Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorSosyal ve Ekonomik Haklar: Eğitim, Aile ve Sosyal Güvenlik

1982 Anayasası’nın "Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler" başlıklı bölümünde düzenlenen hakların gerçekleştirilmesi, 6565. maddede yer alan "devletin mali kaynaklarının yeterliliği" ve "öncelikler" ölçütlerine bağlanmıştır. Bu anayasal sınırlama rejimi ve ilgili hakların niteliği göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Sosyal güvenlik hakkı, devletin bu alanda gerekli teşkilatı kurmasını ve bireye devletten olumlu bir edimde bulunmasını isteme yetkisi veren pozitif statülü bir haktır.
  2. Anayasa’nın 6565. maddesindeki mali kaynak sınırı, mülkiyet hakkı ve konut dokunulmazlığı gibi "Kişi Hak ve Ödevleri" bölümünde düzenlenen negatif statülü hakların devlete yüklediği "karışmama" ödevini de kapsayan genel bir kısıtlamadır.Cevap
  3. C
    Ailenin korunması ve çocuk hakları kapsamında devlete verilen görevler, sadece bir programatik hüküm olmayıp; devletin sosyal ve ekonomik alandaki mali imkanları çerçevesinde aktif olarak yerine getirmesi gereken anayasal ödevlerdir.
  4. D
    Devletin ilköğretimi parasız sağlama ödevi (m.42m. 42), 6565. maddedeki genel mali sınırlamanın ötesinde, Anayasa tarafından doğrudan emredilen kategorik bir öncelik ve yükümlülük olarak kabul edilir.
  5. E
    6565. madde uyarınca devletin mali kaynaklarını "görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek" kullanması, idareye sosyal yardımların dağıtımı ve bu hakların hayata geçirilme hızı konusunda bir takdir yetkisi tanımaktadır.

Cevap

Anayasa’nın 6565. maddesindeki mali kaynak sınırının, mülkiyet hakkı ve konut dokunulmazlığı gibi negatif statülü hakları da kapsadığı yönündeki ifade yanlıştır.
Anayasa'nın 6565. maddesi, devletin sosyal ve ekonomik ödevlerini mali kaynaklarının yeterliliğiyle sınırlandırırken, bu hükmü sadece Anayasa'nın Üçüncü Bölümünde yer alan 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' için öngörmüştür. Mülkiyet hakkı ve konut dokunulmazlığı gibi haklar ise İkinci Bölümde (Kişi Hakları) yer alan negatif statülü haklardır ve bu hakların devlete yüklediği yükümlülükler 6565. maddedeki mali kısıtlamaya tabi değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 6565. maddesinin metnini incele.
Maddenin "Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen ödevlerini... mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir" dediği görülür.
Sınırlamanın hangi hak kategorisi için geçerli olduğunu tespit etmek gerekir.
2
Hakların anayasal sistematikteki yerini karşılaştır.
Sosyal ve ekonomik haklar Anayasa'nın Üçüncü Bölümünde, mülkiyet hakkı ve konut dokunulmazlığı ise İkinci Bölümünde (Kişi Hakları) yer alır.
Madde 6565'in kapsamının sadece sosyal haklar bölümü ile sınırlı olup olmadığını anlamak için bu ayrım kritiktir.
3
Statü kuramı (Jellinek) çerçevesinde negatif ve pozitif hak ayrımını uygula.
Negatif haklar devlete "karışmama" (durma) yükümlülüğü yüklerken, sosyal haklar "edim" (yapma) yükümlülüğü yükler.
Mali kaynak sınırı doğası gereği devletin para harcaması gereken (pozitif) ödevler için bir ölçüttür.
4
Yanlış yargıyı tespit et.
Mülkiyet hakkı gibi negatif hakların 6565. maddeye tabi olduğunu savunan ifadenin sistematik ve kavramsal olarak hatalı olduğu sonucuna varılır.
Anayasa hukuku hiyerarşisinde her hak kategorisi kendi sınırlama rejimine tabidir.

Anahtar Kavram

Sosyal hakların mali sınırı (m.65m. 65) sadece Üçüncü Bölümdeki 'isteme hakları' için geçerlidir.

Daha Fazla Pratik

Anayasa'nın 1313. maddesindeki genel sınırlama rejimi ile 6565. maddedeki sosyal haklara özgü mali sınırlama rejimini karşılaştıran bir çalışma yapılması önerilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Sosyal ve Ekonomik Haklar: Eğitim, Aile ve Sosyal Güvenlik

Bu konudan daha fazla soru