Soru

Zorluk: Ortaİdarenin Özel Malları ve Hukuki Rejimi

İdare hukukunda 'ayrılabilir işlem kuramı' çerçevesinde, idarenin özel malları üzerindeki tasarrufları farklı aşamalarda farklı hukuki rejimlere tabidir. İl özel idaresine ait bir taşınmazın kiraya verilmesi süreci dikkate alındığında, bu işlemlerin tabi olduğu hukuki rejim ve yargı yoluyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. İhale süreci ve ihale kararı aşamasındaki işlemler idari işlem niteliğinde olup uyuşmazlıklar idari yargıda; sözleşmenin imzalanmasından sonraki aşamalar ise özel hukuk hükümlerine ve adli yargıya tabidir.Cevap
  2. B
    Taşınmazın mülkiyetinin bir kamu tüzel kişisine ait olması nedeniyle, kiralama sürecinin tamamı kamu hukuku hükümlerine ve idari yargı denetimine tabidir.
  3. C
    Özel malların yönetimi ve kiralanması tamamen özel hukuk kurallarına göre yapıldığından, ihale kararı da dahil olmak üzere tüm süreçte adli yargı görevlidir.
  4. D
    Kira sözleşmesi imzalandıktan sonra ortaya çıkan uyuşmazlıklarda idare, kamu gücüne dayanarak tek taraflı fesih ve tahliye yetkisini her durumda idari yargı denetiminde kullanır.
  5. E
    Özel malların kiraya verilmesi işlemleri 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamı dışında bırakıldığından, bu süreçte sadece Türk Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır.

Cevap

İhale ve karar aşaması idari yargıya, sözleşme ve sonrası ise adli yargıya tabidir.
İdarenin özel malları üzerindeki tasarrufları (satış, kira, trampa vb.) kural olarak özel hukuk hükümlerine tabidir. Ancak 'ayrılabilir işlem kuramı' uyarınca, sözleşme öncesi hazırlık işlemleri, ihalenin yapılması ve ihale kararı gibi işlemler idari işlem niteliğindedir ve bu aşamadaki uyuşmazlıklar idari yargıda görülür. Sözleşme imzalandıktan sonra ise taraflar arasındaki ilişki bir özel hukuk ilişkisine dönüşür ve bu aşamadan doğan uyuşmazlıklar adli yargının görev alanına girer.

Adım Adım Çözüm

1
Malın statüsünün belirlenmesi
İl özel idaresine ait taşınmaz (dükkan, lojman vb.) bir 'özel mal'dır.
Bu mallar bir kamu hizmetine veya kamunun doğrudan kullanımına tahsis edilmemiştir.
2
Ayrılabilir işlem kuramının uygulanması
İşlem 'ihale aşaması' ve 'sözleşme aşaması' olarak ikiye ayrılır.
İdarenin iradesini oluşturma süreci ile oluşan iradenin özel hukuk kişisiyle sözleşmeye dökülmesi farklı rejimlere tabidir.
3
Yargı yolunun tespiti
İhale aşaması idari yargı, sözleşme sonrası aşama adli yargı olarak belirlenir.
Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi içtihatları uyarınca karma rejim uygulanmaktadır.

Anahtar Kavram

Ayrılabilir İşlem Kuramı ve İdarenin Özel Malları

Daha Fazla Pratik

İdarenin kamu malları ile özel malları arasındaki 'haczedilemezlik' farklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla