Soru

Zorluk: Ortaİklim Değişikliği ve Uluslararası Antlaşmalar

1992 yılında imzaya açılan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (BMI˙DC\cSBMİDÇS) temelinde şekillenen küresel iklim rejimi, Kyoto Protokolü'nden Paris Anlaşması'na uzanan süreçte önemli yapısal dönüşümler geçirmiştir.

Bu antlaşmaların özellikleri ve Türkiye'nin bu süreçteki katılım durumuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Paris Anlaşması, Kyoto Protokolü'ndeki merkezi emisyon hedefleri yerine, her ülkenin kendi kapasitesine göre belirlediği 'Ulusal Katkı Beyanları' (NDCNDC) mekanizmasına dayanmaktadır.Cevap
  2. B
    1997 yılında kabul edilen Kyoto Protokolü, küresel emisyonların yeterli düzeye ulaşmasıyla aynı yıl (19971997) içinde yürürlüğe girerek tüm üye ülkeler için bağlayıcı hale gelmiştir.
  3. C
    Türkiye, Kyoto Protokolü'ne başlangıçta hem Ek-I hem de Ek-II ülkesi olarak kabul edildiği için antlaşmayı 19971997 yılında imzalamış ve hemen uygulamaya koymuştur.
  4. D
    Paris Anlaşması'nın getirdiği rejimde, emisyon azaltım yükümlülükleri sadece gelişmiş (Ek-I) ülkeler için geçerli olup, gelişmekte olan ülkeler beyanda bulunmaktan muaf tutulmuştur.
  5. E
    Türkiye, küresel iklim değişikliğiyle mücadelede dönüm noktası olan Paris Anlaşması'nı 20152015 yılında imzalamış ve 20162016 yılında resmen taraf olmuştur.

Cevap

Paris Anlaşması'nın ülkelerin kendi hedeflerini belirlediği 'Ulusal Katkı Beyanları' (NDC) mekanizmasına dayandığını belirten seçenek doğrudur.
Paris Anlaşması, küresel iklim rejiminde bir paradigma değişimi yaratarak, her ülkenin kendi sosyo-ekonomik koşullarına göre belirlediği 'Ulusal Katkı Beyanları' (NDCNDC) sistemini getirmiştir. Bu durum, Kyoto Protokolü'ndeki sadece gelişmiş ülkeler için belirlenen katı ve merkezi emisyon hedeflerinden en temel farkıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Antlaşmaların yapısal farklarını analiz etme
Kyoto Protokolü'nün 'yukarıdan aşağıya' (merkezi hedef), Paris Anlaşması'nın 'aşağıdan yukarıya' (ulusal katkı) sistemine sahip olduğu belirlenir.
Paris Anlaşması'nın en temel ayırıcı özelliği NDC (Nationally Determined Contributions) mekanizmasıdır.
2
Türkiye'nin taraf olma tarihlerini kontrol etme
Türkiye'nin Kyoto'ya 2009'da, Paris'e ise 2021'de resmen taraf olduğu saptanır.
Uluslararası antlaşmaların imza ve yürürlük (onay) tarihleri arasındaki farklar sınavda sıkça sorulmaktadır.

Anahtar Kavram

İklim Değişikliği Rejimleri: Kyoto (Bağlayıcı Hedef) vs Paris (Ulusal Katkı Beyanı)
Bu soruyu puanla