Soru

Zorluk: Orta1971-1973 Anayasa Değişiklikleri

1961 Anayasası'nın ilk metni, siyasi partilere Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma konusunda oldukça geniş bir yetki tanımışken; 12 Mart 1971 Muhtırası sonrası gerçekleştirilen anayasa değişiklikleri ile bu yetki alanı daraltılmıştır.

Buna göre, 1971 değişikliği sonucunda Anayasa Mahkemesinde doğrudan "iptal davası" (soyut norm denetimi) açma yetkisini kaybeden süje aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Cumhurbaşkanı
  2. B
    TBMM üye tam sayısının en az altıda biri tutarındaki üyeler
  3. C
    Ana muhalefet partisi
  4. En fazla oy alan ilk iki parti dışındaki siyasi partilerCevap
  5. E
    İktidar partisi meclis grubu

Cevap

En fazla oy alan ilk iki parti (iktidar ve ana muhalefet) dışındaki siyasi partilerin iptal davası açma yetkisi kaldırılmıştır.
1971 yılında Anayasa'nın 149. maddesinde yapılan değişiklikle, iptal davası açabilecek olanlar listesi yeniden düzenlenmiştir. Bu düzenleme ile daha önce genel olarak 'siyasi partiler' şeklinde ifade edilen hak, sadece 'iktidar ve ana muhalefet partileri' ile sınırlandırılmıştır. Böylece TBMM'de temsil edilen ancak en çok oy alan ilk iki parti arasında yer almayan (küçük) partilerin soyut norm denetimi başlatma yetkisi ellerinden alınmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
1961 Anayasası'nın yargı denetimi yetkilerini incelemek
Başlangıçta tüm siyasi partilerin iptal davası açma hakkı olduğu görülür.
1961 Anayasası'nın özgürlükçü yapısı, geniş bir kesime yargı yolunu açmayı hedeflemiştir.
2
1971 anayasa değişikliklerinin amacını analiz etmek
Değişikliklerin yürütmeyi güçlendirme ve küçük partilerin meclis çalışmalarını yargı yoluyla kilitlediği iddiasıyla yetkileri kısıtlama amacını taşıdığı saptanır.
12 Mart dönemi 'ara rejim' hükümetleri, devlet otoritesini tahkim etmeye çalışmıştır.
3
Anayasa'nın 149. maddesindeki değişikliği teyit etmek
Dava açma hakkının; Cumhurbaşkanı, iktidar partisi, ana muhalefet partisi ve 1/6 milletvekili ile sınırlandığı belirlenir.
Bu düzenleme ile meclisteki küçük partilerin Anayasa Mahkemesine erişimi doğrudan engellenmiştir.

Anahtar Kavram

1971-1973 Anayasa Değişiklikleri ve Yargısal Denetimin Daraltılması

Daha Fazla Pratik

1971-1973 değişiklikleri ile kurulan Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'nin (AYİM) yargı sistemi üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla