1808 yılında Sadrazam Alemdar Mustafa Paşa’nın arabuluculuğunda Padişah II. Mahmud ile taşradaki güçlü yerel otoriteler olan Ayanlar arasında imzalanan Sened-i İttifak, Osmanlı siyasi yapısında önemli bir dönüşümü temsil eder.
Türk anayasal gelişme süreci ve bu belgenin hukuki özellikleri dikkate alındığında, Sened-i İttifak ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- AOsmanlı Devleti'nin ilk yazılı anayasasıdır ve halk egemenliği ilkesine dayanır.
- BPadişahın yetkilerini kendi iradesiyle ve tek taraflı olarak halka devrettiği bir ferman niteliğindedir.
- İngiliz Magna Carta Libertatum ile benzerlik taşıyan, iktidarı yerel güçler lehine sınırlayan sözleşme (misak) karakterli bir belgedir.Cevap
- DTanzimat Fermanı'nın aksine, devletin merkezi otoritesini mutlaklaştıran ve ayanlığı tamamen kaldıran bir metindir.
- EAvrupalı devletlerin azınlık haklarını koruma talebi doğrultusunda hazırlanan uluslararası bir antlaşmadır.
Cevap
Sened-i İttifak, İngiliz Magna Carta Libertatum ile benzer mantığa sahip olan, iktidarın yerel güçlerle paylaşıldığı sözleşme (misak) niteliğinde bir anayasal belgedir.
Doğru yanıt olan seçenek, Sened-i İttifak'ın 'misak' (sözleşme) karakterini ve dünya tarihindeki Magna Carta ile olan yapısal benzerliğini (merkezi gücün yerel güçler karşısında gerilemesi ve yetkilerini sınırlaması) tam olarak ifade etmektedir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Anayasal Belge ve Misak Niteliği
İpuçları
1
Belgenin iki tarafı olduğunu ve bir anlaşma niteliği taşıdığını unutmayın.
2
Türk tarihinde ilk anayasa ile anayasal belge arasındaki farkı hatırlayın.
Daha Fazla Pratik
Sened-i İttifak'ın ardından gelen Tanzimat Fermanı'nın 'tek taraflı' yapısını inceleyerek aradaki farkı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s