Examkin

Temel Hak ve Hürriyetler

206 soru

Soru 21Soru →

1982 Anayasası’nın 15. maddesine göre; savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlal edilmemek ve ölçülülük ilkesine uyulmak kaydıyla temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilir. Ancak bu durumlarda dahi dokunulamayacak olan "çekirdek haklar" (sert çekirdek) anayasal güvence altına alınmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir olağanüstü yönetim usulü sürecinde uygulanan ve Anayasa'nın 15. maddesindeki "çekirdek haklar" korumasını doğrudan ihlal eden bir uygulamadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir kişinin suçluluğu mahkeme kararı ile saptanıncaya kadar suçlu sayılmasına yol açacak cezai yaptırımların uygulanması

Cevap

Bir kişinin suçluluğu mahkeme kararı ile saptanıncaya kadar suçlu sayılmasına yol açacak cezai yaptırımların uygulanması (masumiyet karinesinin ihlali), olağanüstü hallerde dahi dokunulamayacak bir çekirdek hak ihlalidir.
Doğru yanıt olan seçenek, 'masumiyet karinesini' ifade etmektedir. 1982 Anayasası'nın 15. maddesinin ikinci fıkrasına göre; suçluluğu mahkeme kararı ile saptanıncaya kadar kimse suçlu sayılamaz. Bu ilke, savaş veya olağanüstü hal fark etmeksizin hiçbir koşulda durdurulamayacak olan 'sert çekirdek haklar' arasındadır.

Adım Adım Çözüm

1
1982 Anayasası'nın 15. maddesindeki olağanüstü hal rejimini analiz etmek.
Savaş, seferberlik ve OHAL durumlarında dahi devletin müdahale edemeyeceği mutlak bir hukuki alanın (sert çekirdek haklar) sınırları belirlenir.
Olağanüstü dönemlerde temel hakların durdurulması yetkisinin anayasal sınırlarını tespit etmek için.
2
Anayasa'nın 15/2. fıkrasında sayılan "sert çekirdek hakları" listelemek.
Bu haklar; yaşama hakkı (savaş hukuku istisnasıyla), maddi ve manevi varlığın bütünlüğü, din, vicdan ve düşünce açıklamaya zorlanmama, suç ve cezaların geçmişe yürümemesi ve masumiyet karinesidir.
Seçeneklerdeki uygulamaların bu mutlak koruma alanına girip girmediğini denetlemek için.
3
Seçeneklerde sunulan idari ve hukuki tedbirleri çekirdek haklarla karşılaştırmak.
Masumiyet karinesinin (suçluluğu mahkemece sabit oluncaya kadar kimsenin suçlu sayılamayacağı kuralı) ihlalinin, 15. maddeye aykırı olduğu sonucuna varılır.
Diğer hakların (basın, mülkiyet, toplantı vb.) askıya alınabilir nitelikte olduğunu, ancak masumiyet karinesinin dokunulamaz olduğunu ayırt etmek için.

Anahtar Kavram

Sert Çekirdek Haklar ve Masumiyet Karinesi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 22Soru →

1982 Anayasası’nın 17. maddesinin son fıkrasında, zorunlu durumlarda silah kullanılması sonucunda meydana gelen öldürme fiillerinin "yaşama hakkının ihlali sayılmayacağı" durumlar sınırlı (tahdidi) olarak sayılmıştır. 2017 Anayasa değişiklikleri ile anayasa metninde yapılan güncellemeler ve kaldırılan yönetim usulleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu maddede yaşama hakkının istisnası olarak doğrudan belirtilen haller arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sıkıyönetim ilan edilen bölgelerde emniyetin ve asayişin sağlanması

Cevap

Sıkıyönetim ilan edilen bölgelerde emniyetin ve asayişin sağlanması seçeneği yanlıştır; çünkü 2017 Anayasa değişikliği ile sıkıyönetim rejimi kaldırılmıştır.
Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü 2017 yılında kabul edilen ve 2018 yılında tam yürürlüğe giren anayasa değişiklikleri ile 'Sıkıyönetim' bir yönetim usulü olarak Türkiye Cumhuriyeti anayasal sisteminden tamamen kaldırılmıştır. Bu doğrultuda, 17. maddenin son fıkrasında daha önce yer alan 'sıkıyönetim' ibaresi de metinden çıkarılmıştır. Güncel anayasa metnine göre bu fıkrada sadece meşru müdafaa, kaçmanın önlenmesi, ayaklanma/isyan bastırılması ve 'olağanüstü hallerde' yetkili merci emirlerinin uygulanması halleri sayılmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 17. maddesinin 4. fıkrasındaki 'öldürme fiillerinin yaşama hakkı ihlali sayılmadığı' halleri incele.
Meşru müdafaa, kaçmanın önlenmesi, isyanın bastırılması ve OHAL emirleri bu kapsamdadır.
Yaşama hakkının anayasal sınırlarını belirlemek.
2
2017 yılında yapılan Anayasa değişikliklerinin anayasa metni üzerindeki etkisini değerlendir.
6771 sayılı Kanun ile anayasadan 'sıkıyönetim' kavramı çıkarılmıştır.
Güncel anayasa metnine uygunluğu teyit etmek.
3
Seçeneklerde yer alan ifadeleri güncel 17. madde metni ile karşılaştır.
Sıkıyönetime ilişkin ibarenin artık metinde yer almadığı görülür.
Hatalı olan istisnayı tespit etmek.

Anahtar Kavram

Yaşama Hakkının İstisnaları (Zorunlu Silah Kullanımı) ve 2017 Değişiklikleri

Daha Fazla Pratik

Anayasa'nın 15. maddesindeki çekirdek haklar ile 17. maddedeki yaşama hakkı istisnalarının OHAL dönemindeki uygulama farklarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 23Soru →

1982 Anayasası’na göre, siyasi haklar ve bu hakların kullanım şartları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sendika kurma hakkı ile grev ve lokavt hakları, 'Siyasi Haklar ve Ödevler' başlığı altında düzenlenen aktif statü hakları arasındadır.

Cevap

Sendika kurma, grev ve lokavt haklarının 'Siyasi Haklar' bölümünde değil, 'Sosyal ve Ekonomik Haklar' bölümünde yer aldığı ifadesi yanlıştır.
Doğru cevap olan seçenek yanlıştır çünkü sendika kurma hakkı (Madde 51) ile grev ve lokavt hakları (Madde 54), 1982 Anayasası'nın 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' başlığı altında düzenlenmiştir. Siyasi haklar (Aktif Statü Hakları) ise vatandaşlık, seçme-seçilme ve parti faaliyetleri gibi devlet yönetimine katılımı sağlayan hakları kapsar.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın hak ve ödevler sınıflandırmasını hatırla.
Haklar; Kişi Hakları (Bölüm II), Sosyal ve Ekonomik Haklar (Bölüm III) ve Siyasi Haklar (Bölüm IV) olarak ayrılır.
Soruda hangi hakkın hangi kategoride olduğu sorgulanmaktadır.
2
Seçeneklerdeki hakların anayasal yerini kontrol et.
Seçim kuralları (m. 67), vatandaşlık (m. 66) ve parti denetimi (m. 69) Siyasi Haklar bölümündedir; ancak sendika ve grev m. 51-54 (Sosyal Haklar) arasındadır.
Doğru sınıflandırma yapılmalıdır.

Anahtar Kavram

Hakların Jellinek Sınıflandırmasına Göre Tasnifi

Daha Fazla Pratik

Siyasi partilere üye olamayacak kamu görevlilerini (hakim, savcı, memur vb.) tekrar gözden geçiriniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 24Soru →

19821982 Anayasası'nın 13.13. maddesinde düzenlenen temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması rejimine göre, bir sınırlama işleminin anayasaya uygun kabul edilebilmesi için aşağıdakilerden hangisi kümülatif (birlikte bulunması gereken) ölçütlerden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınırlamanın milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükleri ihlal etmemesi

Cevap

Sınırlamanın milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükleri ihlal etmemesi seçeneği, Anayasa'nın 13.13. maddesindeki sınırlama rejimi için zorunlu bir ölçüt değildir.
Milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklerin ihlal edilmemesi kriteri, Anayasa'nın 15.15. maddesinde düzenlenen 'Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması' rejimine (savaş, seferberlik, OHAL durumları) özgü bir şarttır. Anayasa'nın 13.13. maddesindeki olağan dönem sınırlama rejimi için sayılan kümülatif kriterler arasında yer almaz.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 13.13. maddesindeki sınırlama kriterlerini belirle.
Kanunla sınırlama, özel sebep, hakkın özü, Anayasa'nın sözü/ruhu, demokratik toplum düzeni, laik Cumhuriyet ve ölçülülük.
Sınırlamanın anayasaya uygunluğu için bu yedi ölçütün tamamına uyulması gerekir.
2
Seçeneklerdeki ifadeleri 13.13. ve 15.15. madde ayrımı açısından karşılaştır.
Milletlerarası hukuk ölçütü Madde 1515 (durdurma) kapsamında yer almaktadır.
Sınırlama (Madde 1313) ve durdurma (Madde 1515) rejimleri farklı anayasal şartlara ve denetim ölçütlerine tabidir.

Anahtar Kavram

Temel Hak Sınırlama Rejimi (Madde 13) vs. Durdurma Rejimi (Madde 15)
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 25Soru →

Kamu idaresinin işleyişiyle ilgili şikâyetleri incelemek üzere anayasal bir kurum olarak yapılandırılan Kamu Denetçiliği Kurumu ve dilekçe hakkının özneleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu Denetçiliği Kurumu, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulur ve Kamu Başdenetçisi, TBMM Genel Kurulu tarafından gizli oyla seçilir.

Cevap

Kamu Denetçiliği Kurumu, TBMM Başkanlığına bağlıdır ve Kamu Başdenetçisi TBMM tarafından gizli oyla seçilir.
Doğru olan ifade, Kamu Denetçiliği Kurumu'nun idari yapıda TBMM Başkanlığına bağlı olduğunu ve Kamu Başdenetçisinin TBMM Genel Kurulu tarafından gizli oylama ile seçildiğini belirten seçenektir. Bu düzenleme 20102010 Anayasa değişiklikleri ve 63286328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu ile sabitlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Kurumsal bağlılığın tespiti
Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsmanlık), 20102010 Anayasa değişikliği ile TBMM Başkanlığına bağlı olarak kurulmuştur.
Anayasa'nın 7474. maddesi kurumun yasama organı ile olan hiyerarşik bağını netleştirmiştir.
2
Seçim usulünün belirlenmesi
Kamu Başdenetçisi, TBMM tarafından gizli oyla dört yıl için seçilir.
Bağımsızlığın korunması adına seçim meclis tarafından ve gizli oylama ile gerçekleştirilir.
3
Yabancıların hak kullanım şartlarının analizi
Yabancılar için dilekçe hakkı karşılıklılık şartına bağlıyken, bilgi edinme ve denetçiye başvuru daha geniştir.
Dilekçe hakkı klasik bir siyasi hak olarak daha sıkı şartlara (ikamet + karşılıklılık) tabi tutulmuştur.

Anahtar Kavram

Kamu Denetçiliği Kurumu'nun Statüsü ve Seçimi

Daha Fazla Pratik

Kamu Başdenetçisinin seçimindeki 4 turlu oylama sürecini ve gereken nitelikli çoğunlukları gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 26Soru →

1982 Anayasası’nın 17. maddesinde güvence altına alınan "Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı" hakkı ile bu hakkın sınırlandırılma rejimi dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kişinin vücut bütünlüğüne müdahale edilebilmesi için tıbbi zorunluluk hali ile kanunda yazılı bir durumun kümülatif olarak (birlikte) gerçekleşmesi anayasal bir zorunluluktur.

Cevap

Kişinin vücut bütünlüğüne müdahale edilebilmesi için tıbbi zorunluluk ile kanunda yazılı halin birlikte gerçekleşmesi gerektiği yönündeki ifade yanlıştır; bu iki durum birbirinin alternatifidir.
Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 17. maddesine göre, kişinin vücut bütünlüğüne dokunulabilmesi için ya tıbbi bir zorunluluğun bulunması ya da kanunda açıkça bu müdahaleye izin veren bir hükmün (örneğin CMK uyarınca kan örneği alınması) bulunması yeterlidir. Bu iki şartın aynı anda bir arada bulunması gerekmez.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 17. maddesinin ikinci fıkrasını incele.
Hüküm: 'Tıbbi zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında, kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz.'
Müdahalenin hangi şartlarda yasal olduğunu belirlemek için metne bakılmalıdır.
2
Lafzi yorum yöntemini uygula.
Metindeki 've' bağlacı, yasak olan alanı belirleyen bir listedir. Dolayısıyla istisnai durumlardan biri (tıbbi zorunluluk veya kanuni sebep) gerçekleştiğinde yasak kalkar.
Hukuk normlarının kümülatif mi yoksa alternatif mi olduğunu anlamak için dilbilgisel yapı önemlidir.
3
Deneyler ve vücut bütünlüğü ayrımını analiz et.
Vücut bütünlüğü için 'tıbbi zorunluluk/kanun' yeterliyken, deneyler için spesifik olarak 'rıza' şartı getirilmiştir.
Hakkın farklı görünümleri için farklı koruma seviyeleri öngörülmüştür.

Anahtar Kavram

Kişi Dokunulmazlığı ve Müdahale Rejimi

Daha Fazla Pratik

Anayasa'nın 15. maddesindeki çekirdek haklar ile 17. maddedeki dokunulmazlık alanları arasındaki ilişkiyi tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 27Soru →

Anayasal düzenimizde; savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının kısmen veya tamamen durdurulabilmesi rejiminde; milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklerin ihlal edilmemesi ve ölçülülük ilkesine uyulması şartıyla dahi dokunulamayacak mutlak bir alan tanımlanmıştır. 1982 Anayasası'nın 15. maddesinde güvence altına alınan bu hukuki rejim çerçevesinde, olağanüstü yönetim usullerinin uygulandığı bir dönemde aşağıdakilerden hangisine yönelik bir kısıtlama veya durdurma işlemi yapılması anayasal olarak imkânsızdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kişinin, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılmaması

Cevap

Kişinin, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılmaması (suç ve cezaların geçmişe yürütülememesi) hiçbir şartta dokunulamayacak çekirdek bir haktır.
1982 Anayasası'nın 15. maddesinin ikinci fıkrasına göre; savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde dahi, suç ve cezaların geçmişe yürütülememesi ilkesine (fiilin işlendiği tarihte suç olmayan bir eylemden ceza verilememesi) dokunulması mümkün değildir. Bu hak, devletin 'dokunulamaz' alanı olan sert çekirdek haklar içerisinde yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Eylem: 1982 Anayasası'nın 15. maddesinde düzenlenen 'Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması' rejimi analiz edilir.
Sonuç: Olağanüstü durumlarda hakların durdurulabilmesi için ölçülülük, milletlerarası hukuk yükümlülükleri ve çekirdek haklara dokunmama şartları tespit edilir.
Neden: Hangi hakların hiçbir şekilde kısıtlanamayacağını belirlemek için anayasal dayanağın doğru okunması gerekir.
2
Eylem: Anayasa'nın 15/2. fıkrasında yer alan 5 temel 'sert çekirdek hak' listesi hatırlanır.
Sonuç: Yaşama hakkı, maddi/manevi bütünlük (savaş hukuku istisnası hariç), din/vicdan/düşünce açıklama yasağı, masumiyet karinesi ve suç/cezaların geçmişe yürümemesi ilkeleri belirlenir.
Neden: Seçeneklerdeki hakların 'mutlak' mı yoksa 'sınırlandırılabilir' mi olduğunu ayırt etmek için bu liste referans alınır.
3
Eylem: Seçeneklerde sunulan haklar çekirdek hak listesiyle karşılaştırılır.
Sonuç: Suç ve cezaların geçmişe yürütülememesi ilkesinin listede yer aldığı, diğer hakların (özel hayat, haberleşme, mülkiyet, seyahat) ise durdurulabilir haklar olduğu saptanır.
Neden: Çekirdek haklar dışındaki tüm haklar, OHAL veya savaş dönemlerinde anayasal şartlara uyulmak kaydıyla durdurulabilir.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası Madde 15 ve Sert Çekirdek Haklar
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 28Soru →

1982 Anayasası’nın "Kişi Hakları ve Ödevleri" bölümünde düzenlenen "Mülkiyet hakkı" (m. 35) ile "Suç ve cezalara ilişkin esaslar" (m. 38) hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; müsadere usulü, delil güvenliği ve hakların sınırlandırılması rejimi bakımından aşağıdakilerden hangisi anayasal bir güvence olarak doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Suçta kullanılan belirli bir eşyanın veya suçtan elde edilen kazancın müsaderesi mümkünken, kişinin tüm mal varlığının devlete geçmesini sonuçlayan genel müsadere cezası verilemez.

