Examkin

Soru

Zorluk: Zorİnsan Haklarına Saygılı Devlet İlkesi

1982 Anayasası'nın 2. maddesinde yer alan 'insan haklarına saygılı devlet' ilkesi, 1961 Anayasası'ndaki 'insan haklarına dayalı devlet' ibaresinden farklı bir terminolojik tercihi yansıtmaktadır. Bu ilkenin anayasal düzen içerisindeki hukuki statüsü ve kapsamı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu ilke hakkında yapılabilecek doğru bir tespittir?

  1. Bu ilke, devletin tüm organlarının işlem ve eylemlerinde insan haklarını bir sınır ve amaç olarak gözetmesini zorunlu kılan, anayasanın 4. maddesi uyarınca değiştirilmesi teklif dahi edilemeyen temel bir niteliktir.Cevap
  2. B
    1982 Anayasası'ndaki 'saygılı' ifadesi, 1961 Anayasası'ndaki 'dayalı' ifadesinin aksine, insan haklarının devlet otoritesinden daha öncelikli olmadığını ve anayasa değişiklikleriyle bu ilkenin metinden çıkarılabileceğini gösterir.
  3. C
    İnsan haklarına saygılı devlet ilkesi, hukuk devleti ilkesinin bir alt unsuru olup sadece yargısal denetimin varlığıyla sınırlıdır; bu nedenle yasama organının kanun yapma yetkisini kısıtlayan bir niteliğe sahip değildir.
  4. D
    1982 Anayasası'nın mevcut metni, 1961 Anayasası ile aynı şekilde 'insan haklarına dayalı devlet' ifadesini korumuş; ancak bu ilkenin kapsamını sadece negatif statü haklarıyla sınırlandırmıştır.
  5. E
    Bu ilke, Cumhuriyetin nitelikleri arasında sayılmasına rağmen anayasanın başlangıç metninde açıkça belirtilmediği sürece yargı organları tarafından doğrudan bir denetim ölçütü olarak kullanılamaz.

Cevap

İnsan haklarına saygılı devlet ilkesi, devletin tüm organlarını bağlayan ve anayasanın 4. maddesi gereğince değiştirilemez nitelikte olan bir Cumhuriyet niteliğidir.
Doğru olan ifade, bu ilkenin devletin tüm organlarını (yasama, yürütme, yargı) bağladığını ve anayasanın 4. maddesi koruması altında olduğunu belirten ifadedir. İnsan haklarına saygılı devlet, devletin kendi sınırlarını tanıması ve bireyin haklarını faaliyetlerinin merkezine koyması anlamına gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 2. maddesini analiz edin.
2. madde, Türkiye Cumhuriyeti'nin temel niteliklerini (insan haklarına saygılı, demokratik, laik, sosyal hukuk devleti vb.) sayar.
Soruda sorulan ilkenin anayasal dayanağını belirlemek gerekir.
2
Anayasa'nın 4. maddesi ile ilişkilendirin.
4. madde, ilk üç maddede yer alan hükümlerin değiştirilemeyeceğini ve değiştirilmesinin teklif dahi edilemeyeceğini hükme bağlar.
İlkenin hukuki sertlik derecesini ve korunma statüsünü belirlemek için bu ilişki kritiktir.
3
1961 ve 1982 anayasaları arasındaki terminolojik farkı değerlendirin.
1961 'dayalı' (temel alan), 1982 'saygılı' (tanıyan ve hürmet eden) ifadesini kullanmıştır.
Doktrinde tartışılsa da, her iki ifade de devletin insan haklarıyla sınırlı olduğunu vurgular.

Anahtar Kavram

Cumhuriyetin Temel Niteliklerinin Değiştirilemezliği ve İnsan Hakları İlişkisi

Daha Fazla Pratik

Anayasanın ilk üç maddesindeki diğer ilkelerin (laiklik, sosyal devlet, hukuk devleti) birbirleriyle olan ilişkisini ve 4. maddenin bu maddeleri koruma biçimini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

İnsan Haklarına Saygılı Devlet İlkesi

Bu konudan daha fazla soru