Soru

Zorluk: OrtaOsmanlı'dan Erken Cumhuriyet'e Kentleşme (1950 Öncesi)

Osmanlı Devleti'nden miras kalan ve binaların tekil inşası ile yangın güvenliğine odaklanan "Ebniye" mevzuatının aksine; 19301930’lu yıllarda yürürlüğe giren 15801580 sayılı Belediye Kanunu ve 22902290 sayılı Belediye Yapı ve Yollar Kanunu ile şekillenen Erken Cumhuriyet Dönemi (19231923-19501950) kentleşme yaklaşımının en temel ayırt edici özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Kentlerin ideolojik bir modernleşme projesi kapsamında bütüncül "imar planlarına" dayalı ve devlet eliyle inşa edilmesiCevap
  2. B
    Sanayileşmenin yarattığı istihdam olanakları nedeniyle kırdan kente yönelen kitlesel göçün belediyelerce yönetilmesi
  3. C
    Gecekondu bölgelerinde barınma sorununu çözmek amacıyla çıkarılan kapsamlı imar aflarının bir politika aracı olarak kullanılması
  4. D
    Kentleşmenin, tarımda makineleşme sonucu ortaya çıkan artı nüfusun kente yerleşmesiyle kendiliğinden bir hız kazanması
  5. E
    Konut üretiminde özel sektörün ve serbest piyasa dinamiklerinin belirleyici rol üstlenmesinin teşvik edilmesi

Cevap

Erken Cumhuriyet Dönemi kentleşmesi, kenti modernleşmenin bir aracı olarak gören, bütüncül imar planlarına dayanan ve devlet eliyle yürütülen planlı bir süreçtir.
Erken Cumhuriyet döneminde çıkarılan 15801580 sayılı Belediye Kanunu ve 22902290 sayılı Belediye Yapı ve Yollar Kanunu, belediyelere kentlerin gelişimini planlama (imar planı hazırlama) sorumluluğu yüklemiştir. Bu dönemde kentleşme, yeni kurulan ulus-devletin modern yüzünü temsil eden, devletin öncülük ettiği ve ideolojik bir modernleşme projesi olarak tasarlanan planlı bir süreçtir. Bu durum, Osmanlı dönemindeki sadece yapı nizamına ve yangın önlemeye yönelik kısıtlı mevzuat anlayışından temel bir kopuşu ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Dönemin temel yasalarını (15801580 ve 22902290 sayılı kanunlar) analiz etme.
Bu yasaların belediyelere imar planı yapma zorunluluğu getirdiği ve kentleşmeyi bir kamu görevi olarak tanımladığı görülür.
Mevzuatın getirdiği paradigma değişimini anlamak için.
2
Osmanlı ile Cumhuriyet dönemi arasındaki farkı karşılaştırma.
Osmanlı'daki parsel/bina bazlı ve yangın odaklı düzenlemelerden, Cumhuriyet'in bütüncül ve ideolojik planlama anlayışına geçildiği saptanır.
Soruda istenen temel ayırt edici özelliği belirlemek için.
3
Dönemin kentleşme itkisini belirleme.
Sanayi veya göçten ziyade, Ankara örneğinde olduğu gibi modern bir ulus-devlet yaratma idealinin baskın olduğu sonucuna varılır.
Yanlış seçenekleri (sanayileşme, göç) elemek için.

Anahtar Kavram

Erken Cumhuriyet Dönemi'nde (1923-1950) Planlı ve Devlet Güdümlü Kentleşme

Daha Fazla Pratik

1950 sonrası dönemi etkileyen 'itici' ve 'çekici' göç nedenlerini inceleyerek bu iki dönemi karşılaştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla