Soru

Zorluk: OrtaDöngüsel Değişme Kuramları

Toplumsal değişmeyi açıklayan döngüsel kuramlar, toplumların veya medeniyetlerin tarihsel gelişimini biyolojik bir organizmanın yaşam döngüsüne (dog˘us\cdoğuş, gelis\cmegelişme, olgunlukolgunluk ve o¨lu¨mölüm) benzeterek ele alırlar. Bu kuramlara göre her toplum, kendi içsel dinamikleri doğrultusunda belirli evrelerden geçer ve nihayetinde başladığı noktaya veya bir sona ulaşır.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi döngüsel değişme kuramlarının temel varsayımlarından biri değildir?

  1. A
    Tarihin bir tekerrürden (tekrardan) ibaret olduğu ve benzer süreçlerin farklı dönemlerde yeniden yaşandığı fikri
  2. Toplumların gelişim çizgisinin, her zaman daha basit yapıdan daha karmaşık ve mükemmel yapıya doğru giden tek hatlı bir ilerleme (progressprogress) olduğu düşüncesiCevap
  3. C
    Medeniyetlerin tıpkı bir canlı gibi belirli bir büyüme kapasitesine sahip olduğu ve bu kapasite dolduğunda kaçınılmaz olarak çöküşe geçeceği varsayımı
  4. D
    Değişmenin dairesel bir hareket izleyerek belirli bir aşamadan sonra başlangıç koşullarına veya benzer bir yapıya geri dönmesi
  5. E
    Toplumsal sistemlerin içsel bir değişim ilkesine sahip olduğu ve belirli bir sınır değerine ulaştıklarında yön değiştirerek farklı bir aşamaya geçtikleri

Cevap

Toplumların gelişimini daha basit yapıdan daha karmaşık ve mükemmel yapıya doğru giden tek hatlı bir ilerleme olarak gören yaklaşım, döngüsel kuramların değil; evrimci (doğrusal) kuramların temel varsayımıdır.
Doğru cevap, toplumların her zaman daha gelişmiş ve karmaşık bir yapıya doğru tek hatlı bir şekilde ilerlediğini belirten ifadedir. Bu görüş, Auguste Comte ve Herbert Spencer gibi isimlerin temsil ettiği 'Evrimci' veya 'Doğrusal' değişme kuramlarının temel varsayımıdır. Döngüsel kuramlar ise değişimi bir ilerleme değil, yükseliş ve düşüşlerden oluşan, kendini tekrarlayan dairesel bir süreç olarak görürler.

Adım Adım Çözüm

1
Döngüsel kuramların ana mantığını belirleme
Döngüsel kuramlar; tarihsel süreci doğum, büyüme ve ölüm gibi tekrarlayan aşamalarla açıklar. Değişim kapalı bir çevrimdir.
Kuramın temel felsefesini anlamak, ayırıcı özellikleri saptamak için gereklidir.
2
Seçeneklerdeki 'ilerleme' (progress) kavramını analiz etme
Tek hatlı ve sürekli daha mükemmele doğru giden bir değişim anlayışı, 19. yüzyıl evrimci sosyologlarının (Comte, Spencer gibi) görüşüdür.
Döngüsel kuramları, en büyük rakipleri olan doğrusal/evrimci kuramlardan ayıran en temel farkı bulmak gerekir.
3
Seçenekleri karşılaştırarak yanlış olanı saptama
Tek hatlı ilerleme vurgusu yapan ifade, döngüsel modelin 'tekerrür' ve 'çöküş' mantığıyla çelişir.
Soru kökündeki 'temel varsayımı değildir' ifadesine uygun cevabı doğrulamak.

Anahtar Kavram

Döngüsel Değişme vs. Doğrusal Değişme Farkı

Daha Fazla Pratik

İbn Haldun'un 'Asabiyye' kavramının devletlerin yükseliş ve çöküş döngüsündeki rolünü inceleyen bir soru çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla