Examkin

Soru

Zorluk: ZorYeni Kamu İşletmeciliğinin Teorik Temelleri

Yeni Kamu İşletmeciliği (YKİ) reformlarının teorik temellerinden biri olan İşlem Maliyeti İktisadı (Transaction Cost Economics) çerçevesinde; kamu hizmetlerinin dışarıdan temin edilmesi (outsourcing) süreçlerinde "varlık özgüllüğü" (asset specificity) kavramı merkezi bir öneme sahiptir. Bir kamu kurumu, belirli bir hizmetin sunumu için bir yüklenici firmaya başka bir alanda kullanılması mümkün olmayan veya maliyetli olan özel yatırımlar yaptırdığında, bu durum taraflar arasında stratejik bir bağımlılık ilişkisi yaratmaktadır.

Buna göre, taraflardan birinin bu bağımlılık ilişkisini ve sözleşmedeki boşlukları fırsat bilerek, sözleşmenin imzalanmasından sonraki süreçte diğer tarafı kendi lehine olan şartlara zorlaması ve işlem maliyetlerini yükseltmesi riski aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Kilitlenme (Hold-up) ProblemiCevap
  2. B
    Ahlaki Riziko (Moral Hazard)
  3. C
    Ters Seçim (Adverse Selection)
  4. D
    Rant Kollama (Rent Seeking)
  5. E
    Leviathan Hipotezi

Cevap

İşlem Maliyeti İktisadı'nda varlık özgüllüğü nedeniyle ortaya çıkan stratejik bağımlılığın suistimal edilmesi 'Kilitlenme (Hold-up) Problemi' olarak adlandırılır.
Kilitlenme (Hold-up) Problemi, taraflardan birinin yaptığı spesifik yatırımın geri dönülemez olmasını (varlık özgüllüğü) fırsat bilen diğer tarafın, sözleşme şartlarını kendi lehine değiştirmeye çalışması riskini ifade eder. Bu durum işlem maliyetlerini artırır ve bazen hizmetin piyasadan temini yerine kurum içinde (hiyerarşi) üretilmesini daha rasyonel kılar.

Adım Adım Çözüm

1
Teorik çerçeveyi belirle
Soru İşlem Maliyeti İktisadı (Williamson) üzerinden kurgulanmıştır.
NPM'nin kurumsal iktisat temellerinden biri olan sözleşme maliyetlerini anlamak için gereklidir.
2
Varlık özgüllüğü etkisini analiz et
Yapılan yatırımın başka alanda kullanılamaması, tarafları birbirine mahkûm eder (bilateral monopoly).
Bağımlılık ilişkisinin kaynağını tespit etmek için önemlidir.
3
Fırsatçılık ve risk faktörünü tanımla
Sözleşme sonrası süreçte bu bağımlılığın bir tarafça (genelde yüklenici veya bazen idare) pazarlık kozu olarak kullanılması riskidir.
Bu durumun literatürdeki karşılığını bulmak için riskin doğasını netleştirmek gerekir.
4
Kavramsal eşleştirmeyi yap
Bu durum literatürde 'Hold-up' veya 'Kilitlenme' problemi olarak tanımlanır.
Soruda tarif edilen spesifik durum bu kavrama karşılık gelir.

Anahtar Kavram

İşlem Maliyeti İktisadı ve Kilitlenme Problemi

İpuçları

1
Soruda 'varlık özgüllüğü' ve 'sözleşme sonrası bağımlılık' vurgulanmaktadır.
2
Bu kavram Oliver Williamson'ın İşlem Maliyeti İktisadı'nın temel unsurlarından biridir.
3
Geri dönülemez bir yatırım yapan tarafın, diğer tarafa 'mahkûm' kalması durumunu düşünün.

Daha Fazla Pratik

Asil-Vekil Teorisi ile İşlem Maliyeti Kuramı arasındaki temel farkları tablo halinde özetleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Yeni Kamu İşletmeciliğinin Teorik Temelleri