Soru

Zorluk: OrtaYasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı

Milletvekillerinin görevlerini her türlü baskı ve tehditten uzak, tam bir serbestlik içinde yerine getirebilmelerini sağlamak amacıyla öngörülen yasama bağışıklıklarından 'yasama sorumsuzluğu' ve 'yasama dokunulmazlığı' arasındaki temel farklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Yasama sorumsuzluğu sadece ceza davalarına karşı koruma sağlarken; yasama dokunulmazlığı hem ceza hem de tazminat davalarına karşı koruma sağlar.
  2. Yasama sorumsuzluğu milletvekiline hem cezai hem de hukuki (tazminat) koruma sağlayan mutlak bir güvenceyken; yasama dokunulmazlığı sadece cezai takibata karşı koruma sağlayan nispi bir güvencedir.Cevap
  3. C
    TBMM Genel Kurulu kararıyla yasama sorumsuzluğu kaldırılabilir ancak yasama dokunulmazlığı hiçbir şekilde kaldırılamaz.
  4. D
    Yasama sorumsuzluğu sadece milletvekilliği süresince devam eden bir güvenceyken; yasama dokunulmazlığı milletvekilliği sona erse dahi ömür boyu devam eder.
  5. E
    Yasama dokunulmazlığı kapsamındaki bir milletvekili hakkında, meclis kararı alınmaksızın tazminat davası açılması mümkündür ancak bu dava sorumsuzluk kapsamında ise açılamaz.

Cevap

Yasama sorumsuzluğu hem cezai hem de hukuki koruma sağlayan mutlak ve sürekli bir güvenceyken; yasama dokunulmazlığı sadece cezai takibata karşı geçici ve kaldırılabilir bir güvencedir.
Doğru ifade, her iki kurumun hem hukuki niteliğini (mutlak/nispi) hem de koruma kapsamını (cezai/hukuki) doğru bir şekilde ayırt etmektedir. Yasama sorumsuzluğu, ifade hürriyetini tam korumak için tazminat davalarını da kapsar ve kaldırılamaz; yasama dokunulmazlığı ise sadece cezai yargılamayı durdurur ve TBMM kararıyla kaldırılabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama sorumsuzluğunun niteliğini analiz etme.
Yasama sorumsuzluğu; milletvekillerinin meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerini kapsar. Bu koruma mutlaktır (kaldırılamaz) ve süreklidir (vekillik bitse de sürer). Ayrıca sadece hapis cezasına karşı değil, tazminat davalarına karşı da koruma sağlar.
Sorumsuzluğun kapsamını doğru belirlemek, dokunulmazlık ile olan farkını anlamanın ilk adımıdır.
2
Yasama dokunulmazlığının niteliğini analiz etme.
Yasama dokunulmazlığı; milletvekillerinin meclis dışı eylemleri (suç iddiaları) için öngörülmüştür. Sadece cezai işlemleri (tutuklama, sorgulama vb.) kapsar, tazminat davalarına engel değildir. Nispidir (TBMM tarafından kaldırılabilir) ve geçicidir (vekillik bitince sona erer).
Dokunulmazlığın istisnalarını ve kaldırılabilir yapısını belirlemek karşılaştırma yapmayı sağlar.
3
İki kurum arasındaki koruma alanlarını karşılaştırma.
Yasama sorumsuzluğu hem ceza hem tazminat (hukuki) koruması sağlarken, dokunulmazlık sadece ceza yargılamasına karşı koruma sağlar.
KPSS sorularında sıkça sorgulanan 'tazminat davası' ayrımı bu adımda netleşir.

Anahtar Kavram

Yasama Bağışıklıklarının Niteliği ve Kapsamı

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı Anayasa Mahkemesine başvuru sürelerini (7 gün - 15 gün) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla