Osmanlı Devleti'nde padişahın mutlak yetkilerinin ilk kez sınırlandırıldığı kabul edilen 1808 tarihli Sened-i İttifak, merkezi otorite ile taşradaki yerel güçler (ayanlar) arasında imzalanmıştır.
Bu tarihi uzlaşmanın gerçekleşmesinde başrolü oynayan devlet adamı ve belgenin Türk anayasallaşma sürecindeki en temel siyasal niteliği aşağıdakilerden hangisinde birlikte doğru olarak verilmiştir?
- Alemdar Mustafa Paşa – Padişahın mutlak yetkilerini fiilen sınırlandırarak ayanların hukuki varlığını ve gücünü resmi olarak tanımasıCevap
- BMustafa Reşit Paşa – Padişahın kendi iradesiyle hukukun üstünlüğünü kabul ederek tüm tebaanın can ve mal güvenliğini güvence altına alması
- CAlemdar Mustafa Paşa – Gayrimüslim tebaaya devlet memuru olma ve siyasi temsil gibi yeni sosyal haklar tanıyarak toplumsal eşitliği sağlaması
- DNamık Kemal – Sivil muhalefetin etkisiyle padişahın yetkilerini anayasal bir metinle kısıtlayarak meşruti sisteme geçişi sağlaması
- EMithat Paşa – Padişah ile meclis arasındaki yetki dengesini yeniden düzenleyerek yürütmenin yasamaya karşı sorumlu olmasını sağlaması
Cevap
Sened-i İttifak'ın mimarı Alemdar Mustafa Paşa'dır ve belge, padişahın mutlak yetkilerini fiilen sınırlandırarak ayanların varlığını resmi olarak tanıyan bir uzlaşma metnidir.
Türk siyasal hayatında anayasallaşma sürecinin ilk adımı kabul edilen 1808 tarihli Sened-i İttifak, Sadrazam Alemdar Mustafa Paşa'nın öncülüğünde hazırlanmıştır. II. Mahmud ile ayanlar arasında imzalanan bu belge ile padişah, kendi mutlak otoritesinden taviz vererek taşradaki yerel güçlerin (ayanların) hukuki varlığını ve belirli yetkilerini resmi olarak tanımıştır. Bu durum, Osmanlı'da merkezi mutlakıyetin ilk defa hukuki bir metinle sınırlandırılması anlamına gelir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Sened-i İttifak'ın mimarı ve anayasallaşma sürecindeki kısıtlayıcı niteliği