Soru

Zorluk: ZorKarar Verme Fonksiyonu ve Süreçleri

Herbert Simon, klasik yönetim teorisinin öngördüğü 'İktisadi İnsan' (Homo Economicus) modelinin kamu yönetimi pratiğindeki sınırlılıklarını vurgulayarak 'İdari İnsan' (Administrative Man) modelini geliştirmiştir. Simon'a göre, bir kamu yöneticisinin tüm seçenekleri rasyonel-kapsamlı bir biçimde değerlendirerek 'optimal' karara ulaşmasını engelleyen ve onu 'tatmin edici' (satisficing) kararlarla yetinmeye zorlayan 'Sınırlı Rasyonellik' (Bounded Rationality) durumunun temel kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Karar vericinin tüm alternatifleri belirleme ve bunların gelecekteki sonuçlarını tam isabetle öngörme konusundaki bilişsel ve bilgiye dayalı kısıtlarıCevap
  2. B
    Örgütsel hiyerarşide alt kademelerin üst kademelerden gelen emirleri uygulama konusundaki isteksizliği ve yetki devri süreçlerindeki aksaklıklar
  3. C
    Kamu yöneticilerinin kişisel çıkarlarını kamu yararının önüne koyması sonucu oluşan ahlaki tehlike (moral hazard) ve bürokratik yozlaşma
  4. D
    Karar verme sürecinde 'olgu' önermelerinin tamamen dışlanarak sadece 'değer' önermelerine dayalı ideolojik seçimlerin yapılması
  5. E
    Kamu kuruluşlarında stratejik planlama yapılmaması nedeniyle kaynakların verimsiz kullanılması ve eşgüdümün sağlanamaması

Cevap

Karar vericinin tüm alternatifleri belirleme ve bunların gelecekteki sonuçlarını tam isabetle öngörme konusundaki bilişsel ve bilgiye dayalı kısıtları
Doğru seçenek, Herbert Simon'un sınırlı rasyonellik kuramının özünü ifade etmektedir. Simon'a göre insanlar ne kadar zeki olurlarsa olsunlar, bir karar anında piyasadaki veya örgütteki tüm alternatifleri listeleme ve bu alternatiflerin uzak gelecekteki sonuçlarını hatasız tahmin etme gücüne sahip değildirler. Bu bilişsel kısıtlar ve bilgiye erişimdeki sınırlılıklar nedeniyle, yöneticiler 'en iyiyi' (optimal) değil, beklentilerini karşılayan 'yeterince iyi' (tatmin edici) seçeneği tercih ederler.

Adım Adım Çözüm

1
Herbert Simon'un 'İdari İnsan' modelini analiz etmek
İdari insan, optimal kararı arayan değil, eldeki verilerle 'yeterince iyi' olanı seçen kişidir.
Simon, klasik teorinin sınırsız rasyonellik varsayımının gerçekçi olmadığını savunur.
2
Sınırlı Rasyonellik (Bounded Rationality) kavramının nedenlerini belirlemek
İnsan zihninin karmaşıklığı, zamanın darlığı, bilgiye erişim maliyeti ve geleceğin belirsizliği ana nedenlerdir.
Bu kısıtlar yöneticinin tüm alternatifleri görmesini engeller.
3
Optimal karar ile Tatmin Edici karar arasındaki farkı kurmak
Optimal karar 'en iyiyi', tatmin edici karar ise 'belirli bir eşiği geçeni' ifade eder.
Sınırlı rasyonellik, yöneticinin rasyonel kapsamlı modelden saparak artırımcı veya tatmin edici modelleri kullanmasına yol açar.

Anahtar Kavram

Sınırlı Rasyonellik ve İdari İnsan

Daha Fazla Pratik

Simon'un 'İstihbarat, Tasarım, Seçim' evrelerinden oluşan karar verme sürecini inceleyerek aşamalar arasındaki farkları analiz edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla