Examkin

Soru

Zorluk: OrtaKıbrıs Barış Harekâtı ve Dış Politika

1960-1980 dönemi Türk siyasal hayatı; Kıbrıs meselesindeki dış politika krizlerinin, iç siyasetteki koalisyon arayışlarının ve ekonomik model tıkanıklıklarının iç içe geçtiği çok boyutlu bir süreçtir. 1974 yılında Başbakan Bülent Ecevit ve Başbakan Yardımcısı Necmettin Erbakan liderliğindeki koalisyon hükümeti döneminde gerçekleştirilen Kıbrıs Barış Harekâtı, bu dönemin en kritik dönüm noktalarından biridir.

Bu harekât ve dönemin genel siyasal/ekonomik gelişmeleri bağlamında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Harekâtın ardından ABD Kongresi tarafından uygulanmaya başlanan silah ambargosu, Türkiye'de milli savunma sanayisinin kurulması yönündeki adımları hızlandırmış ve ASELSAN gibi stratejik kurumların temeli bu süreçte atılmıştır.Cevap
  2. B
    Kıbrıs meselesinin getirdiği mali yük ve uygulanan ambargolar, dönemin ithal ikameci ekonomi modelinin başarılı bir şekilde revize edilmesini sağlamış ve döviz dar boğazı aşılarak ihracata dayalı büyümeye geçilmiştir.
  3. C
    Harekâtın askeri stratejisi, 1982 Anayasası ile anayasal bir organ olarak ilk kez ihdas edilen Milli Güvenlik Kurulu (MGK) tarafından belirlenmiş ve operasyon NATO konsepti çerçevesinde yürütülmüştür.
  4. D
    Cenevre Görüşmeleri'nde kullanılan "Ayşe tatile çıksın" parolası resmi bir diplomatik terminoloji olarak kabul görmüş, ancak buna rağmen dönemin Milliyetçi Cephe (MC) koalisyonu uzlaşmayı sağlayamamıştır.
  5. E
    1959 Zürih ve 1960 Londra Antlaşmalarından doğan garantörlük hakları, sivil siyasetin tıkandığı gerekçesiyle yönetime doğrudan el koyan ve meclisi fesheden 12 Mart 1971 ara rejim hükümeti tarafından kullanılmıştır.

Cevap

Harekât sonrası uygulanan Amerikan silah ambargosunun, yerli savunma sanayisinin (ASELSAN vb.) kurulmasını zorunlu kıldığı ve hızlandırdığı seçeneği doğrudur.
Doğru ifade, Kıbrıs Barış Harekâtı sonrasında Türkiye'ye uygulanan ABD silah ambargosunun, askeri teçhizatta dışa bağımlılığın yarattığı güvenlik zafiyetini açıkça göstermesi ve buna tepki olarak yerli savunma sanayisi altyapısının (örneğin 1975'te ASELSAN'ın) kurulmasını hızlandırmasıdır. Bu durum ambargonun doğrudan, kurumsal ve en kalıcı sonuçlarından biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Kıbrıs Barış Harekâtı sonrası yaşanan dış politika gelişmelerini ve bunun iç siyasete/kurumlara etkilerini analiz et.
1974 Harekâtı sonrasında ABD Kongresi, 1975-1978 yılları arasında Türkiye'ye silah ambargosu uygulamıştır.
Sorunun kökü, harekâtın dış politika ve iç dinamikler üzerindeki etkilerini bütüncül olarak değerlendirmeyi gerektirmektedir.
2
Ambargonun Türkiye'nin savunma stratejisindeki somut sonuçlarını belirle.
Ambargo, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin dışa bağımlılığının yarattığı milli güvenlik riskini ortaya çıkarmış, bu durum Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı şemsiyesi altındaki yapıların ve özellikle 1975'te ASELSAN'ın kurulmasını sağlamıştır.
Krizler genellikle kurumsal dönüşümleri tetikler; ambargo da yerli savunma sanayisi için bir dönüm noktası olmuştur.
3
Diğer seçeneklerdeki kronolojik, kavramsal ve siyasal hataları ele.
İthal ikameci modelin başarsızlığı, MGK'nın 1961'de kurulmuş olması, harekâtı MC hükümetinin değil CHP-MSP koalisyonunun yapması ve 12 Mart'ın meclisi kapatmaması gibi nedenlerle diğer seçenekler yanlıştır.
KPSS formatında çeldiriciler, dönemin diğer önemli siyasi figürleri, olayları ve kurumlarıyla ilgili yaygın yanılgılar üzerine kuruludur.

Anahtar Kavram

Kıbrıs Barış Harekâtı Sonrası Dış Politika ve Amerikan Silah Ambargosunun Etkileri
Bu soruyu puanla

Konular

Kıbrıs Barış Harekâtı ve Dış Politika

Bu konudan daha fazla soru