Türkiye Büyük Millet Meclisinde (TBMM) görev yapan bir grup milletvekili, bir anayasa değişikliği teklifi hazırlayarak devletin şeklinin "meşruti monarşi" olarak değiştirilmesini ve egemenliğin kullanımının belirli bir hanedan ile meclis arasında paylaştırılmasını önermektedir.
1982 Anayasası'nın temel ilkeleri dikkate alındığında, bu anayasa değişikliği teklifinin hukuki durumu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
- Devletin şeklinin Cumhuriyet olduğu kuralı mutlak anayasal güvence altında olduğundan, bu yöndeki bir değişiklik teklifi anayasanın değiştirilemezlik ilkesine aykırıdır ve yasama sürecine alınamaz.Cevap
- BTBMM üye tamsayısının en az üçte iki çoğunluğunun gizli oyu ile kabul edilmesi şartıyla, devletin şeklini değiştiren bu teklif geçerlilik kazanabilir.
- CTBMM, tali kurucu iktidar sıfatıyla her türlü anayasa değişikliğini yapma yetkisine sahip olduğundan, bu teklif doğrudan halkoylamasına (referanduma) sunularak karara bağlanır.
- DBu değişiklik yalnızca kuvvetler ayrılığını ilgilendiren bir hükümet sistemi tercihi sayılacağından, anayasanın değiştirilemez hükümleri kapsamında değerlendirilemez.
- EEgemenliğin kaynağının padişaha veya hanedana ait olması kuralı 1921 Anayasası'ndan itibaren kesintisiz devam ettiğinden, bu teklif anayasal düzene esastan bir aykırılık oluşturmaz.
Cevap
Devletin şeklinin Cumhuriyet olduğu kuralı mutlak anayasal güvence altında olduğundan, bu yöndeki bir değişiklik teklifi anayasanın değiştirilemezlik ilkesine aykırıdır ve yasama sürecine alınamaz.
1982 Anayasası'nın 1. maddesinde devletin şeklinin Cumhuriyet olduğu açıkça düzenlenmiştir. 4. madde ise bu hükmün değiştirilemeyeceğini ve değiştirilmesinin teklif dahi edilemeyeceğini emreder. Bu nedenle, devlet şeklini monarşi olarak değiştirmeyi amaçlayan herhangi bir girişim, meclis başkanlığı tarafından anayasaya aykırılık gerekçesiyle reddedilir ve yasama sürecine dahil edilemez.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Cumhuriyetçilik İlkesi ve Değiştirilemez Hükümler