Siyaset biliminde devlet şekilleri egemenliğin kaynağı ve dağılımına göre sınıflandırılırken; üniter devlet, egemenliğin tek bir merkezde toplandığı ve hukuk düzeninin ülke genelinde birliğini esas alan bir yapı olarak tanımlanır. Bu modelde, yerel yönetim birimlerinin merkezi otorite ile olan hukuki ilişkisi dikkate alındığında, yerel birimlerin sahip olduğu yetkilerin niteliği aşağıdakilerden hangisiyle en doğru şekilde tanımlanır?
- Merkezi yasama organı tarafından anayasa veya yasalarla tanınan ve yine bu organ tarafından değiştirilebilen 'türevsel' bir yetki niteliği taşır.Cevap
- BKurucu devletlerin anayasal bir sözleşme ile merkezi otoriteye devretmediği, bölgeye özgü 'asli' ve 'egemen' bir güçtür.
- CMerkezi idarenin hiçbir şekilde müdahale edemeyeceği, bölgesel anayasalarla güvence altına alınmış 'özerk' bir yasama gücüdür.
- DUluslararası hukuk özneliğine sahip birimlerin, merkezi hükümetle sadece koordinasyon amacıyla kurduğu 'statüsel' bir ortaklıktır.
- EDevletin bölünmez bütünlüğünü sarsmayacak şekilde, merkezi yönetimden tamamen bağımsız ve denetlenemez bir 'yerinden yönetim' yetkisidir.
Cevap
Üniter devlet yapısında yerel yönetimlerin yetkileri, merkezi yasama organı tarafından belirlenen ve geri alınabilen 'türevsel' bir niteliğe sahiptir.
Üniter devlet modelinde merkezi otorite egemenliğin yegane sahibidir. Yerel yönetimlerin (belediyeler gibi) sahip olduğu tüm yetkiler, merkezi yasama organı tarafından anayasa veya yasalar çerçevesinde onlara devredilen 'türevsel' (derived) yetkilerdir. Bu yetkiler merkezin iradesiyle her zaman değiştirilebilir veya sınırlanabilir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Türevsel Yetki ve Egemenliğin Bölünmezliği
İpuçları
1
Yetkinin 'asli' (kendi özünden gelen) mi yoksa 'türevsel' (başkası tarafından verilmiş) mi olduğunu düşünün.
Daha Fazla Pratik
İdari yerinden yönetim (desantralizasyon) ile siyasi yerinden yönetim (federalizm) arasındaki temel farkları incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 30s