Cevap

Suçta kullanılan belirli bir eşyanın veya suçtan elde edilen kazancın müsaderesi mümkünken, kişinin tüm mal varlığının devlete geçmesini sonuçlayan genel müsadere cezası verilemez.
1982 Anayasası'nın 38. maddesinin dördüncü fıkrasına göre 'Genel müsadere cezası verilemez.' Bu kural, kişinin tüm mal varlığının suç sebebiyle devlete geçmesini yasaklar. Ancak Türk Ceza Kanunu'nda yer alan ve sadece suçta kullanılan veya suçtan elde edilen belirli varlıkları hedef alan 'eşya ve kazanç müsaderesi' (özel müsadere), bu yasağın dışındadır ve anayasal olarak mümkündür.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 35. maddesi uyarınca mülkiyet hakkının kapsamını ve sınırlama kriterlerini (kamu yararı, kanunla sınırlama) analiz etmek.
Mülkiyet hakkının mutlak olmadığını ancak sadece kanunla ve kamu yararı amacıyla sınırlanabileceğini tespit etmek.
Müsadere işleminin mülkiyet hakkına müdahale niteliğini anlamak.
2
Anayasa'nın 38. maddesindeki suç ve ceza ilkelerini (kanunilik, şahsilik, müsadere yasağı) incelemek.
Genel müsadere cezasının anayasal olarak kesin bir dille yasaklandığını belirlemek.
Genel müsadere ile özel (eşya) müsadere arasındaki hukuki farkı ortaya koymak.
3
Delil güvenliğine ilişkin 38/6 fıkrasını değerlendirmek.
Hukuka aykırı elde edilen bulguların delil olamayacağı kuralının anayasada herhangi bir istisnaya bağlanmadığını görmek.
Yanlış seçeneklerdeki istisna iddialarını elemek.

Anahtar Kavram

Genel Müsadere Yasağı ve Mülkiyet Hakkının Sınırları

Daha Fazla Pratik

Müsadere yasağının tarihsel gelişimi ve 2004 Anayasa değişiklikleri ile ölüm cezasının kaldırılmasının suç ve ceza ilkelerine etkisini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 29Soru →

1982 Anayasası’nın 'Yerleşme ve Seyahat Hürriyeti' başlıklı 23. maddesinde 2010 yılında yapılan değişiklik uyarınca, vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti aşağıdakilerden hangisine dayanılarak sınırlanabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararı

Cevap

Vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti sadece suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararına bağlı olarak sınırlanabilir.
1982 Anayasası'nın 23. maddesinin son fıkrası uyarınca, vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti ancak bir suç soruşturması veya kovuşturması olması durumunda ve yetkili bir hâkimin vereceği kararla kısıtlanabilir. Bu düzenleme, kişinin mekan değiştirme hürriyetine yönelik en güçlü hukuki güvencelerden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Seyahat hürriyetinin yurt dışı sınırlandırmasını düzenleyen Anayasa maddesini belirle.
1982 Anayasası Madde 23 (Yerleşme ve Seyahat Hürriyeti).
Anayasal hakların sınırlandırılması ancak ilgili maddede belirtilen özel sebeplerle yapılabilir.
2
2010 Anayasa değişikliği ile getirilen güncel şartları incele.
Sınırlamanın ancak 'suç soruşturması veya kovuşturması' nedeniyle ve 'hâkim kararıyla' yapılabileceği sonucuna varılır.
Vatandaşın seyahat özgürlüğünü idari keyfiyetten korumak ve hukuki güvence altına almak hedeflenmiştir.

Anahtar Kavram

Seyahat Hürriyetinin Sınırlandırılması ve Hâkim Kararı Güvencesi

Daha Fazla Pratik

Yerleşme hürriyeti ile seyahat hürriyetinin sınırlama sebeplerini bir tablo üzerinde karşılaştırarak ezberleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 30Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen "Kişi Hak ve Ödevleri" kapsamında yer alan düşünce, ifade ve inanç hürriyetlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Düşünce ve kanaat hürriyeti; millî güvenlik, kamu düzeni ve genel ahlakın korunması amacıyla kanunla sınırlanabilir.

Cevap

Düşünce ve kanaat hürriyetinin millî güvenlik veya kamu düzeni gerekçesiyle sınırlanabileceğini belirten ifade yanlıştır çünkü bu hak mutlaktır.
1982 Anayasası'nın 25. maddesinde düzenlenen 'Düşünce ve Kanaat Hürriyeti' mutlak bir haktır ve anayasal metinde bu hak için herhangi bir sınırlama sebebi öngörülmemiştir. Ayrıca bu hak, Anayasa'nın 15. maddesi kapsamında 'çekirdek haklar' (dokunulamaz alan) arasında sayılmıştır. Millî güvenlik, kamu düzeni ve genel sağlık gibi sebeplerle sınırlanabilen hak, 26. maddede düzenlenen 'Düşünceyi Açıklama ve Yayma Hürriyeti'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 25. ve 26. maddeleri arasındaki ayrımı hatırla.
25. madde 'Düşünce ve Kanaat Hürriyeti'ni, 26. madde 'Düşünceyi Açıklama ve Yayma Hürriyeti'ni düzenler.
Bu iki hak arasındaki en temel fark, birinin mutlak diğerinin sınırlanabilir olmasıdır.
2
Sınırlama hükümlerini kontrol et.
25. maddede hiçbir sınırlama sebebi yer almazken, 26. maddede millî güvenlik ve kamu düzeni gibi spesifik sebepler sayılmıştır.
Düşüncenin sadece zihinde bulunması (kanaat) dokunulamaz alanıdır; ancak dış dünyaya yansıtılması (ifade) sınırlandırılabilir.
3
Çekirdek hak statüsünü değerlendir.
Anayasa'nın 15. maddesi uyarınca düşünce ve kanaat hürriyeti, savaş ve OHAL'de dahi dokunulamayan çekirdek haklar grubundadır.
Çekirdek haklar, devletin en zor şartlarda bile müdahale edemeyeceği mutlak dokunulmazlık alanını temsil eder.

