Examkin

Soru

Zorluk: ZorYeni Kamu İşletmeciliğinin Teorik Temelleri

Yeni Kamu İşletmeciliği (YKİ) literatüründe kamu hizmetlerinin 'piyasa mı yoksa hiyerarşi mi?' (market or hierarchy) aracılığıyla sunulacağına dair verilen kararlar, rasyonel bir maliyet analizine dayandırılır. Bu yaklaşıma göre; bir kamu hizmetinin sözleşmeye bağlanması (outsourcing) aşamasında, hizmeti sunacak tarafların belirlenmesi, sözleşme şartlarının yazılması, performansın izlenmesi ve olası uyuşmazlıkların giderilmesi için harcanan kaynaklar 'üretim maliyetlerinin' dışında değerlendirilir. Eğer hizmetin 'varlık özgüllüğü' (asset specificity) yüksekse, bu ek maliyetler artacağından hizmetin kamu bürokrasisi içinde kalması daha verimli kabul edilir.

Parçada ifade edilen ve YKİ'nin organizasyonel sınırlarını belirleyen bu teorik çerçeve aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Kamu Tercihi Teorisi
  2. B
    Asil-Vekil Teorisi
  3. C
    Mülkiyet Hakları Teorisi
  4. İşlem Maliyeti İktisadıCevap
  5. E
    Yönetselcilik (Managerialism)

Cevap

İşlem Maliyeti İktisadı, kamu hizmetlerinin sunumunda 'yap ya da satın al' kararını etkileyen varlık özgüllüğü ve denetim maliyetlerini analiz eden temel teoridir.
İşlem Maliyeti İktisadı, rasyonel ekonomik aktörlerin işlemlerini (transaction) gerçekleştirirken karşılaştıkları sözleşme, pazarlık ve denetim maliyetlerini minimize etmeye çalıştıklarını savunur. Metinde geçen 'varlık özgüllüğü' kavramı, bir hizmetin sunumu için gereken yatırımın başka bir alanda kullanılamamasını ifade eder ve bu durum arttıkça piyasadan hizmet almanın riskli ve maliyetli (hold-up problemi) hale gelmesine yol açar. Bu nedenle YKİ'de 'ne zaman piyasa, ne zaman bürokrasi' sorusunun cevabı bu kuramla verilir.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki anahtar kavramları analiz etme
Varlık özgüllüğü, piyasa-hiyerarşi ayrımı ve üretim dışı maliyetler (denetim, sözleşme) kavramları tespit edilmiştir.
Bu kavramlar Oliver Williamson'ın kuramsal çerçevesinin temel taşlarıdır.
2
Hangi teorinin organizasyonel sınırları (piyasa vs bürokrasi) belirlediğini tespit etme
İşlem Maliyeti İktisadı'nın, işlemlerin en düşük maliyetle (işlem maliyeti) nerede gerçekleştirileceğine odaklandığı sonucuna varılmıştır.
YKİ'de kamu kurumlarının parçalanması ve dış kaynak kullanımı bu maliyet analiziyle meşrulaştırılır.
3
Seçenekleri karşılaştırma
Diğer Yeni Kurumsal İktisat teorilerinin (Kamu Tercihi, Asil-Vekil) farklı odak noktalarına sahip olduğu, doğrudan bu maliyet analizini yapmadığı belirlenmiştir.
Hatalı çıkarımları elemek için her teorinin özgün katkısını ayırt etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Oliver Williamson ve İşlem Maliyeti İktisadı (Transaction Cost Economics)

İpuçları

1
Soruda bahsedilen teorinin anahtar ismi Oliver Williamson'dır.
2
Hizmetin kurum içinde mi (hierachy) yoksa dışarıdan mı (market) karşılanacağı kararını etkileyen maliyet türüne odaklanın.
3
'Varlık özgüllüğü' ve 'sözleşme maliyetleri' kavramları bu teorinin kurumsal iktisattaki en belirgin özellikleridir.

Daha Fazla Pratik

Williamson'ın 'Piyasa ve Hiyerarşi' ayrımını etkileyen diğer iki faktör olan 'belirsizlik' ve 'işlem sıklığı' kavramlarını incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Yeni Kamu İşletmeciliğinin Teorik Temelleri