Soru

Zorluk: OrtaOsmanlı'dan Erken Cumhuriyet'e Kentleşme (1950 Öncesi)

Türkiye'de 19231923-19501950 dönemini kapsayan Erken Cumhuriyet kentleşmesi; Batı'daki sanayi devrimi sonrası görülen "ekonomik temelli" kentleşmeden farklı olarak, yeni devletin toplumsal dönüşüm hedeflerini mekan üzerinden gerçekleştirme çabasını temsil eder. Bu dönemde kent, modern bireyin ve çağdaş yaşamın inşa edildiği bir "uygarlık laboratuvarı" olarak görülmüştür.

Buna göre, Erken Cumhuriyet dönemi kentleşme hareketinin ana motoru aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Tarımda makineleşme sonucunda kırsal çözülmenin hızlanması
  2. B
    Özel sektör yatırımlarının yarattığı istihdam olanakları
  3. Siyasi ve idari bir proje olarak devlet eliyle yürütülen planlı imar faaliyetleriCevap
  4. D
    Gecekondulaşma olgusunun yarattığı konut ihtiyacı ve mülkiyet talebi
  5. E
    Küresel sermaye akışlarının belirlediği kentsel rant ve spekülasyon odaklı büyüme

Cevap

Erken Cumhuriyet dönemi kentleşmesinin temel belirleyicisi, devletin siyasi ve idari öncelikleri doğrultusunda yürüttüğü planlı modernleşme ve imar çabasıdır.
Erken Cumhuriyet döneminde kentleşme süreci, Batı'daki gibi sanayi devriminin bir yan ürünü değil, yeni rejimin modernleşme ve ulus-devlet inşa sürecinin bir parçasıdır. Bu süreçte devlet, Ankara'yı bir laboratuvar gibi kullanarak modern mimari, geniş caddeler ve kamusal alanlarla yeni bir toplumsal düzen kurmayı amaçlamıştır. Bu nedenle süreç ekonomik zorunluluklardan ziyade idari ve ideolojik bir proje niteliği taşır.

Adım Adım Çözüm

1
Dönemin kronolojik ve sosyolojik çerçevesini belirle.
19231923-19501950 arası Erken Cumhuriyet dönemi olarak tanımlanır ve bu dönemde kentleşme hızı, sanayileşme henüz emekleme aşamasında olduğu için düşüktür.
Kentleşmeyi tetikleyen faktörleri tarihsel bağlamına oturtmak için gereklidir.
2
Kentleşmenin itici gücünü analiz et.
Kentleşme kırdan kente kontrolsüz bir göçle değil, Ankara'nın model alınarak diğer kentlerin de kamu eliyle planlanması (Ankara İmar Planı - Jansen Planı vb.) şeklinde gerçekleşmiştir.
Dönemin özgün "devlet güdümlü" karakterini anlamak için kritiktir.
3
Yasal ve kurumsal altyapıyı değerlendir.
19301930 tarihli 15801580 sayılı Belediye Kanunu ve 19331933 tarihli 22902290 sayılı Belediye Yapı ve Yollar Kanunu, kentleşmenin idari ve teknik disiplin altına alındığını kanıtlar.
Modernleşmenin hukuksal dayanaklarını göstermek için önemlidir.

Anahtar Kavram

İdeolojik ve İdari Modernleşme Olarak Kentleşme
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla