Yeni Kamu İşletmeciliği (YKİ) literatüründe kamu kesiminin verimsizliği ve aşırı büyümesi sorununa odaklanan iktisadi yaklaşımlardan birine göre; bürokratlar rasyonel aktörler olarak kendi güç, prestij ve ek imkanlarını artırmak amacıyla yönettikleri birimin bütçesini toplumsal ihtiyaçların gerektirdiği seviyenin üzerine çıkarma eğilimindedir. Kamu hizmetlerinin tekelci yapısının bu eğilimi beslediğini ve kaynak israfına yol açtığını savunan bu kuramsal yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
- Niskanen'in Bütçe Maksimalizasyonu ModeliCevap
- BWilliamson'ın İşlem Maliyeti Kuramı
- CLeibenstein'ın X-Verimsizliği Kuramı
- DDenhardt'ın Yeni Kamu Hizmeti Yaklaşımı
- EOstrom'un Demokratik Yönetim Modeli
Cevap
Niskanen'in Bütçe Maksimalizasyonu Modeli bürokratların rasyonel aktörler olarak bütçeyi gereğinden fazla büyütme eğiliminde olduğunu savunur.
Yeni Kamu İşletmeciliği'nin beslendiği en önemli kaynaklardan biri Kamu Tercihi Teorisi'dir. Bu teori içinde William Niskanen tarafından geliştirilen 'Bütçe Maksimalizasyonu' modeli, bürokratların rasyonel birer aktör olarak kendi kişisel çıkarlarını (prestij, yetki, imkanlar) artırmak için yönettikleri birimin bütçesini, toplumsal faydanın maliyete eşit olduğu (optimum) noktanın ötesine taşıdıklarını ileri sürer. Bu durum kamu kesiminde 'aşırı arz' ve 'israf' olarak nitelendirilen bir devlet başarısızlığına yol açar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Bütçe Maksimalizasyonu Modeli
İpuçları
1
Bu yaklaşım, bürokrasiyi bir pazar gibi ele alan 'Kamu Tercihi Teorisi'nin bir parçasıdır.
2
Düşünür, bürokratı özel sektördeki yöneticilere benzeterek onların kâr yerine bütçe maksimize ettiğini söyler.
3
Bu model, bütçenin toplumsal fayda (Total Benefit) ile toplam maliyetin (Total Cost) eşitlendiği noktaya kadar büyütüldüğünü savunur.
Daha Fazla Pratik
Kamu Tercihi Teorisi'nin diğer bir kavramı olan 'Rant Kollama' (Rent Seeking) ile bürokrasi arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s