Soru

Zorluk: Zorİdari İşlemin Unsurları: Yetki

Merkezi idare başkent teşkilatı bünyesinde yer alan bir bakanlıkta; Bakan, yasal olarak şahsına tanınmış olan personelin yer değiştirme işlemlerine dair 'imza yetkisini', sınırları açıkça belirtilmek suretiyle Personel Genel Müdürüne devretmiştir. İlerleyen günlerde Personel Genel Müdürü, ciddi bir sağlık sorunu nedeniyle hastanede yatarak tedavi görmeye başlamış ve yerine bir Genel Müdür Yardımcısı kanuni vekâlet ile görevlendirilmiştir. Bu süreç zarfında söz konusu vekil, taşrada görev yapan bir memurun acil yer değiştirme talebini incelemiş ve daha önce yapılan bu imza devrini gerekçe göstererek işlemi kendi imzasıyla tesis etmiştir.

Bu olayda tesis edilen idari işlemin unsurları ve tabi olacağı yaptırım bakımından hukuki durum aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

  1. A
    Yetki devrinden farklı olarak imza devri makamlar arasında gerçekleştiği için kişi yönünden sakatlık yoktur; ancak asıl makam sahibinin tedavisi bitmeden işlem tesis edildiğinden zaman yönünden yetki sakatlığı vardır.
  2. B
    İşlemi tesis eden kişi yönünden yetki unsuru mutlak şekilde sakattır; resmî sıfatı bu işlemi yapmaya uygun olmayan bir astın üst makam yerine irade açıklaması "yetki gaspı" oluşturur ve işlem yok hükmündedir.
  3. İmza devri bizzat devralan kişinin şahsına duyulan güvenle yapıldığından vekile intikal etmez; işlemi tesis eden kişi bakımından yetki unsuru sakatlandığı için "yetki tecavüzü" meydana gelmiş olup işlem iptal edilebilir.Cevap
  4. D
    İdare hiyerarşisi içindeki bir ast makamın, kanunların kendisine tanımadığı bir alanda karar alması konuya ilişkin bir ihlal olduğundan işlemde "fonksiyon gaspı" meydana gelmiş olup hukuki yaptırımı yokluktur.
  5. E
    Merkez teşkilatında yer alan yetkilerin vekil tarafından aciliyet gerekçesiyle kullanılması yer yönünden yetki kuralına aykırıdır; bu tür yetki aşımları nedeniyle idari işlem mutlak butlanla batıl sayılır.

Cevap

İmza devrinin devralan kişiye sıkı sıkıya bağlı olduğu için vekile intikal etmeyeceğini, bu nedenle yetkisiz vekil tarafından yapılan bu işlemin kişi yönünden 'yetki tecavüzü' oluşturarak iptal edilebilirlik yaptırımına tabi olacağını belirten ifadedir.
İdare hukukunda makamlar arası yetkilerin aktarımında iki temel yol vardır: Yetki devri ve imza devri. Yetki devri makama yapılır, bu nedenle makam sahibinin değişmesi veya izne ayrılması durumunda vekil bu yetkiyi kullanmaya devam edebilir. Ancak 'imza devri', işlemi yapan kişiye duyulan özel güvene dayalı olarak doğrudan şahsa bağlı bir şekilde gerçekleştirilir. Bu sebepten dolayı, yetkiyi devralan kişinin görevden geçici veya sürekli ayrılması (izin, rapor vb.) durumunda imza yetkisi vekile geçmez. Verilen olayda Genel Müdür Yardımcısı yetkili olmadığı bir işlemi kendi imzasıyla tesis etmiştir. Aynı kamu tüzel kişiliği içinde görevli bir kamu makamının, yine aynı tüzel kişilik içindeki başka bir makamın alanına giren işlemi tesis etmesi kişi yönünden 'yetki tecavüzü' oluşturur. Yetki tecavüzü sakatlığı ile malul olan işlemler yok hükmünde olmayıp, iptal davası yoluyla mahkemece iptal edilene kadar geçerli (iptal edilebilir) işlemlerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki yetki kullandırma yöntemini ve sonuçlarını tespit etme
Bakan tarafından 'imza devri' yapılmıştır. İdare hukukunda imza devri makama değil, doğrudan kişiye yapılır.
İşlemi tesis eden kişinin yasal olarak buna ehil olup olmadığını anlamak için işlemin hukuki tabanı belirlenmelidir.
2
Devredilen yetkinin vekile intikal edip etmediğini değerlendirme
İmza devri şahsa bağlı olduğundan Personel Genel Müdürünün izne ayrılmasıyla yetki askıya alınır, Genel Müdür Yardımcısına (vekile) geçmez.
Genel Müdür Yardımcısının atadığı imzanın hukuka uygunluğunu denetlemek gereklidir.
3
Yetki unsuru sakatlığının türünü ve hukuki yaptırımını belirleme
Devlet tüzel kişiliği içerisinde görevli ancak o işlem için yetkisiz olan bir memurun makam adına irade açıklaması kişi yönünden yetki sakatlığıdır. Bu durum 'yetki tecavüzü' olarak adlandırılır ve yaptırımı yokluk değil, iptal edilebilirliktir.
Sakatlığın türü belirlenerek diğer kavramsal hatalar (yetki gaspı, fonksiyon gaspı vb.) elenir ve doğru seçeneğe ulaşılır.

Anahtar Kavram

İdari İşlemlerde Yetki ve İmza Devri Farkı ile Yetki Tecavüzü
Bu soruyu puanla