Soru

Zorluk: OrtaÇok Partili Hayata Geçiş Denemeleri: TCF ve SCF

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (TCF) ve Serbest Cumhuriyet Fırkası (SCF), Erken Cumhuriyet döneminde çok partili siyasal hayatın inşası sürecinde kurulan iki önemli muhalefet partisidir. Bu iki partinin kurumsal kimlikleri, programları ve siyasal akıbetleri göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası programında adem-i merkeziyet (yerinden yönetim) ilkesine yer verirken; Serbest Cumhuriyet Fırkası merkeziyetçi idari yapıyı benimsemiştir.Cevap
  2. B
    Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kurucu genel başkanı Ali Fethi Okyar iken; Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kurucuları arasında Kazım Karabekir ve Rauf Orbay yer almıştır.
  3. C
    Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası Menemen Olayı sonrasında kendi kendini feshetmiş; Serbest Cumhuriyet Fırkası ise Şeyh Sait İsyanı nedeniyle hükümet tarafından kapatılmıştır.
  4. D
    Ekonomi politikaları açısından Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası 'Devletçilik' ilkesini desteklemiş, Serbest Cumhuriyet Fırkası ise bu ilkeye muhalif olarak 'Liberalizmi' savunmuştur.
  5. E
    Her iki parti de tek dereceli seçim sistemini savunmuş ve Türk siyasal hayatındaki ilk çok partili genel seçim olan 1946 seçimlerine katılarak meclise girmeyi başarmıştır.

Cevap

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası programında adem-i merkeziyet (yerinden yönetim) ilkesine yer verirken; Serbest Cumhuriyet Fırkası merkeziyetçi idari yapıyı benimsemiştir.
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (TCF), programında idari yapı açısından 'adem-i merkeziyet' (yerinden yönetim) ilkesini savunmuştur. Bu durum, partinin merkeziyetçi devlet yapısına karşı daha yerelci bir tutum sergilediğini gösterir. Serbest Cumhuriyet Fırkası (SCF) ise ekonomide liberalizmi savunsa da idari yapıda merkeziyetçi anlayışı devam ettirmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Partilerin idari programlarını analiz edin.
TCF'nin yerinden yönetimi (adem-i merkeziyet) savunduğu, SCF'nin ise bu konuda daha muhafazakar/merkeziyetçi kaldığı görülür.
İki parti arasındaki temel yapısal farklardan birini belirlemek için gereklidir.
2
Kurucu kadroları doğrulayın.
TCF (Karabekir, Orbay, Cebesoy, Bele, Adıvar), SCF (Ali Fethi Okyar, Nuri Conker).
Kurucu isimlerin karıştırılmadığından emin olmak için gereklidir.
3
Siyasal varlıklarının sona erme nedenlerini inceleyin.
TCF hükümet kararıyla (Takrir-i Sükun), SCF ise kendi iradesiyle (fesih) kapanmıştır.
Kapanma süreçlerindeki farklılığı ayırt etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Erken Cumhuriyet dönemindeki muhalefet partilerinin programatik ve kurumsal özellikleri.
Tahmini Süre:1m 5s
Bu soruyu puanla