Soru

Zorluk: OrtaSened-i İttifak (1808)

Sened-i İttifak'ın (1808) Türk anayasal gelişim sürecinde yer alan Tanzimat Fermanı (1839) ve Islahat Fermanı (1856) gibi belgelerden ayrılan en temel hukuki niteliği aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Padişah ile taşradaki yerel otoriteler (Ayanlar) arasında imzalanan, karşılıklı hak ve ödevler doğuran bir "misak" (sözleşme) karakteri taşımasıCevap
  2. B
    Padişahın halkın refahı ve adaletin tesisi için tek taraflı iradesiyle (unilateral) yayınladığı bir "ferman" niteliğinde olması
  3. C
    Osmanlı Devleti'nin devlet teşkilatını bütünüyle düzenleyen ve halk oylamasıyla kabul edilen ilk yazılı "anayasa" metni olması
  4. D
    Egemenlik hakkının padişahtan alınarak doğrudan doğruya millet meclisine devredildiğini ilan eden bir "cumhuriyet" belgesi olması
  5. E
    Sadece askeri nizamı ve yeniçeri ocağının ıslahatını konu edinen teknik bir "idari düzenleme" metni olması

Cevap

Sened-i İttifak'ın temel hukuki niteliği, Padişah ile Ayanlar arasında yapılan karşılıklı bir sözleşme (misak) olmasıdır.
Sened-i İttifak, 1808 yılında Padişah II. Mahmud ile taşra ileri gelenleri (Ayanlar) arasında imzalanmıştır. Bu belgenin en karakteristik özelliği, Osmanlı tarihinde padişahın mutlak yetkilerini başka bir güç odağıyla (Ayanlar) yaptığı karşılıklı bir anlaşma ile sınırlamasıdır. Bu durum onu, padişahın tek taraflı olarak yayınladığı Tanzimat ve Islahat Fermanları'ndan ayırır ve hukuki açıdan bir 'misak' (sözleşme) haline getirir.

Adım Adım Çözüm

1
Belgenin taraflarını belirle.
Padişah II. Mahmud, Sadrazam Alemdar Mustafa Paşa ve taşradaki güçlü yerel otoriteler olan Ayanlar.
Belgenin hukuki doğasını anlamak için kimler arasında yapıldığını bilmek gerekir.
2
Hazırlanış usulünü incele.
Belge, tarafların karşılıklı müzakeresi ve imzasıyla (sözleşme usulü) ortaya çıkmıştır.
Sened-i İttifak'ı sonraki fermanlardan ayıran temel fark, padişahın tek taraflı iradesi yerine iki taraflı bir uzlaşmaya dayanmasıdır.
3
Hukuki niteliği tanımla.
Belge teknik anlamda bir 'misak' (pakt/sözleşme) niteliğindedir.
Anayasa hukuku doktrininde, hükümdarın yetkilerini bir başka güçle yaptığı anlaşma yoluyla kısıtlaması 'misak' olarak adlandırılır.

Anahtar Kavram

Sened-i İttifak'ın Misak (Sözleşme) Niteliği

Daha Fazla Pratik

Sened-i İttifak'ın Batı tarihindeki hangi belgeyle (Magna Carta) benzerlik gösterdiğini ve nedenlerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla