Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorÇok Partili Hayata Geçiş Denemeleri: TCF ve SCF

Erken Cumhuriyet döneminde çok partili siyasal hayata geçişin ilk iki önemli aktörü olan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (TCF) ile Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın (SCF) programatik yaklaşımları ve siyasal süreçleri incelendiğinde, aşağıdakilerden hangisi bu iki partiyi birbirinden ayıran doğru bir tespittir?

  1. TCF, idari yapılanmada "adem-i merkeziyet" (yerinden yönetim) ilkesini benimseyerek merkeziyetçi yapıya karşı bir duruş sergilerken; SCF, programında kadınlara belediye seçimlerinden başlayarak siyasi hakların tanınmasını savunarak CHF'den daha geniş bir temsil alanı vadetmiştir.Cevap
  2. B
    TCF, Şeyh Said İsyanı sonrası Takrir-i Sükun Kanunu'na dayanılarak Bakanlar Kurulu kararıyla kapatılırken; SCF, kurucuları Kazım Karabekir ve Rauf Orbay'ın rejim karşıtı faaliyetleri nedeniyle İstiklal Mahkemeleri tarafından feshedilmiştir.
  3. C
    Ekonomik liberalizmi savunan SCF, 19291929 Dünya Ekonomik Buhranı'na çözüm olarak yabancı sermaye girişini teşvik etmeyi hedeflerken; TCF, kurucusu Ali Fethi Okyar'ın yönlendirmesiyle kalkınmanın ancak devlet eliyle ve "milli sermaye" ile mümkün olacağını programına almıştır.
  4. D
    TCF'nin kurucu kadrosunda İsmet İnönü ve Celal Bayar gibi "devletçi" isimler yer alırken; SCF, Milli Mücadele'nin "Paşalar" grubu olarak bilinen Ali Fuat Cebesoy ve Refet Bele tarafından CHF'nin laiklik uygulamalarına tepki olarak kurulmuştur.
  5. E
    TCF, programında yer alan "Parti, dinî düşünce ve inançlara hürmetkardır" ibaresi nedeniyle rejim karşıtlarının odağı haline gelince bizzat kurucuları tarafından feshedilirken; SCF, Menemen Olayı'nın ardından hükümetin baskısıyla kapatılmıştır.

Cevap

TCF'nin yerinden yönetim ilkesini savunması ve SCF'nin kadın haklarını programına dahil etmesi doğru tespittir.
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın programında yer alan "yerinden yönetim" (adem-i merkeziyet) ilkesi, partiyi CHF'den ayıran en temel idari farklılıktır. Serbest Cumhuriyet Fırkası ise kurulduğu 19301930 yılında kadınlara belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı tanınmasını programına koyarak Türk siyasal hayatında bu konuda öncü bir rol üstlenmiştir. Bu iki veri, her iki partinin programatik kimliğini doğru tanımlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
TCF programı analiz edilir.
TCF, liberal ekonomiyi ve "adem-i merkeziyet" (yerinden yönetim) ilkesini savunmuştur.
Bu ilkeler, kurucu kadronun CHF'nin merkeziyetçi ve otoriter eğilimlerine karşı demokratik bir alternatif sunma çabasını yansıtır.
2
SCF programı analiz edilir.
SCF, liberalizmi savunmanın yanı sıra kadınların siyasi haklarını (belediye seçimleri vb.) programına dahil etmiştir.
SCF, 19301930 yılındaki belediye seçimleri öncesinde kadınların seçime katılımını savunarak CHF'den daha ilerici bir sosyal politika gütmüştür.
3
Partilerin kapanış süreçleri karşılaştırılır.
TCF hükümet kararıyla kapatılmış, SCF ise kendi kendini feshetmiştir.
TCF'nin Şeyh Said İsyanı ile ilişkilendirilerek kapatılması ve SCF'nin rejim karşıtlarının odağı olmamak için kendini feshetmesi temel tarihsel farktır.

Anahtar Kavram

TCF ve SCF Programatik ve Siyasal Farklılıkları
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Çok Partili Hayata Geçiş Denemeleri: TCF ve SCF

Bu konudan daha fazla soru