Examkin

Soru

Zorluk: Orta1982 Anayasası'nın Hazırlanması ve Kabulü

Türkiye'de askeri bir müdahalenin ardından kurulan yeni anayasal düzenin inşası sürecinde, kurucu meclis işlevi gören yapı iki kanattan oluşmuştur. Bu yapının asli karar alma yetkisini elinde bulunduran askeri kanadı ile ona danışmanlık yapmak üzere atama yoluyla oluşturulan sivil kanadı, yeni anayasa taslağını hazırlayarak halkoyuna sunmuştur. Yeni dönemin anayasal çerçevesinin belirlendiği bu süreç, geçiş dönemi uygulamaları ve kendine has referandum usulüyle önceki dönemlerden ayrılmaktadır.

Bu parçada bahsedilen anayasa yapım ve kabul süreciyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Kurucu Meclis'in sivil kanadı olan Temsilciler Meclisi, dönemin siyasi partilerinin temsilcilerinden nispi temsil usulüne göre seçilerek oluşturulmuştur.
  2. B
    Anayasa taslağının halkoylamasında reddedilmesi durumunda, yeni bir kurucu meclis seçiminin yapılacağına dair alternatif bir demokratik usul öngörülmüştür.
  3. Anayasanın kabul edildiği halkoylaması, aynı zamanda geçici bir madde uyarınca Milli Güvenlik Konseyi başkanının doğrudan yedi yıllığına cumhurbaşkanı seçilmesini de sağlamıştır.Cevap
  4. D
    Hazırlanan anayasa metni, devletin kurumları arasındaki yetki dengesini sağlamak amacıyla çift meclisli bir parlamento yapısı kurgulamıştır.
  5. E
    Kabul edilen anayasanın ilk halinde, temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasını zorlaştıran ve siyasi partilerin kapatılmasını engelleyen güvenceler yer almıştır.

Cevap

1982 Anayasası referandumunda halkoylaması, anayasa metninin kabulü ile Milli Güvenlik Konseyi Başkanının yedi yıllığına Cumhurbaşkanı seçilmesini tek bir oylamada birleştiren geçici bir anayasa maddesi ile gerçekleştirilmiştir.
Doğru cevapta belirtilen durum, 1982 Anayasası'nın halkoyuna sunuluşundaki en özgün 'geçiş dönemi' uygulamasıdır. Referandumda, anayasa metninin kabulü ile Milli Güvenlik Konseyi Başkanı Kenan Evren'in 7 yıllık süre için cumhurbaşkanı seçilmesi birleştirilmiş, böylece seçmene tek bir oy hakkı tanınarak yeni düzenin liderliği kurumsal olarak onaylatılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki dönemin tespit edilmesi
Askeri kanat ve atamayla oluşan sivil kanat vurgusundan, sürecin 1982 Anayasası'nın hazırlık dönemi olduğu belirlenir.
1961'deki Kurucu Meclis'te siyasi parti temsilcileri varken, 1982'deki sivil kanat (Danışma Meclisi) tamamen atamayla oluşmuştur.
2
1982 Anayasası referandum usulünün analiz edilmesi
Referandumun en önemli ayırt edici özelliğinin birleştirilmiş oy (anayasa onayı + cumhurbaşkanı seçimi) olduğu tespit edilir.
Milli Güvenlik Konseyi'nin kararıyla eklenen geçici 1. madde, halkın evet oyu vermesi halinde Konsey Başkanının otomatik olarak cumhurbaşkanı olmasını düzenlemiştir.
3
Seçeneklerin dönemsel özellikleri ile eşleştirilmesi
Temsilciler Meclisi, çift meclis yapısı ve referandum alternatifinin 1961 Anayasası'na ait olduğu saptanarak doğru seçeneğe ulaşılır.
Diğer seçenekler 1961 Anayasası'nın kurumlarını veya demokratik kazanımlarını 1982 sürecine atfederek çeldirici nitelik taşımaktadır.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'nın Hazırlanma ve Kabul Usulleri
Bu soruyu puanla

Konular

1982 Anayasası'nın Hazırlanması ve Kabulü

Bu konudan daha fazla soru