Soru

Zorluk: Çok zorAnayasal Temeller ve Sorumluluğun Genel Özellikleri

19821982 Anayasası’nın 125125. maddesinde yer alan "İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür" hükmü ile 129129. maddesindeki memur sorumluluğuna ilişkin düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, Türk idare hukukunda idarenin mali sorumluluğunun genel özellikleri hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    İdarenin sorumluluğu "asli" niteliktedir; bireyin zararının tazmini için doğrudan idareye başvurabilmesi, kamu görevlisinin şahsi kusurunun önceden tespitine bağlı değildir.
  2. B
    Anayasa'nın 129/5129/5. maddesindeki düzenleme, kamu görevlisinin yetkilerini kullanırken işlediği kusurlarda davanın doğrudan idareye karşı açılmasını zorunlu kılarak idarenin "doğrudan" sorumluluğunu pekiştirir.
  3. C
    İdarenin mali sorumluluğu, sadece hizmet kusuru ile sınırlı olmayıp, kusur bulunmasa dahi "hukuk devleti" ilkesinin bir gereği olarak "objektif" bir nitelik taşıyabilmektedir.
  4. Anayasal sistemimizde idarenin sorumluluğu, kamu görevlisinin kişisel sorumluluğuna dayanan "tali" (ikincil) bir sorumluluk olup, öncelikle ilgili memurun mal varlığına müracaat edilmesi hukuki bir zorunluluktur.Cevap
  5. E
    İdarenin sorumluluğu bir özel hukuk sorumluluğu olmayıp, kendine özgü ilke ve kuralları olan, kamu hukuku karakterli ve idari yargı denetimine tabi bir sorumluluk rejimidir.

Cevap

İdarenin sorumluluğunun kamu görevlisinin kişisel sorumluluğuna dayanan "tali" (ikincil) bir sorumluluk olduğu ve öncelikle memura gidilmesi gerektiği yönündeki ifade yanlıştır.
Anayasal sistemimizde idarenin sorumluluğu "asli" (birincil) ve "doğrudan" niteliktedir. Anayasa'nın 129/5129/5. maddesi uyarınca, kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan zararlar için davalar ancak idare aleyhine açılabilir. Bu durum, idarenin sorumluluğunun memurun sorumluluğuna bağlı bir "tali" (ikincil) sorumluluk olmadığını, aksine vatandaşın doğrudan idareyi sorumlu tutabileceğini gösterir. Memurun kişisel mal varlığına ancak idare tazminatı ödedikten sonra "rücu" yoluyla gidilebilir; vatandaşın memura doğrudan dava açma veya önce ona müracaat etme zorunluluğu yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa Madde 125125 ve 129129 arasındaki ilişkinin analiz edilmesi
İdarenin sorumluluğu, kamu görevlisinden bağımsız olarak idarenin kendi eylem ve işlemlerine dayanan "asli" bir sorumluluktur.
Türk hukuk sisteminde idare, bir zarar oluştuğunda bu zararı ödemekle "doğrudan" yükümlüdür.
2
Doğrudan ve Asli Sorumluluk kavramlarının değerlendirilmesi
Anayasa Madde 129/5129/5 uyarınca, memurların kusurlarından doğan tazminat davaları ancak idare aleyhine açılabilir.
Bu kural, idarenin sorumluluğunun memurun sorumluluğundan sonra gelen (tali) bir sorumluluk olmadığını, aksine vatandaşın doğrudan muhatabının idare olduğunu kanıtlar.
3
Yanlış önermenin tespit edilmesi
Sorumluluğun "tali" olduğu ve memurun mal varlığına öncelik verilmesi gerektiği iddiası hukuk devleti ve idari sorumluluk ilkeleriyle çelişir.
Memura ancak idare tazminatı ödedikten sonra ve memurun "kişisel kusuru" varsa rücu edilebilir.

Anahtar Kavram

İdarenin Mali Sorumluluğunun Asli ve Doğrudan Niteliği
Bu soruyu puanla