Anahtar Kavram

Düşünce hürriyeti mutlak ve sınırsız bir haktır; ancak bu düşüncenin açıklanması ve yayılması (ifade hürriyeti) kanunla sınırlanabilir.

Daha Fazla Pratik

İfade hürriyetinin özel sınırlama sebepleri ile genel sınırlama ilkeleri (m.13) arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 31Soru →

1982 Anayasası'nın 15. maddesine göre; savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlal edilmemek ve ölçülülük ilkesine uyulmak kaydıyla, temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilir. Ancak anılan maddenin ikinci fıkrasında, bu durumlarda dahi dokunulması yasak olan 'çekirdek haklar' (sert çekirdek haklar) sayılmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi söz konusu 'çekirdek haklar' kapsamında yer alan ve hiçbir surette durdurulamayacak olan haklardan biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Suçluluğu mahkeme kararıyla saptanıncaya kadar kimsenin suçlu sayılmaması

Cevap

Suçluluğu mahkeme kararıyla saptanıncaya kadar kimsenin suçlu sayılmaması
Suçluluğu mahkeme kararıyla saptanıncaya kadar kimsenin suçlu sayılmaması (masumiyet karinesi), 1982 Anayasası'nın 15. maddesinin ikinci fıkrasında açıkça belirtilen çekirdek haklardan biridir. Savaş veya olağanüstü hal ilanı durumunda dahi bu karine ihlal edilemez.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 15. maddesinin ikinci fıkrasındaki 'çekirdek haklar' listesini hatırla.
Çekirdek haklar: Yaşama hakkı (istisnalar hariç), maddi/manevi bütünlük, din/vicdan/düşünce açıklanmasına zorlanamama, masumiyet karinesi ve suç/cezaların geçmişe yürümemesi.
Hangi hakların mutlak koruma altında olduğunu belirlemek için yasal dayanak gereklidir.
2
Seçeneklerdeki hakları bu liste ile karşılaştır.
Masumiyet karinesinin listede olduğu, diğer hakların ise (örneğin mülkiyet veya düşünceyi yayma) listede olmadığı görülür.
Yanlış seçenekleri eleyerek mutlak hakka ulaşmak hedeflenir.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası Madde 15/2 uyarınca hiçbir durumda dokunulamayacak çekirdek haklar.

Daha Fazla Pratik

Çekirdek hakların tam listesini ezberlemek ve 'düşünceyi açıklama' ile 'açıklamaya zorlanmama' arasındaki farka dikkat etmek sınavda avantaj sağlar.
Tahmini Süre:45s
Soru 32Soru →

Jellinek tarafından geliştirilen ve 1982 Anayasası’nın sistematiğinde de kabul edilen üçlü ayrımda; bireyin devlet tarafından dokunulamayacak özel alanını belirleyen ve devlete 'gölge etme başka ihsan istemem' mesajı veren haklara 'negatif statü hakları' (koruyucu haklar) denir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası’nda düzenlenen negatif statü haklarından biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sendika kurma hakkı

Cevap

Sendika kurma hakkı
Sendika kurma hakkı, 1982 Anayasası’nın 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' (Pozitif Statü/İsteme Hakları) başlıklı ikinci bölümünde (Madde 51) düzenlenmiştir. Negatif statü hakları ise bireyi devlete karşı koruyan 'Kişi Hakları'dır.

Adım Adım Çözüm

1
Hakların kategorilerini belirle
Negatif Statü (Kişi), Pozitif Statü (Sosyal/Ekonomik) ve Aktif Statü (Siyasi) hakları gruplandırıldı.
Soruda negatif statü haklarından olmayanı bulmak için 1982 Anayasası'nın sistematik ayrımını bilmek gerekir.
2
Seçenekleri Anayasa'daki yerlerine göre kontrol et
Zorla çalıştırma, dernek kurma, konut dokunulmazlığı ve ispat hakkının 'Kişi Hakları' bölümünde; sendika kurma hakkının ise 'Sosyal ve Ekonomik Haklar' bölümünde olduğu görüldü.
Sendika kurma hakkı, ekonomik bir mücadele aracı olarak sosyal haklar kapsamında değerlendirilir.

Anahtar Kavram

Jellinek'in Haklar Tasnifi (Negatif, Pozitif, Aktif Statü Hakları)

Daha Fazla Pratik

Jellinek'in tasnifinde 'Aktif Statü Hakları' (Katılma Hakları) içinde yer alan hakları (Vatandaşlık, seçme-seçilme vb.) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 33Soru →

1982 Anayasası’nın "Temel Haklar ve Ödevler" kısmında düzenlenen mülkiyet hakkı ile suç ve cezalara ilişkin anayasal ilkeler arasındaki denge ve sınırlandırma rejimleri göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu hükümlerin anayasal içeriğine aykırı bir ifadedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu düzeninin mülkiyet hakkının kötüye kullanılmasıyla bozulduğu hallerde, idare, kanuni dayanağı bulunmak şartıyla hapis dışındaki hürriyeti kısıtlayıcı idari yaptırımları resen uygulayabilir.

Cevap

Kamu düzeninin mülkiyet hakkının kötüye kullanılmasıyla bozulduğu hallerde idarenin hürriyeti kısıtlayıcı yaptırım uygulayabileceğini belirten ifade yanlıştır.
Anayasa'nın 38. maddesinin 9. fıkrası, idarenin kişi hürriyetinin kısıtlanması sonucunu doğuran hiçbir müeyyide uygulayamayacağını kesin bir dille yasaklar. Mülkiyet hakkının (m. 35) kötüye kullanılması veya kamu yararına aykırı hareket edilmesi durumunda idari para cezası veya mülkiyetin sınırlandırılması (kamulaştırma vb.) gündeme gelebilse de, bu durum idareye kişiyi hürriyetinden yoksun bırakma yetkisi vermez. Bu nedenle idarenin resen hürriyeti kısıtlayıcı yaptırım uygulayabileceğini belirten seçenek anayasal olarak yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 35. maddesindeki mülkiyet hakkı sınırlarını incele.
Mülkiyet hakkı ancak kanunla ve kamu yararı amacıyla sınırlanabilir.
Mülkiyet hakkı bir negatif statü hakkı olup sınırlandırılması sıkı şekil şartlarına tabidir.
2
Anayasa'nın 38. maddesindeki suç ve ceza güvencelerini analiz et.
Genel müsadere yasaktır ve idarenin hürriyeti kısıtlayıcı yaptırım yetkisi yoktur.
Birey hürriyeti idari tasarruflara karşı anayasal koruma altındadır.
3
İdarenin yaptırım yetkisini mülkiyet hakkının ihlali ile ilişkilendir.
Mülkiyet hakkı ihlal edilse dahi idare hürriyeti kısıtlayıcı ceza veremez.
Anayasa m. 38/9 hükmü uyarınca idare, kişi hürriyetini kısıtlayıcı hiçbir müeyyide (hapis, idari gözaltı vb.) uygulayamaz.

Anahtar Kavram

İdarenin Kişi Hürriyetini Kısıtlama Yasağı (Anayasa m. 38/9)

Daha Fazla Pratik

İdarenin kişi hürriyetini kısıtlama yasağının tek istisnası olan 'Silahlı Kuvvetlerin iç düzeni' hükmünü inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 34Soru →

19821982 Anayasası’nın “Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler” başlığı altında düzenlenen çalışma hayatı, sendika ve toplu iş sözleşmesi hakları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Greve katılmayanların işyerinde çalışmaları, grev yapanlarca hiçbir şekilde engellenemez.

Cevap

Greve katılmayanların işyerinde çalışmaları, grev yapanlarca hiçbir şekilde engellenemez.
Greve katılmayanların işyerinde çalışmasının engellenemeyeceğine dair kural, 19821982 Anayasası'nın 5454. maddesinin 33. fıkrasında açıkça düzenlenmiş ve güncelliğini koruyan bir anayasal güvencedir. Bu hüküm, grev hakkı ile çalışma hürriyeti arasındaki dengeyi sağlamayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 5454. maddesi incelenmelidir.
Grev ve lokavt hakkının sınırları ve uygulanma biçimi tespit edilir.
Anayasal düzenlemenin güncel içeriğini doğrulamak için.
2
20102010 Anayasa değişikliklerinin çalışma hayatına etkileri değerlendirilmelidir.
Maddi sorumluluk ve çoklu üyelik yasağı gibi hükümlerin kaldırıldığı görülür.
Hard zorluk seviyesindeki sorularda genellikle güncel değişiklikler ve kaldırılan hükümler test edilir.
3
Seçenekler arasında güncel anayasa metnine uygun olan ifade belirlenmelidir.
Grev yapmayanların çalışma hakkının korunması hükmünün anayasada halen mevcut olduğu teyit edilir.
Doğru sonuca ulaşmak için anayasa metnindeki kesin ifadeler seçilmelidir.

Anahtar Kavram

Sosyal ve Ekonomik Haklar kapsamında Grev ve Lokavt Hakkı ile Sendikal Hakların Sınırları
Soru 35Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen temel hak ve hürriyetlerin Jellinek’in "statü hakları" kuramı çerçevesindeki tasnifi ile Anayasa’nın bölüm başlıkları arasındaki eşleştirme genel bir uyum gösterse de bazı hakların isimlendirilmesindeki benzerlikler veya niteliksel farklar kavramsal yanılgılara yol açabilmektedir. Özellikle devletin müdahale etmemesi gereken dokunulmaz alanlar ile devletin sosyal adaleti sağlamak için olumlu adımlar atması gereken alanların ayrımı bu noktada kritiktir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nda "Kişi Hakları ve Ödevleri" bölümünde düzenlenen ve devletin müdahaleden kaçınması gereken "negatif statü hakları" (koruyucu haklar) arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toprak mülkiyeti

Cevap

Toprak mülkiyeti, 1982 Anayasası'na göre bir sosyal ve ekonomik hak olup, Jellinek tasnifinde pozitif statü (isteme) hakkı kategorisindedir.
Toprak mülkiyeti, 1982 Anayasası'nın 44. maddesinde 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' başlığı altında düzenlenmiştir. Jellinek'in tasnifine göre bu grup, bireyin devletten olumlu bir hizmet veya edim (toprağın işletilmesi, çiftçinin desteklenmesi vb.) talep edebildiği 'pozitif statü hakları' (isteme hakları) arasında yer alır. Dolayısıyla devletin müdahaleden kaçınması gereken negatif statü haklarından biri değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Negatif statü haklarının tanımını hatırla.
Negatif statü hakları (koruyucu haklar), devletin karışmaması gereken, bireyin dokunulmaz özel alanını koruyan haklardır.
Soruda istenen 'negatif statüde olmayan' hakkı bulmak için temel tanımı belirlemek gerekir.
2
1982 Anayasası'ndaki sistematik ayrımı gözden geçir.
Anayasa'nın İkinci Bölümü 'Kişi Hakları' (genellikle negatif), Üçüncü Bölümü 'Sosyal ve Ekonomik Haklar' (genellikle pozitif) statüsündedir.
Hakların anayasal yerleri, statülerini belirlemede en önemli veridir.
3
Mülkiyet kavramına ilişkin ayrımı analiz et.
Madde 35'teki 'Mülkiyet Hakkı' bir kişi hakkıdır. Ancak Madde 44'teki 'Toprak Mülkiyeti', devletin toprak dağıtımı ve verimlilik gibi sosyal amaçlarla müdahale ettiği bir sosyal haktır.
KPSS düzeyindeki en yaygın ve zorlayıcı kavramsal tuzaklardan biri mülkiyet haklarının bu iki farklı türüdür.
4
Diğer seçenekleri (Düzeltme, Hak arama, İspat) kontrol et.
Bu hakların tamamı Anayasa'nın 'Kişi Hakları' (İkinci Bölüm) kısmında yer alır ve devlete negatif yükümlülük yükler.
Doğru cevabı teyit etmek için çeldiricilerin statülerini kesinleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

