12 Eylül 1980 askeri müdahalesinin ardından yeni bir anayasa yapmak üzere oluşturulan Kurucu Meclis'in yapısı, çalışma usulü ve 1982 Anayasası'nın kabul edilme süreciyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Anayasanın referanduma sunulması aşamasında, anayasa metninin kabul oylaması ile Milli Güvenlik Konseyi Başkanı'nın yedi yıllık bir süre için Cumhurbaşkanı seçilmesi işlemi birleştirilerek tek bir oya bağlanmıştır.Cevap
- BAnayasa taslağını hazırlayan Danışma Meclisi'nin kabul ettiği madde metinleri kesin nitelik taşımış olup, askeri kanadı temsil eden Milli Güvenlik Konseyi'nin bu metinler üzerinde değiştirme yetkisi bulunmamaktaydı.
- CKurucu Meclis'in sivil kanadını oluşturan Danışma Meclisi, 1961 Anayasası'nı hazırlayan Temsilciler Meclisi ile benzer şekilde, dönemin siyasi partilerinin temsilcilerinden ve meslek kuruluşlarının delegelerinden oluşmuştur.
- DAnayasanın sivil siyasete geçişi düzenleyen geçici maddeleri uyarınca, 12 Eylül öncesinde faaliyet gösteren siyasi parti liderlerinin siyaset yapma yasağı referandumla birlikte derhal kaldırılmıştır.
- E1982 Anayasası'nın halkoylamasında reddedilmesi durumunda, tıpkı 1961 Anayasası'nın hazırlık sürecinde yasayla öngörüldüğü gibi, genel seçimle belirlenecek yeni bir Kurucu Meclis'in toplanması hükme bağlanmıştır.
Cevap
Anayasanın halkoyuna sunulması işleminde, anayasa metninin kabulü ile Milli Güvenlik Konseyi Başkanı'nın doğrudan Cumhurbaşkanı sıfatını kazanması usulünün birleştirilmesidir.
Doğru olan ifadede belirtildiği gibi, 1982 Anayasası'nın referandumu Türk siyasi tarihinde benzersiz bir usulle yapılmıştır. Anayasanın geçici 1. maddesi uyarınca, halkın anayasa taslağına vereceği 'evet' oyu, aynı zamanda Milli Güvenlik Konseyi Başkanı Kenan Evren'in yedi yıllık bir süre için Cumhurbaşkanı seçilmesi anlamına gelmekteydi. Bu birleştirilmiş (şartlı) oylama, seçmen iradesini kısıtlayan en önemli unsurlardan biri olmuştur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
1982 Anayasası'nın Hazırlanma ve Kabul Süreci ile Kurucu İktidar Yapısı