Anayasası’nın . maddesinde idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu belirtilirken, . maddesinde memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davalarının ancak idare aleyhine açılabilmesi ve idarenin rücu hakkı hükme bağlanmıştır. Bu iki anayasal düzenlemenin birlikte öngördüğü mali sorumluluk rejimi ve sonuçları hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- Zarar görenin kamu görevlisini değil, doğrudan idareyi muhatap almasını zorunlu kılan 'doğrudan sorumluluk' ilkesi benimsenmiş olup, bu durum idarenin sorumluluğuna kamu hukuku karakteri ve objektif nitelik kazandırır.Cevap
- BZarar gören, zararın kamu görevlisinin 'kişisel kusurundan' kaynaklandığını iddia ediyorsa davayı doğrudan görevliye; 'hizmet kusurundan' kaynaklandığını iddia ediyorsa idareye açma konusunda seçimlik hakka sahiptir.
- Cİdarenin mali sorumluluk rejimi, Türk Borçlar Kanunu’ndaki 'adam çalıştıranın sorumluluğu' ilkeleriyle tamamen örtüşen, kusur esasına dayalı bir özel hukuk sorumluluğudur.
- Dİdarenin sorumluluğu tali (ikincil) nitelikte olup; zarar gören öncelikle zarara sebebiyet veren kamu görevlisinden tahsilat yoluna gitmeli, sonuç alamazsa idarenin kapısını çalmalıdır.
- EAnayasa m. 125'teki düzenleme yalnızca 'hizmet kusuru' hallerini kapsadığından, idarenin kusursuz sorumluluk hallerinden doğan tazmin yükümlülüğü anayasal değil, yasal bir dayanaktan güç alır.
Cevap
Zarar görenin kamu görevlisini değil, doğrudan idareyi muhatap almasını zorunlu kılan 'doğrudan sorumluluk' ilkesi benimsenmiş olup, bu durum idarenin sorumluluğuna kamu hukuku karakteri ve objektif nitelik kazandırır.
Anayasa'nın 125. maddesi idarenin mali sorumluluğunu genel bir ilke olarak belirlerken, 129. maddesi bu sorumluluğun 'doğrudan' idareye yöneltilmesi gerektiğini hükme bağlar. Bu sistem, zarar görenin tazminat almasını devletin mali gücüyle garanti altına alır (doğrudanlık) ve kamu görevlisinin 'tazminat baskısı' altında kalmadan hizmet üretmesini sağlar (ajanın korunması). Bu yapı, idari sorumluluğu özel hukuk haksız fiil rejiminden ayıran kamu hukukuna özgü ve objektif bir karakterdir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İdarenin Doğrudan ve Objektif Sorumluluğu (Anayasa m. 125 & 129 Sentezi)
Tahmini Süre:2m 30s