Examkin

Soru

Zorluk: ZorYasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) üyesi (M) hakkında aşağıdaki hukuki süreçler gündeme gelmiştir:

I. TBMM Genel Kurulunda yaptığı bir konuşmadaki ifadelerini, partisinin il kongresinde aynen tekrarlaması.
II. Milletvekili seçilmeden önce soruşturmasına başlanılmış olan ve Anayasa'nın 14. maddesinde yer alan temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılması yasağı kapsamına giren bir suç iddiası.
III. Milletvekilliği görevi devam ederken işlediği iddia edilen bir rüşvet suçu nedeniyle TBMM Genel Kurulu kararıyla yasama dokunulmazlığının kaldırılması.

1982 Anayasası hükümlerine göre, (M)'nin hukuki durumuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    I. durumda (M)'nin eylemi yasama sorumsuzluğu kapsamında olup, bu teminat tıpkı yasama dokunulmazlığı gibi sadece milletvekilliği süresince devam eden geçici ve nispi bir koruma sağlar.
  2. B
    III. durumda dokunulmazlığın kaldırılması talebi Anayasa ve Adalet Komisyonları üyelerinden kurulu Karma Komisyon tarafından incelenir ve nihai kaldırma kararı TBMM Başkanlık Divanı tarafından verilir.
  3. C
    III. durumda TBMM Genel Kurulunca verilen dokunulmazlığın kaldırılması kararına karşı, (M) veya bir diğer milletvekili tarafından kararın alındığı tarihten başlayarak on beş gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurulmalıdır.
  4. D
    II. durumdaki suç iddiası yasama dokunulmazlığının anayasal istisnalarından biri olmasına rağmen, yargı mercilerinin kovuşturmaya devam edebilmesi için öncelikle TBMM'den izin alması zorunludur.
  5. II. durumda (M) hakkındaki adli süreç, yasama dokunulmazlığının istisnası kapsamında Meclis kararı aranmaksızın sürdürülür; ancak yetkili makam, durumu hemen ve doğrudan doğruya TBMM'ye bildirmekle yükümlüdür.Cevap

Cevap

Doğru olan ifade, Anayasa'nın 14. maddesi kapsamındaki suçlarda yetkili makamın durumu Meclise bildirerek yargılamaya Meclis kararı olmaksızın devam edebileceğini belirten seçenektir.
1982 Anayasası'nın 83. maddesinin 2. fıkrasına göre, 'Seçimden önce soruşturmasına başlanılmış olmak kaydıyla Anayasanın 14 üncü maddesindeki durumlar bu hükmün (yasama dokunulmazlığının) dışındadır. Ancak, bu halde yetkili makam durumu hemen ve doğrudan doğruya Türkiye Büyük Millet Meclisine bildirmek zorundadır.' Doğru seçenek bu anayasa hükmünü eksiksiz ve tam olarak ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
I. durumdaki yasama sorumsuzluğunun hukuki niteliğini analiz etmek.
Yasama sorumsuzluğu mutlak ve süreklidir; milletvekilliği bitse dahi devam eder. Bu nedenle sorumsuzluğu geçici ve nispi (dokunulmazlık gibi) gösteren ifade yanlıştır.
Sorumsuzluk ile dokunulmazlık kavramlarının temel farklılıklarını ayırt etmek.
2
III. durumdaki dokunulmazlığın kaldırılması usulünü ve yargısal denetim sürelerini incelemek.
Nihai karar mercii Başkanlık Divanı değil Genel Kurul'dur. AYM'ye başvuru süresi 15 gün değil 7 gündür.
Dokunulmazlığın kaldırılmasındaki yetkili organları ve itiraz sürelerini (7 gün başvuru, 15 gün karar) netleştirmek.
3
II. durumdaki Anayasal istisna halinin (Md. 14) yargılama şartlarını tespit etmek.
Seçimden önce başlayan Md. 14 kapsamındaki suçlarda yargılama Meclis izni olmadan sürer, ancak durum derhal TBMM'ye bildirilir.
Dokunulmazlık istisnasının hukuki sonuçlarını 1982 Anayasası Madde 83 bağlamında doğrulamak.

Anahtar Kavram

Yasama Bağışıklıklarının Kapsamı, İstisnaları ve Kaldırılma Usulü
Bu soruyu puanla

Konular

Yasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı

Bu konudan daha fazla soru