Soru

Zorluk: ZorKıbrıs Barış Harekâtı ve Dış Politika

1960-1980 arası Türk siyasal hayatında Kıbrıs meselesi ve bu bağlamda gelişen dış politika süreçleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı, CHP-MSP koalisyonu (I. Ecevit Hükümeti) döneminde, 1959-1960 Londra ve Zürih Anlaşmaları ile tesis edilen Garanti Antlaşması'na dayanılarak gerçekleştirilmiştir.Cevap
  2. B
    1974 harekâtı kararı, Milliyetçi Cephe (MC) hükümetlerinin dış politikada benimsediği 'aktif tarafsızlık' ilkesi sonucunda oy birliğiyle alınmıştır.
  3. C
    Kıbrıs'taki Rum darbesi sonrası orduya verilen müdahale emri, 12 Mart Muhtırası'nın ardından kurulan Nihat Erim teknokrat hükümetinin son dış politika başarısıdır.
  4. D
    Harekât sonrası ABD'nin uyguladığı silah ambargosu, 1961 Anayasası'nda yer alan 'milli savunma sanayisinin dokunulmazlığı' hükmü sayesinde hukuken geçersiz sayılmıştır.
  5. E
    Kıbrıs Barış Harekâtı'nın maliyetlerini karşılamak amacıyla 1970'li yıllarda 'ithal ikameci sanayileşme' modeline geçilerek dış ticaret dengesi sağlanmıştır.

Cevap

1974 Kıbrıs Barış Harekâtı, Bülent Ecevit ve Necmettin Erbakan liderliğindeki CHP-MSP koalisyon hükümeti tarafından, 1959-1960 yıllarında imzalanan Londra ve Zürih Anlaşmaları ile bunlara bağlı Garanti Antlaşması'nın Türkiye'ye tanıdığı 'tek taraflı müdahale hakkı'na dayanılarak yapılmıştır.
Doğru ifade, Kıbrıs Barış Harekâtı'nın hem siyasi yürütücüsünü (CHP-MSP koalisyonu) hem de uluslararası hukuk zeminindeki temelini (Londra-Zürih Anlaşmaları ve Garanti Antlaşması) eksiksiz ve doğru tarihlerle açıklamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Dönemin siyasi aktörlerini belirleme
Harekât, 1974 yılında görevde olan I. Ecevit (CHP-MSP) hükümeti tarafından icra edilmiştir.
Harekâtın sorumluluğunu üstlenen siyasi iradeyi doğru tespit etmek gerekir.
2
Hukuki dayanağı analiz etme
Müdahale, 1960 tarihinde yürürlüğe giren Garanti Antlaşması'na dayandırılmıştır.
Türkiye'nin uluslararası toplum nezdindeki meşruiyet zeminini anlamak için bu anlaşmalar kritiktir.
3
Diplomatik süreç ve parolaları eşleştirme
I. Harekât sonrası Cenevre Konferansı'nın tıkanması üzerine 'Ayşe Tatile Çıksın' parolasıyla II. Harekât başlatılmıştır.
Parolanın askeri operasyonun ötesinde, diplomatik başarısızlığın bir sonucu olduğunu gösterir.

Anahtar Kavram

Garanti Antlaşması ve 1974 Siyasi Karar Alma Süreçleri
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla