Soru

Zorluk: Ortaİdari Kolluk ile Adli Kolluk Ayrımı

Bir ilçe emniyet müdürlüğünde görevli polis memuru (P), hırsızlık olaylarını engellemek ve genel güvenliği sağlamak amacıyla yaya devriye görevi ifa etmektedir. Devriye sırasında bir kuyumcunun camının kırılarak içeri girildiğini gören (P), derhal müdahale ederek şüpheliyi suçüstü yakalamış, şüphelinin üzerindeki çalınan altınlara ve suçta kullanılan levyeye el koymuştur.

İdare hukukunda yer alan kolluk faaliyetleri ayrımı dikkate alındığında, polis memuru (P)'nin olaydaki görev ve işlemleriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Suçun işlenmeye başlandığı andan itibaren faaliyetin hukuki niteliği değişmiş olup, şüphelinin yakalanması ve suç eşyasına el konulması işlemleri adli makamların gözetiminde yürütülen bastırıcı nitelikteki adli kolluk faaliyetidir.Cevap
  2. B
    Polis memuru emniyet teşkilatı mensubu olarak yürütme erkine bağlı olduğundan, olaydaki devriye ve suçüstü yakalama işlemlerinin tamamı organik açıdan idari kolluk faaliyeti kapsamında değerlendirilir.
  3. C
    Devriye görevi, Türk Ceza Kanunu'nda suç olarak tanımlanan eylemlerin işlenmesini engellemeye yönelik olduğundan, suç öncesi döneme ait önleyici nitelikte bir adli kolluk faaliyetidir.
  4. D
    Şüphelinin yakalanması aşamasında polis memurunun kusurlu bir eylemiyle şüpheliye veya üçüncü kişiye vereceği zararın tazmini istemiyle idari yargıda tam yargı davası açılması gerekir.
  5. E
    Suçüstü halinin gerçekleşmesiyle birlikte kolluk faaliyeti adli nitelik kazansa da, polis memuru bu aşamadaki işlemlerini hiyerarşik olarak doğrudan mülki idare amirinin emir ve talimatlarına göre yürütür.

Cevap

Suçun işlenmeye başlandığı andan itibaren faaliyetin hukuki niteliği değişmiş olup, şüphelinin yakalanması ve suç eşyasına el konulması işlemleri adli makamların gözetiminde yürütülen bastırıcı nitelikteki adli kolluk faaliyetidir.
İdare hukukunda kolluk faaliyetleri maddi ölçüte, yani faaliyetin amacına göre sınıflandırılır. Suç işlenmeden önce yürütülen ve kamu düzenini korumayı amaçlayan faaliyetler (devriye vb.) önleyici nitelikteki 'idari kolluk' faaliyetleridir. Suçun işlenmeye başlandığı andan itibaren ise amaç, failin yakalanması ve delillerin toplanması haline geldiğinden faaliyetin niteliği 'adli kolluk' olarak değişir. Adli kolluk bastırıcı niteliktedir ve bu aşamada personel idari makamların (vali/kaymakam) değil, adli makamların (Cumhuriyet savcısı) emir ve talimatlarına tabidir.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki ilk faaliyeti (devriye görevi) analiz etmek.
Devriye görevi, kamu düzeninin bozulmasını ve suç işlenmesini önlemeye yönelik olduğu için idari kolluk faaliyetidir.
İdari kolluk, suç öncesi dönemde faaliyet gösteren önleyici kolluktur.
2
Olaydaki ikinci faaliyeti (suçüstü yakalama ve el koyma) analiz etmek.
Suç işlenmeye başlandığı an itibarıyla amaç suçluları yakalamak ve adalete teslim etmek olmuştur; bu nedenle faaliyet adli kolluk niteliğine dönüşmüştür.
Adli kolluk, suç işlendikten veya işlenmeye başlandıktan sonra devreye giren bastırıcı kolluktur.
3
Faaliyet türüne göre tabi olunan hukuki rejimi ve makamı belirlemek.
Adli kolluk aşamasında görevliler adli makamların (Cumhuriyet savcısının) talimatlarına uyar ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların çözüm yeri adli yargıdır.
Adli kolluk işlemleri idare hukuku alanında değil, ceza muhakemesi hukuku alanında sonuç doğurur.

Anahtar Kavram

İdari kolluğun önleyiciliği ve adli kolluğun bastırıcılığı, faaliyetler arası geçiş ve tabi olunan hukuki rejim.
Bu soruyu puanla