Jellinek'in Statü Hakları Tasnifi ve 1982 Anayasası Sistematiği
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 36Soru →

1982 Anayasası’nın 15. maddesine göre; savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlal edilmemek kaydıyla, durumun gerektirdiği ölçüde temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilir veya bunlar için Anayasa’da öngörülen güvencelere aykırı tedbirler alınabilir. Ancak bu durumlarda dahi, kişinin "çekirdek haklar" olarak adlandırılan bazı haklarına dokunulması kesin olarak yasaklanmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi olağanüstü dönemlerde dahi dokunulamayacak çekirdek haklar arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yerleşme ve seyahat hürriyeti

Cevap

Yerleşme ve seyahat hürriyeti, 1982 Anayasası'nın 15. maddesinde düzenlenen ve hiçbir durumda dokunulamayacak olan 'çekirdek haklar' arasında yer almaz.
Yerleşme ve seyahat hürriyeti, Anayasa'nın 23. maddesinde düzenlenen bir temel haktır ancak 15. maddede sayılan ve dokunulması yasak olan çekirdek haklar (yaşama hakkı, maddi/manevi varlığın bütünlüğü, masumiyet karinesi, suç ve cezaların geçmişe yürümemesi, din ve vicdan hürriyeti) arasında yer almaz. Bu nedenle olağanüstü dönemlerde durdurulabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 15. maddesindeki olağanüstü yönetim usullerinde hakların durdurulması rejimini incelemek
Savaş, seferberlik ve OHAL durumlarında hakların durdurulabileceği ancak bazı hakların (çekirdek haklar) mutlak koruma altında olduğu tespit edilir.
Anayasa, en zorlu koşullarda bile devletin çiğneyemeyeceği asgari bir hukuksal alan tanımlamıştır.
2
Çekirdek haklar listesini (Sert Çekirdek Haklar) hatırlamak
Yaşama hakkı (istisnasıyla), maddi/manevi bütünlük, masumiyet karinesi, suç ve cezaların geçmişe yürümemesi, din/vicdan/düşünce hürriyeti.
Soruda istenen 'yer almayan' seçeneği bulmak için bu listenin tam olarak bilinmesi gerekir.
3
Verilen seçenekleri bu liste ile karşılaştırmak
Yerleşme ve seyahat hürriyetinin bu mutlak koruma listesinde olmadığı, dolayısıyla durdurulabilir haklar kategorisinde olduğu anlaşılır.
Yerleşme ve seyahat gibi haklar kamu düzeni ve güvenliği gerekçesiyle OHAL dönemlerinde kısıtlanmaya en müsait haklardandır.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası Madde 15 ve Çekirdek Haklar Rejimi
Tahmini Süre:50s
Soru 37Soru →

Anayasa hukukunda Jellinek tarafından geliştirilen statü hakları ayrımına göre; bireyin devlet tarafından dokunulamayacak ve müdahale edilemeyecek özel alanını belirleyen haklara 'negatif statü hakları' (koruyucu haklar), bireyin devletten olumlu bir hizmet veya yardım talep edebildiği haklara ise 'pozitif statü hakları' (isteme hakları) denilmektedir.

Buna göre, 1982 Anayasası'nda düzenlenen aşağıdaki haklardan hangisi 'negatif statü hakları' kategorisinde yer almaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mülkiyet hakkı

Cevap

Mülkiyet hakkı, Jellinek'in tasnifinde bireyin devlet müdahalesinden uzak tutulduğu alanı temsil eden negatif statü hakları arasında yer alır.
Negatif statü hakları, bireyin devlet tarafından aşılamayacak özel alanını korur ve devletten sadece müdahale etmemesini talep eder. 1982 Anayasası'nda 'Kişi Hak ve Ödevleri' başlığı altında düzenlenen mülkiyet hakkı, devletin kişinin mal varlığına ancak kanunla ve kamu yararı amacıyla dokunabileceğini öngören, temel olarak bir koruma (negatif) hakkıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Negatif ve pozitif statü haklarının temel ayrımını belirle.
Negatif haklar 'durma' (müdahale etmeme), pozitif haklar ise 'hizmet' (verme/yapma) yükümlülüğü getirir.
Soruda istenen kategoriyi doğru tanımlamak için ayrımın niteliğini anlamak gerekir.
2
Verilen seçenekleri 1982 Anayasası'ndaki bölümlere ve Jellinek tasnifine göre eşleştir.
Sosyal güvenlik, konut, eğitim ve sağlık hakları 'Sosyal ve Ekonomik Haklar' (Pozitif Statü) grubundadır; mülkiyet hakkı ise 'Kişi Hak ve Ödevleri' (Negatif Statü) grubundadır.
Anayasa sistematiği ile Jellinek kuramı arasındaki paralelliği kurmak doğru cevaba ulaştırır.

