Soru

Zorluk: Orta1980 Sonrası Neoliberal Kentleşme Dinamikleri

Türkiye'de 19801980 sonrası dönemde benimsenen neoliberal kentleşme stratejileri, kentsel mekanın toplumsal ihtiyaçları karşılayan bir "kamu hizmeti" alanı olmaktan çıkarılıp sermaye birikimi ve kentsel rant odaklı bir "meta" haline getirilmesini hedeflemiştir. Bu süreçte 19841984 yılında kurulan Toplu Konut İdaresi (TOKİ) ve aynı yıl hayata geçirilen Büyükşehir Belediye modeli ile kentsel mekanın üretimi ve bölüşümü piyasa dinamiklerine göre yeniden yapılandırılmıştır.

Bu parçada açıklanan ve kentsel mekanın piyasada alınıp satılan, ekonomik kazanç ve kâr maksimizasyonu sağlayan bir araç haline gelmesini ifade eden temel kavram aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Kullanım değeri
  2. Değişim değeriCevap
  3. C
    Soylulaştırma
  4. D
    Kolektif tüketim
  5. E
    Kentlileşme

Cevap

Neoliberal kentleşme dinamikleri çerçevesinde kentsel mekanın ekonomik kazanç odaklı bir meta haline gelmesi 'değişim değeri' kavramı ile açıklanmaktadır.
Neoliberal kentleşme kuramında, kentsel mekanın barınma gibi temel bir ihtiyaçtan ziyade kar getiren bir yatırım aracı (meta) olarak görülmesi, mekanın 'değişim değeri'nin (exchange value) 'kullanım değeri'ne (use value) üstünlük kurması anlamına gelir. 19801980 sonrası Türkiye'de TOKİ ve Büyükşehir belediyeleri aracılığıyla yürütülen projeler, kentsel rantın maksimize edilmesini ve bu yolla sermaye birikimini hedeflemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Kentsel mekanın neoliberalizm öncesi ve sonrası rollerini karşılaştırın.
19801980 öncesi barınma odaklı 'kullanım değeri' ön plandayken, 19801980 sonrası kar odaklı yapılaşma başlamıştır.
Neoliberalizm, kamu yararından ziyade sermaye birikimini ve kentsel rantı merkezine alır.
2
Kentsel mekanın piyasadaki ticari niteliğini tanımlayan kavramı belirleyin.
Mekanın piyasada alınıp satılabilirliği ve rant üretmesi 'değişim değeri' olarak adlandırılır.
Kentsel mekan artık bir hak değil, bir yatırım aracı ve meta olarak görülmektedir.
3
1984 kurumsal dönüşümleriyle bağlantı kurun.
TOKİ ve Büyükşehir Belediyeleri, kentsel mekanın değişim değerini maksimize eden 'emlak geliştiricisi' rolleri üstlenmişlerdir.
Bu kurumlar aracılığıyla kentsel rantın üretimi ve bölüşümü merkezi ve yerel düzeyde kurumsallaşmıştır.

Anahtar Kavram

Neoliberal kentleşmede kentsel mekanın metalaşması (Değişim Değeri)

Daha Fazla Pratik

1984 yılında çıkarılan 2981 sayılı İmar Affı Kanunu'nun 'apartkondu'laşma süreci üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla