Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorOsmanlı'dan Erken Cumhuriyet'e Kentleşme (1950 Öncesi)

Türkiye’de 19231923-19501950 yılları arasını kapsayan kentleşme süreci; Batı'daki sanayi devrimi sonrası yaşanan "kendiliğinden" kentleşme deneyimlerinden yapısal olarak farklılaşmaktadır. Bu dönemde yürürlüğe giren 15801580 sayılı Belediye Kanunu ve 22902290 sayılı Belediye Yapı ve Yollar Kanunu’nun temel felsefesi ile Ankara başta olmak üzere uygulanan imar pratikleri birlikte değerlendirildiğinde, Erken Cumhuriyet döneminin kentleşme karakterine ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

  1. Kentleşme, sanayileşmenin yarattığı bir sonuç olmaktan ziyade; devletin çağdaşlaşma ve ulus devlet inşası hedefleri doğrultusunda, idari ve hukuki araçlarla yönlendirdiği "planlı bir modernleşme" projesidir.Cevap
  2. B
    Tarımda makineleşmenin başlamasıyla birlikte kırdan kente yönelen yoğun nüfus hareketliliğinin yarattığı mekânsal baskıyı, yerel yönetimlerin özerk bütçeleriyle çözme odaklı bir yaklaşım benimsenmiştir.
  3. C
    Özel teşebbüsün konut üretimindeki payını artırmayı hedefleyen neoliberal düzenlemeler aracılığıyla, kentlerin küresel pazarlarla eklemlenmesini sağlayan bir altyapı seferberliği yürütülmüştür.
  4. D
    Osmanlı Devleti'nden tevarüs eden "Ebniye Nizamnameleri"nin estetik ve teknik kriterlerini koruyarak, kentin fiziksel dokusunu geleneksel mahalle kültürü etrafında yeniden canlandırmayı amaçlamıştır.
  5. E
    Kentleşme hızı ile sanayileşme hızı arasında kurulan organik bağ sayesinde, kentsel büyümenin tamamen ekonomik rasyonalite ve işgücü talebi tarafından belirlendiği bir "sağlıklı kentleşme" modeli izlenmiştir.

Cevap

Kentleşmenin sanayileşmeden ziyade idari ve ideolojik bir modernleşme projesi olarak devlet eliyle yürütülmesidir.
Erken Cumhuriyet döneminde kentleşme süreci, Batı'daki gibi sanayileşmenin doğal bir sonucu değil, devletin modern bir ulus inşa etme projesinin bir parçasıdır. 15801580 ve 22902290 sayılı yasalar, yerel yönetimlere geniş yetkiler vererek kentleri devletin denetimindeki imar planlarıyla dönüştürmeyi hedeflemiştir. Bu dönemde kentler, çağdaş yaşamın ve devrimlerin mekânsal vitrini olarak kurgulanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Dönemsel sınırlamayı analiz et.
19231923-19501950 arası dönemde Türkiye'de henüz kitlesel bir sanayileşme ve buna bağlı kırdan kente göç dalgası (itici nedenler) oluşmamıştır.
Yanlış seçenekleri elemek için kronolojik sınırların belirlenmesi gerekir.
2
Hukuki çerçeveyi (1580 ve 2290 sayılı kanunlar) değerlendir.
15801580 sayılı Belediye Kanunu belediyelere geniş görevler yüklemiş, 22902290 sayılı Belediye Yapı ve Yollar Kanunu ise her belediyenin bir imar planı (harita ve plan) yapmasını zorunlu kılmıştır.
Bu yasalar, kentleşmenin devlet kontrolünde ve planlı bir şekilde yürütülmesini sağlayan temel araçlardır.
3
İdeolojik bağlamı kur.
Kentleşme, Ankara örneğinde olduğu gibi, modern yaşam tarzını topluma aşılamak ve Cumhuriyet'in başarısını mekânsal olarak sergilemek amacıyla bir araç olarak kullanılmıştır.
Erken Cumhuriyet kentleşmesi rasyonel ve planlı bir modernleşme projesidir.

Anahtar Kavram

İdari ve İdeolojik Kentleşme (Modernleşme Projesi Olarak Kent)

Daha Fazla Pratik

Ankara'nın Jansen Planı doğrultusunda gelişimi ile modern belediyecilik yasalarının arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Osmanlı'dan Erken Cumhuriyet'e Kentleşme (1950 Öncesi)

Bu konudan daha fazla soru