Anahtar Kavram

Jellinek'in Üçlü Statü Kuramı ve Mülkiyet Hakkının Niteliği

Daha Fazla Pratik

Jellinek tasnifinde 'aktif statü hakları' (katılma hakları) olan seçme-seçilme ve siyasi parti kurma gibi hakları tekrar ediniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 38Soru →

1982 Anayasası'na göre, çalışanların ve işverenlerin üyelerinin çalışma ilişkilerinde; ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek amacıyla önceden izin almaksızın kuruluşlar oluşturabildikleri sosyal ve ekonomik hak aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sendika kurma hakkı

Cevap

Sendika kurma hakkı
Doğru yanıt olan sendika kurma hakkı, 1982 Anayasası'nın 51. maddesinde 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' başlığı altında düzenlenmiştir. Madde metni, çalışanların ve işverenlerin izin almadan sendika kurabileceklerini açıkça belirtmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda tanımlanan 'çalışan ve işverenlerin ekonomik-sosyal menfaatlerini koruma' amacını analiz edin.
Bu amaç, anayasal bir kurum olan sendikaların temel varlık sebebidir.
Anayasa m. 51, sendikaların kuruluş amacını bu şekilde tanımlamıştır.
2
Hakkın kullanım usulünü (izin alma şartı olup olmadığını) kontrol edin.
Sendika kurma hakkı 'önceden izin almaksızın' kullanılan bir haktır.
Demokratik toplumlarda örgütlenme özgürlüğünün bir gereği olarak izin sistemi yerine bildirim sistemi esas alınmıştır.

Anahtar Kavram

Sendika Kurma Hakkı ve Güvenceleri
Tahmini Süre:45s
Soru 39Soru →

19821982 Anayasası'nda yer alan temel hak ve hürriyetlerin korunması ve sınırlanması rejiminde; kural olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emriyle işlem tesis edilip sonradan hâkim onayına sunulması mümkün kılınmışken, bazı hürriyetler için bu idari istisna 20102010 yılı değişikliğiyle kaldırılarak sınırlama yetkisi münhasıran yargı organına bırakılmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi gecikmesinde sakınca bulunan hallerde dahi idari bir mercie yetki tanınmaksızın yalnızca hâkim kararıyla sınırlanabilen bir haktır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyetinin suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle sınırlanması

Cevap

Vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyetinin suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle sınırlanması, 1982 Anayasası'nın 23. maddesinde yapılan 2010 değişikliği uyarınca ancak hâkim kararıyla mümkündür.
Doğru yanıt olan seçenek, vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyetinin kısıtlanmasını ifade eder. 19821982 Anayasası'nın 2323. maddesinde 20102010 yılında yapılan değişiklikle, yurt dışına çıkış yasağı koyma yetkisi idari makamlardan alınmış ve yalnızca suç soruşturması veya kovuşturması kapsamında bir hâkim kararına bağlanmıştır. Diğer hürriyetlerde (konut, haberleşme, dernekler) gecikmesinde sakınca bulunan hallerde idari merci yazılı emir verebilirken, yurt dışı çıkış yasağında böyle bir idari ara mekanizma mevcut değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 21, 22 ve 33. maddelerindeki koruma usulünü inceleyin.
Konut dokunulmazlığı, haberleşme hürriyeti ve dernek kurma hürriyeti; kural olarak hâkim kararı, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde ise yetkili merciin yazılı emri (ve sonradan hâkim onayı) ile sınırlanabilir.
Bu haklarda 'idari merci' istisnası anayasal olarak korunmaktadır.
2
Anayasa'nın 23. maddesindeki (Yerleşme ve Seyahat Hürriyeti) güncel düzenlemeyi analiz edin.
Vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti; suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle ve ancak hâkim kararına bağlı olarak sınırlanabilir.
2010 değişikliği ile 'vatandaşlık ödevi' veya 'ekonomik durum' gibi idari gerekçeler ve idari karar usulü kaldırılmıştır.
3
İstisna hallerini karşılaştırın.
Yurt dışına çıkış yasağında 'gecikmesinde sakınca bulunan hal' olsa dahi bir idari makam (valilik, bakanlık vb.) karar veremez; karar doğrudan yargısal olmalıdır.
Anayasa metninde bu hak için idari merciye yetki veren bir 'gecikmesinde sakınca bulunan hal' fıkrası bulunmamaktadır.

Anahtar Kavram

Hâkim Kararı ve İdari Onay Mekanizması Arasındaki Fark

Daha Fazla Pratik

Anayasa'nın 21, 22 ve 33. maddelerindeki hâkim onayı sürelerini (24 ve 48 saat) ezberleyerek yurt dışı yasağı ile kıyaslayınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 40Soru →

1982 Anayasası'nın 72. maddesinde düzenlenen "Vatan Hizmeti"ne ilişkin anayasal hüküm aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vatan hizmeti, her Türkün hakkı ve ödevidir.

Cevap

Vatan hizmetinin her Türkün hem hakkı hem de ödevi olduğunu belirten ifade doğrudur.
1982 Anayasası'nın 72. maddesine göre vatan hizmeti, her Türk vatandaşı için sadece bir zorunluluk (ödev) değil, aynı zamanda yerine getirilmesi gereken onurlu bir hak olarak tanımlanmıştır. Bu yönüyle vatan hizmeti, hem hak hem de ödev olma özelliğini bir arada barındıran temel siyasi haklardan biridir.

Adım Adım Çözüm

1
1982 Anayasası'nın 72. maddesindeki 'Vatan Hizmeti' başlığı incelenir.
İlgili maddede vatan hizmetinin niteliği açıklanmaktadır.
Sorunun yasal dayanağını tespit etmek için gereklidir.
2
Vatan hizmetinin sadece bir zorunluluk mu yoksa bir hak mı olduğu ayırt edilir.
Anayasa metninde 'hakkı ve ödevi' ifadesinin birlikte kullanıldığı görülür.
Vatan hizmetinin diğer haklardan ayrılan temel niteliğini belirlemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Vatan hizmetinin hem hak hem de ödev olma niteliği

Daha Fazla Pratik

Vergi ödevinin sadece bir ödev mi yoksa hem hak hem ödev mi olduğunu Anayasa Madde 73 üzerinden inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 2 / 11Sonraki