İdarenin ekonomik ve sosyal hayatı yönlendirmek amacıyla yürüttüğü planlama faaliyetleri ile bu planların hedeflerini gerçekleştirmeye hizmet eden özendirme ve destekleme faaliyetlerinin hukuki rejimi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Kalkınma planları kamu kesimi için emredici ve bağlayıcı bir nitelik taşırken, özel kesim için yol gösterici ve teşvik edici bir özellik gösterir; özendirme faaliyetleri ise tek yanlı idari işlemlerin yanı sıra sözleşmeler aracılığıyla da gerçekleştirilebilir.Cevap
- BBeş yıllık kalkınma planları, Anayasa'nın . maddesi gereği hem kamu idareleri hem de tüm gerçek ve tüzel kişiler için hiyerarşik birer üst norm olarak mutlak surette bağlayıcıdır ve uyulmaması doğrudan idari yaptırıma tabidir.
- CÖzendirme ve destekleme faaliyetleri, kamu düzenine yönelik potansiyel tehlikeleri önlemeyi amaçladıkları için hukuki nitelikleri itibarıyla "idari kolluk" faaliyetlerinin bir türü olarak kabul edilir.
- Dİdare, özendirme ve destekleme kapsamında sunulan vergi muafiyeti ve teşvik primleri gibi araçları, kanuni bir dayanak olmasa dahi kalkınma planlarındaki hedeflere ulaşmak amacıyla düzenleyici işlemleriyle serbestçe belirleyebilir.
- EÖzendirme ve destekleme faaliyetleri, bizzat idare tarafından sunulan birer kamu hizmeti niteliğinde olduğundan, bu faaliyetlerin yürütülmesinde süreklilik ve nesnellik ilkeleri uyarınca özel teşebbüsün kâr elde etmesi yasaklanmıştır.
Cevap
Kalkınma planlarının kamu kesimi için bağlayıcı, özel kesim için yol gösterici olduğu ve özendirme faaliyetlerinin hem tek yanlı işlemlerle hem de sözleşmelerle yürütülebileceğini belirten ifade doğrudur.
Doğru cevap, Türk idare hukukunda planlama ve özendirme faaliyetlerinin temel karakterini yansıtmaktadır. Anayasa'nın . maddesi uyarınca kalkınma planları, kamu kurum ve kuruluşları için uyması zorunlu birer rehber iken, özel sektör için sadece hedefleri gösteren ve bu yöndeki yatırımları teşvik eden bir niteliğe sahiptir. Özendirme faaliyetleri ise idarenin bu planlardaki hedeflere ulaşmak için kullandığı araçlardır. İdare bu kapsamda vergi indirimleri, sübvansiyonlar veya arazi tahsisi gibi işlemleri tek taraflı irade açıklamasıyla tesis edebileceği gibi, özellikle büyük ölçekli yatırımlarda yatırımcı ile sözleşme (idari sözleşme veya özel hukuk sözleşmesi) imzalayarak da süreci yürütebilir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İndikatif Planlama ve Özendirme Faaliyetlerinin Pozitif Niteliği