Examkin

Soru

Zorluk: OrtaOsmanlı'dan Erken Cumhuriyet'e Kentleşme (1950 Öncesi)

Türkiye'de 19231923-19501950 dönemini kapsayan Erken Cumhuriyet kentleşmesi; Batı'daki sanayi devrimi sonrası görülen 'kendiliğinden' süreçlerin aksine, Cumhuriyet rejiminin modernleşme ideallerini mekâna yansıtmayı amaçlayan, devlet güdümlü ve idari nitelikli bir süreçtir. Bu süreçte çıkarılan yasalar, kentlerin fiziksel gelişimini tesadüfi olmaktan çıkarıp belirli standartlara bağlamayı amaçlamıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Erken Cumhuriyet dönemi kentleşme politikalarının temel özelliklerinden biri olarak kabul edilebilir?

  1. A
    Kırsal alanda tarımsal makineleşmenin artmasıyla işsiz kalan nüfusun büyük kentlere akın etmesi sonucunda sanayi odaklı bir kentleşmenin yaşanması
  2. 15801580 sayılı Belediye Kanunu ve 22902290 sayılı Belediye Yapı ve Yollar Kanunu ile kentsel gelişimin merkezi bir planlama anlayışıyla denetlenmesiCevap
  3. C
    Konut yetersizliği nedeniyle kentlerin çevresinde 'gecekondu' adı verilen yasadışı yerleşimlerin kitlesel bir ölçekte ortaya çıkması
  4. D
    Kentleşmenin sadece fiziksel bir büyümeden ibaret olmayıp, kentlileşme bilincinin tüm sosyal tabakalara kendiliğinden yayılması
  5. E
    Yerel yönetimlerin yetkilerinin azaltılarak kent planlama süreçlerinin tamamen özel sektör yatırımlarına bırakılması

Cevap

Erken Cumhuriyet dönemi kentleşmesi, sanayileşmenin itici gücünden ziyade devletin modernleşme ideali ve idari kararlarıyla şekillenmiş; bu süreç 15801580 ve 22902290 sayılı kanunlar gibi yasal düzenlemelerle planlı bir yapıya kavuşturulmaya çalışılmıştır.
Erken Cumhuriyet dönemi kentleşmesinin en belirgin özelliği, kentsel mekanın devlet eliyle, modernleşme hedefleri doğrultusunda ve yasal bir çerçeve içerisinde (15801580 ve 22902290 sayılı kanunlar) planlanmasıdır. Bu dönemde kentler, sanayileşmenin doğal bir sonucu olarak değil, 'modern bir toplum' inşa etme projesinin merkezi olarak kurgulanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Dönemin (1923-1950) ekonomik ve sosyal koşullarını analiz edin.
Bu dönemde sanayileşmenin henüz başlangıç aşamasında olduğu ve kentleşmenin 'itici' gücünün ekonomi değil, siyasal/idari kararlar olduğu görülür.
Erken Cumhuriyet kentleşmesi, yeni rejimin modern insan ve modern şehir yaratma projesidir.
2
Dönemin temel yasal mevzuatını hatırlayın.
19301930 tarihli 15801580 sayılı Belediye Kanunu belediyelere görevler yüklemiş, 19331933 tarihli 22902290 sayılı Belediye Yapı ve Yollar Kanunu ise belediyelere imar planı hazırlama zorunluluğu getirmiştir.
Bu kanunlar, kentleşmeyi tesadüfi olmaktan çıkarıp 'planlı' bir sürece dönüştürmeyi amaçlayan temel araçlardır.
3
Seçenekleri bu bilgilerle karşılaştırın.
Tarımda makineleşme, gecekondu ve neoliberal politikalar gibi unsurların sonraki dönemlere (1950 ve 1980 sonrası) ait olduğu anlaşılır.
Dönemlerin karakteristik özelliklerini kronolojik olarak ayırmak doğru sonuca ulaştırır.

Anahtar Kavram

Erken Cumhuriyet Dönemi Planlı Kentleşme Yaklaşımı

Daha Fazla Pratik

Belediye Kanunu (15801580) ile Belediye Yapı ve Yollar Kanunu (22902290) arasındaki temel farkları; özellikle imar planı yapma zorunluluğunun hangi kanunla geldiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Osmanlı'dan Erken Cumhuriyet'e Kentleşme (1950 Öncesi)

Bu konudan daha fazla soru