Modernleşme kuramcıları, toplumsal değişmeyi gelenekselden moderne doğru tek hatlı ve evrimsel bir ilerleme süreci olarak tanımlarlar. Bu süreçte Daniel Lerner, kitle iletişim araçları yoluyla gelişen 'empati' yeteneğinin ve 'hareketli kişilik' yapısının toplumsal dönüşümdeki merkezi rolünü vurgularken; W.W. Rostow, değişimin ekonomik aşamalar (geleneksel toplumdan kitle tüketimine) üzerinden gerçekleştiğini savunur. Yapısal-işlevselci perspektif ise bu süreci kurumların 'yapısal farklılaşması' (structural differentiation) ile ilişkilendirir.
Modernleşme yaklaşımının temel varsayımları ve 'içselci' (internalist) karakteri dikkate alındığında; bireysel düzeydeki psikolojik dönüşüm (empati) ile makro düzeydeki kurumsal değişim (yapısal farklılaşma) arasındaki ilişkiyi en doğru açıklayan yargı aşağıdakilerden hangisidir?
- Bireylerin farklı roller üstlenebilme ve değişimlere uyum sağlama kapasitesinin (empati) artması, ekonomik kalkış için gereken girişimci enerjiyi ve uzmanlaşmış yeni kurumların işleyişi için gerekli olan zihinsel dönüşümü sağlar.Cevap
- BYapısal farklılaşma, merkez ülkelerin çevre ülkeler üzerindeki ekonomik ve siyasi baskıları sonucunda ortaya çıkan, sistemin dışsal dinamikler tarafından zorlandığı bir bağımlılık sürecidir.
- CEmpati ve hareketli kişilik yapısı, toplumsal sınıflar arasındaki çatışmayı gizlemek ve statüko tarafından dayatılan egemen değerleri alt sınıflara benimsetmek amacıyla kullanılan ideolojik araçlardır.
- DYapısal farklılaşma süreci, geleneksel toplumdaki mekanik dayanışmayı bozarak toplumu normsuzluk (anomi) durumuna sokan ve modernleşmenin başarısızlığına yol açan bir çözülme faktörüdür.
- EBireylerin psikolojik dönüşümü, sadece maddi kültürdeki hızlı teknolojik gelişmelere ayak uyduramayan manevi kültürün yarattığı kültürel gecikmeyi ortadan kaldırmak için başvurulan bir savunma mekanizmasıdır.