Examkin

Soru

Zorluk: ZorLijphart'ın Demokrasi Modelleri (Çoğunlukçu ve Oydaşmacı)

Karşılaştırmalı siyaset literatüründe, demokratik rejimlerin kurumsal mimarisini inceleyen ve sistemleri on temel değişkene göre tasnif eden "oydaşmacı" ve "çoğunlukçu" model ayrımı büyük önem taşır. Bu tasnifte kurumsal değişkenler, "yürütme ve partiler" boyutu ile "federal ve üniter" boyut olmak üzere iki ana eksende gruplandırılarak analiz edilir.

Bu teorik çerçeveye göre, aşağıdakilerden hangisi oydaşmacı (uzlaşmacı) demokrasinin sırasıyla "yürütme ve partiler" ile "federal ve üniter" boyutlarında yer alan kurumsal özelliklerini doğru bir biçimde eşleştirmektedir?

  1. Korporatist çıkar grubu ağı ve nispi temsil seçim sistemi — Güçlü anayasa yargısı ve yazılı-değiştirilmesi zor anayasaCevap
  2. B
    Çoğulcu (pluralist) çıkar grubu sistemi ve çok partililik — Esnek nitelikli anayasa ve üniter-merkeziyetçi devlet yapısı
  3. C
    Güçlerin dengelendiği geniş tabanlı koalisyon kabineleri — Merkezi otoritenin zayıf olduğu, egemenliğin alt birimlerde kaldığı konfederatif yapı
  4. D
    Çift meclisli (bikameral) yasama yapısı ve özerk merkez bankası — Yürütme erkini elinde tutan geniş tabanlı siyasi ittifaklar
  5. E
    İki partili sistem ve yürütmenin yasama organı üzerindeki üstünlüğü — Federal adem-i merkeziyetçilik ve yargısal denetim yokluğu

Cevap

Oydaşmacı modelin özelliklerini sırasıyla doğru veren eşleşme: 'Korporatist çıkar grubu ağı ve nispi temsil seçim sistemi — Güçlü anayasa yargısı ve yazılı-değiştirilmesi zor anayasa' ifadesidir.
Oydaşmacı (uzlaşmacı) model, toplumsal farklılıkların siyasal sisteme entegrasyonunu sağlamayı hedefler. Bu hedefe ulaşmak için 'yürütme ve partiler' boyutunda korporatist çıkar grupları, nispi temsil sistemi, geniş tabanlı koalisyonlar ve çok partililik gibi gücü paylaştıran mekanizmaları kullanır. Gücün kurumsal olarak sınırlandırılmasını ifade eden 'federal ve üniter' boyutta ise federalizm/adem-i merkeziyetçilik, değiştirilmesi zor (katı) bir anayasa, güçlü bir anayasa yargısı, güçlü çift meclislilik ve bağımsız merkez bankası mekanizmalarına dayanır. Doğru cevap olan eşleştirme, önce 'yürütme-partiler' sonra 'federal-üniter' boyutun özelliklerini eksiksiz ve istenen sırayla sunmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Oydaşmacı modelin 'yürütme ve partiler' boyutundaki değişkenlerini analiz et.
Bu boyutta güçlerin dengelendiği koalisyon kabineleri, çok partili sistem, nispi temsil seçim sistemi ve korporatist (uzlaşmacı, koordine) çıkar grubu sistemi yer alır.
Soru kökü eşleştirmenin ilk bölümünde bu boyuta ait kurumsal özelliklerin bulunmasını istemektedir.
2
Oydaşmacı modelin 'federal ve üniter' boyutundaki değişkenlerini analiz et.
Bu boyutta federalizm/adem-i merkeziyetçilik, güçlü çift meclislilik (bikameralizm), katı (değiştirilmesi zor) anayasa, güçlü yargısal denetim (anayasa yargısı) ve bağımsız merkez bankası yer alır.
Soru kökü eşleştirmenin ikinci bölümünde bu boyuta ait kurumsal özelliklerin bulunmasını istemektedir.
3
Seçenekleri 'sırasıyla' kuralı ve modelin temel nitelikleri açısından değerlendir.
Doğru seçenekte ilk kısımda korporatizm ve nispi temsil (yürütme-partiler), ikinci kısımda anayasa yargısı ve katı anayasa (federal-üniter) yer almaktadır. Diğer seçenekler boyutları ters vermiş, konfederasyon gibi yanıltıcı kavramlar kullanmış veya çoğunlukçu modelin özelliklerini (çoğulcu gruplar, esnek anayasa vb.) içermiştir.
Özelliklerin hem doğru modele ait olması hem de soruda istenen boyut sırasına (önce yürütme-partiler, sonra federal-üniter) birebir uyması zorunludur.

Anahtar Kavram

Lijphart'ın Demokrasi Modelleri ve Kurumsal Boyutları
Bu soruyu puanla

Konular

Lijphart'ın Demokrasi Modelleri (Çoğunlukçu ve Oydaşmacı)

Bu konudan daha fazla soru