Examkin

Soru

Zorluk: ZorOsmanlı'dan Erken Cumhuriyet'e Kentleşme (1950 Öncesi)

Erken Cumhuriyet Dönemi’nde (1923-1950) uygulanan kentleşme politikaları; devletin öncülüğünde, planlı ve ideolojik bir modernleşme projesi olarak yürütülmüştür. Bu dönemdeki kentsel gelişme, Osmanlı’nın geleneksel dokusundan kopuşu ve Batılı anlamda "modern kent" kurgusunu hedefler. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 1950 öncesi Türkiye’deki kentleşme sürecinin temel özelliklerinden biri değildir?

  1. Sanayileşme hızına bağlı olarak ortaya çıkan konut açığının kitlesel gecekondu yerleşimleriyle kendiliğinden çözülmesiCevap
  2. B
    1580 sayılı Belediye Kanunu ile belediyelerin imar ve şehircilik alanındaki yetki ve sorumluluklarının yasal çerçeveye oturtulması
  3. C
    Ankara’nın Jansen Planı doğrultusunda, modern Türkiye’nin vitrini olacak şekilde kamu odaklı ve planlı bir şekilde inşa edilmesi
  4. D
    2290 sayılı Belediye Yapı ve Yollar Kanunu ile ülke genelindeki yapılaşmanın standartlaştırılması ve disiplin altına alınması
  5. E
    Kentleşmenin, demografik bir patlamadan ziyade kamu bürokrasisinin ve idari merkezlerin gelişimiyle sınırlı bir hızda seyretmesi

Cevap

Sanayileşme hızına bağlı olarak ortaya çıkan konut açığının kitlesel gecekondu yerleşimleriyle kendiliğinden çözülmesi seçeneği, Erken Cumhuriyet döneminin değil, 1950 sonrası dönemin bir özelliğidir.
Doğru yanıt olan seçenek, Türkiye'de 1950 sonrasında Marshall Yardımları, tarımda makineleşme ve sanayileşmenin itici gücüyle başlayan süreci tanımlamaktadır. Erken Cumhuriyet dönemi (1923-1950) ise tam tersine, devletin merkezi planlamasıyla yürütülen, kısıtlı bir kaynakla orta ölçekli kentleri modernleştirmeyi amaçlayan, gecekondu gibi kaçak yapılaşmanın henüz kitlesel bir sorun haline gelmediği bir dönemdir.

Adım Adım Çözüm

1
Dönem analizi yapma
Soru 1923-1950 arası Erken Cumhuriyet dönemini kapsamaktadır.
Kentleşme süreçleri 1950 öncesi ve sonrası olarak iki temel döneme ayrılır.
2
Dönemin yasal mevzuatını değerlendirme
1580 sayılı Belediye Kanunu (1930) ve 2290 sayılı Belediye Yapı ve Yollar Kanunu (1933) bu dönemin temel imar araçlarıdır.
Cumhuriyet yönetimi kentsel mekanı bu yasalarla disiplin altına almıştır.
3
Sosyo-ekonomik dinamikleri kontrol etme
1950 öncesinde Türkiye henüz tarımda makineleşmeye ve yoğun sanayiye geçmemiştir; göç sınırlıdır.
Kitlesel gecekondu ve hızlı nüfus artışı ancak 1950 sonrası tarımsal çözülme ve sanayileşme ile başlar.

Anahtar Kavram

Erken Cumhuriyet Dönemi Planlı Kentleşmesi

İpuçları

1
Türkiye'de 'gecekondu' olgusunun ne zaman yasal ve toplumsal bir kriz haline geldiğini düşünün.
2
1950 yılı, tarımda makineleşme ve Marshall Yardımları ile kentleşme tarihinde bir kırılma noktasıdır.

Daha Fazla Pratik

1950 sonrası kentleşmeyi etkileyen 775 sayılı Gecekondu Kanunu'nu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Osmanlı'dan Erken Cumhuriyet'e Kentleşme (1950 Öncesi)

Bu konudan daha fazla soru