Sanayi devrimiyle birlikte üretim süreçlerinde yaşanan köklü değişimleri analiz eden düşünürlerden Adam Smith, iş bölümünün uzmanlaşma ve verimlilik artışı yoluyla ekonomik büyümeyi tetiklediğini savunmuştur. Buna karşın Karl Marx, kapitalist üretim tarzı içindeki teknik iş bölümünün işçi üzerindeki etkilerine odaklanarak bu süreci 'yabancılaşma' (alienation) kavramıyla açıklamıştır.
Buna göre, Marx'ın iş bölümüne yönelik yaklaşımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Aİş bölümünün modern toplumlarda bireyler arası bağımlılığı artırarak 'organik dayanışma'yı güçlendirdiğini savunur.
- İş bölümünün, işçinin üretim süreci üzerindeki kontrolünü yok ederek onu kendi emeğine, ürününe ve doğasına yabancılaştırdığını ileri sürer.Cevap
- Cİş bölümünün, 'görünmez el' aracılığıyla piyasadaki kaynakların etkin dağılımını sağladığını ve toplumsal refahı artırdığını ifade eder.
- Dİş bölümünün, geleneksel toplumlardaki 'mekanik dayanışma' yapısının modern dünyada da sürdürülmesini sağladığını belirtir.
- Eİş bölümünün, modern bürokrasinin bir gereği olarak toplumsal hayatın her alanında kaçınılmaz bir rasyonelleşme yarattığını vurgular.
Cevap
İş bölümünün işçinin üretim süreci üzerindeki kontrolünü yok ederek onu kendi emeğine, ürününe ve doğasına yabancılaştırdığını ileri süren ifade doğrudur.
Doğru seçenek Karl Marx'ın çatışmacı perspektifini tam olarak yansıtmaktadır. Marx'a göre kapitalist sistemdeki teknik iş bölümü, işçinin emeğinin meyvesinden koparılmasına ve yaratıcı gücünün elinden alınarak sistemin bir parçası haline gelmesine neden olur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Marx'ın İş Bölümü ve Yabancılaşma Teorisi
Daha Fazla Pratik
İş bölümü kavramını Durkheim, Marx ve Weber ekseninde karşılaştırmalı bir tablo üzerinden çalışmak, KPSS sınavındaki benzer sorular için ayırt edici olacaktır.
Tahmini Süre:1m 30s