeziyetçilik vs. Merkeziyetçilik)

Daha Fazla Pratik

TCF ve SCF'nin kapanma nedenlerinin laiklik ilkesi ve rejim güvenliği açısından karşılaştırılmasını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla