Herbert Simon, karar verme sürecini 'olgu' (fact) ve 'değer' (value) önermeleri üzerinden analiz ederek klasik yönetim anlayışının rasyonalite varsayımlarını yeniden yorumlamıştır. Simon'un bu ayrımı ve 'idari insan' (administrative man) modeli çerçevesinde, kamu yönetimi hiyerarşisindeki karar alma dinamikleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Kararlar hiyerarşik bir 'araç-amaç' zinciri oluşturur; üst kademeler temel değer tercihlerini (amaçları) belirlerken, alt kademelerdeki idari insan bu amaçlara ulaşacak en etkin olgusal araçları seçmeye odaklanır.Cevap
- Bİdari insan, karar verme sürecinde 'iktisadi insan' modelinde olduğu gibi rasyonelliği hem amaçların hem de araçların mutlak optimizasyonu için kullanarak kamu yararını en üst düzeye çıkarır.
- CKarar verme süreci planlama ve örgütleme fonksiyonlarından tamamen bağımsızdır ve idari insanın tek görevi, Weber'in ideal tip bürokrasisinde olduğu gibi kuralları hiç sorgulamadan uygulamaktır.
- DKarar vermenin 'istihbarat' aşaması tamamen öznel değer önermelerinden, 'seçim' aşaması ise sadece nesnel olgu önermelerinden oluştuğu için bu iki safha arasında kurumsal bir ayrım yapılması zorunludur.
- Eİdari insan, örgüt içerisindeki çatışmaları önlemek adına olgu önermelerini göz ardı ederek sadece çalışanların motivasyonunu artıracak değer yargılarına göre karar alma eğilimindedir.
Cevap
Kararların hiyerarşik bir araç-amaç zinciri oluşturduğu ve üst kademelerin değerleri, alt kademelerin ise olgusal araçları belirlediği yönündeki ifade doğrudur.
Doğru seçenek olan ifadedeki yaklaşım Simon'un hiyerarşik karar verme mantığını tam olarak yansıtır. Simon'a göre, bir örgütte kararlar birbirine bir zincir gibi bağlıdır. En üstteki siyasal/yönetsel makamlar 'kamu yararı' gibi genel değer yargılarını ve hedefleri belirler. Bu hedefler bir alt kademe için 'başarılması gereken bir amaç' (değer) olarak iletilir. Alt kademedeki yönetici (idari insan) ise bu amaca ulaşmak için bilimsel veya teknik gerçekliklere (olgulara) dayalı araçları seçer. Böylece rasyonalite, idari düzeyde 'araçların etkinliği' üzerinden sağlanmış olur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Araç-Amaç Zinciri (Means-End Chain) ve Sınırlı Rasyonalite
Daha Fazla Pratik
Herbert Simon'un 'sınırlı rasyonalite' kavramının kamu politikası analizindeki 'Artırımcı Model' (Incrementalism) ile benzerliklerini ve farklarını incelemek bu konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:2m 0s