Soru

Zorluk: OrtaSosyal ve Ekonomik Haklar: Eğitim, Aile ve Sosyal Güvenlik

1982 Anayasası’nın 6565. maddesine göre; "Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir." Bu hükümle sınırlandırılan ve bireyin devletten olumlu bir edim talep edebilmesine imkan tanıyan haklara "isteme hakları" (pozitif statülü haklar) denir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi eğitim, aile veya sosyal güvenlik kapsamında düzenlenen ve devletin mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde sunmakla yükümlü olduğu haklardan biri değildir?

  1. A
    Herkesin sosyal güvenlik hakkına sahip olması
  2. B
    İlköğretimin kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunlu ve Devlet okullarında parasız olması
  3. C
    Ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması için devletin gerekli tedbirleri alması
  4. Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığıCevap
  5. E
    Harp ve vazife malullerinin sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması

Cevap

Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı hakkı, bir sosyal ve ekonomik hak değil; negatif statülü (koruyucu) bir kişi hakkıdır.
Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı hakkı; 1982 Anayasası'nın 17. maddesinde 'Kişi Hakları ve Ödevleri' (Negatif Statü Hakları) bölümünde düzenlenmiştir. Bu haklar devletin müdahale alanının dışındaki 'koruyucu' haklardır ve Anayasa'nın 65. maddesinde belirtilen 'mali kaynakların yeterliliği' ölçütüne göre değil, mutlak bir korumaya tabidir.

Adım Adım Çözüm

1
Jellinek'in hak sınıflandırmasını hatırla.
Negatif (koruyucu), Pozitif (isteme) ve Aktif (katılma) haklar ayrımı yapılır.
Anayasa'daki hakların hangi bölümde düzenlendiğini ve devletin yükümlülüğünü anlamak için bu tasnif temeldir.
2
Sosyal ve Ekonomik Hakların niteliğini analiz et.
Bu haklar 'İsteme Hakları'dır ve kural olarak Anayasa'nın 65. maddesindeki mali kaynak sınırlamasına tabidir.
Soruda bahsedilen eğitim, aile ve sosyal güvenlik hakları bu grupta yer alır.
3
Seçeneklerdeki hakları gruplandır.
Sosyal güvenlik, parasız eğitim ve ailenin korunması pozitif statülüdür. Kişinin dokunulmazlığı ise negatif statülüdür.
Negatif statü hakları devlete 'gölge etme başka ihsan istemem' mesajı veren, müdahale yasağı getiren haklardır.

Anahtar Kavram

Hakların Statülerine Göre Ayrımı ve Mali Kaynak Sınırı

İpuçları

1
Sosyal haklar genellikle devletten bir şey yapmasını (hizmet, para, yardım) istediğimiz haklardır.
2
Kişi hakları ise devletin özel hayatımıza veya vücut bütünlüğümüze karışmamasını istediğimiz haklardır.

Daha Fazla Pratik

Konut hakkı (Sosyal) ile Konut dokunulmazlığı (Kişi) arasındaki farkı incelemek, statü ayrımını pekiştirecektir.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla