Examkin

1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu)

21 soru

Soru 1Soru →

1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, Millî Mücadele’nin olağanüstü koşullarında kabul edilmiş ve kuvvetler birliği ilkesi çerçevesinde 'Meclis Hükümeti Sistemi'ni benimsemiştir. Bu sistemde yürütme erki, Meclis'in kendi içinden seçtiği ve denetlediği bir heyet aracılığıyla bizzat Meclis tarafından kullanılır.

Buna göre, 1921 Anayasası’nda öngörülen hükümet yapısı ve işleyişi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bakanlar Kurulu üyeleri Meclis tarafından kendi üyeleri arasından tek tek seçilir ve Meclis Başkanı aynı zamanda hükümetin de başkanıdır.

Cevap

Bakanlar Kurulu üyelerinin Meclis tarafından tek tek seçilmesi ve Meclis Başkanı'nın aynı zamanda hükümet başkanı olması
1921 Anayasası'nda 'Meclis Hükümeti Sistemi' uygulanmıştır. Bu sistemin en belirgin özelliği, yasama ve yürütmenin Meclis'te birleşmesidir. Hükümet üyeleri (İcra Vekilleri Heyeti) Meclis tarafından kendi üyeleri arasından tek tek seçilir. Ayrıca ayrı bir Başbakanlık veya Devlet Başkanlığı makamı bulunmadığı için, Meclis Başkanı (TBMM Başkanı) aynı zamanda hükümetin de başkanı sıfatını taşır.

Adım Adım Çözüm

1
1921 Anayasası'nın benimsediği temel hükümet modelini belirleme
Meclis Hükümeti Sistemi
Anayasa, savaş döneminin hızı ve etkinliği için tüm yetkileri TBMM'de toplamıştır (Kuvvetler Birliği).
2
Meclis Hükümeti sistemindeki yürütme mekanizmasını analiz etme
Meclis Başkanı = Hükümet Başkanı; Bakanlar = Meclis Heyeti
Ayrı bir devlet başkanı veya başbakan yoktur; Meclis Başkanı hükümete de başkanlık eder.
3
Bakanların seçim usulünü kontrol etme
Bireysel (tek tek) seçim
Meclis, her bir icra vekilini (bakanı) doğrudan kendi üyeleri arasından isim isim oylayarak seçer.

Anahtar Kavram

Meclis Hükümeti Sistemi

Daha Fazla Pratik

1923 yılında yapılan anayasa değişikliklerinin Meclis Hükümeti sisteminden Kabine sistemine geçişteki etkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:55s
Soru 2Soru →

1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun Türk anayasa tarihindeki yeri ve hukuki karakteri analiz edildiğinde; bu metnin 'çerçeve' ve 'yumuşak' bir anayasa olarak kabul edilmesinin temel dayanakları ile 1876 Kanun-i Esasi ile olan münasebetine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Değiştirilmesi için kanunlardan farklı, özel bir usul veya nitelikli çoğunluk aranmaması ve sadece devletin temel yapısına ilişkin özlü maddeler içererek kişi haklarına yer vermemesidir.

Cevap

Doğru ifade, anayasanın değiştirilmesi için adi kanunlardan farklı bir usul öngörmemesi ve kişi haklarına yer vermeyen özlü bir yapıda olmasıdır.
1921 Anayasası, Türk anayasa tarihinin tek 'yumuşak' ve tek 'çerçeve' anayasasıdır. Hukuki olarak 'yumuşak' olması, anayasa maddelerinin de tıpkı sıradan bir kanun gibi salt çoğunlukla ve basit bir usulle değiştirilebilmesinden kaynaklanır. 'Çerçeve' olması ise, Milli Mücadele döneminin aciliyetine binaen sadece devletin temel teşkilatını (Meclis yapısı, seçimler, yürütme) düzenleyip, temel hak ve özgürlükler gibi ayrıntılı alanlara girmemesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasanın 'yumuşak' (esnek) karakterini tanımlama
Anayasa değişikliği için kanun yapım sürecinden daha zorlu (nitelikli çoğunluk gibi) bir usulün bulunmadığı tespit edilir.
Yumuşak anayasa tanımı hukuki olarak usul farkının yokluğuna dayanır.
2
Anayasanın 'çerçeve' niteliğini analiz etme
23 maddelik kısa yapısı ve temel haklar bölümünün eksikliği görülür.
Çerçeve anayasalar sadece devletin temel organlarını ve işleyişini ana hatlarıyla düzenler.
3
1876 Kanun-i Esasi ile ilişkisini değerlendirme
1921 metninin 1876'yı açıkça kaldırmadığı ve çelişmeyen hükümlerin uygulandığı (ikili yapı) anlaşılır.
Milli Mücadele'nin olağanüstü koşulları bu ikili yapıyı zorunlu kılmıştır.

Anahtar Kavram

Esnek ve Çerçeve Anayasa Kavramları
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 3Soru →

1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun 1. maddesinde yer alan 'Hâkimiyet bilâkayduşart milletindir. İdare usulü, halkın mukadderatını bizzat ve bilfiil idare etmesi esasına müstenittir.' hükmüyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meşruiyetin kaynağını monarşiden halka devrederek, 'milli egemenlik' ilkesini ilk kez anayasal bir temel haline getirmiştir.

Cevap

1921 Anayasası'nın 1. maddesi, egemenliğin kaynağını monarşiden millete devrederek milli egemenlik ilkesini ilk kez anayasal düzeye taşımıştır.
1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu), 1. maddesiyle egemenliğin kaynağını semavi veya monarşik bir otoriteden alıp doğrudan millete devretmiştir. Türk anayasa tarihinde 'milli egemenlik' ilkesinin ilk kez açık bir anayasal hüküm haline gelmesi, devletin yapısını ve meşruiyetini kökten değiştirmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
1921 Anayasası'nın 1. maddesinin içeriği ve 'milli egemenlik' vurgusu analiz edilir.
Maddede egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğu ve halkın kendi kaderini tayin etme gücü vurgulanmaktadır.
Anayasanın temel siyasi ve hukuki paradigmasını anlamak için gereklidir.
2
Söz konusu hükmün 1876 Kanun-i Esasi ile karşılaştırılması yapılır.
1876'da padişaha ait olan egemenlik yetkisinin 1921 ile ilk kez millete geçtiği tespit edilir.
Anayasa tarihindeki meşruiyet değişimini doğrulamak için gereklidir.
3
Anayasanın orijinal metni ile 1923 değişiklikleri ve 'çerçeve' niteliği arasındaki farklar değerlendirilir.
Cumhuriyet ibaresinin ve temel haklar bölümünün orijinal metinde bulunmadığı, 1876'nın tamamen ilga edilmediği hatırlanır.
Tarihsel yanılgılara dayalı çeldiricileri elemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Milli Egemenlik ve 1921 Anayasası'nın Meşruiyet Temeli
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 4Soru →

1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun kabulünden 1924 Anayasası’nın yürürlüğe girmesine kadar geçen süreçte Türkiye’de "ikili anayasallık" (düalizm) hüküm sürmüştür. Bu dönemdeki anayasal düzen ve 1921 Anayasası’nın hukuki niteliğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1921 Anayasası, 1876 Kanun-i Esasi’yi tüm maddeleriyle birlikte açıkça yürürlükten kaldırdığı için hukuk sistemindeki anayasal çatışma anında sona ermiştir.

Cevap

1921 Anayasası'nın 1876 Kanun-i Esasi'yi tüm maddeleriyle birlikte açıkça yürürlükten kaldırdığını savunan seçenek yanlıştır çünkü bu süreçte ikili bir yapı korunmuştur.
Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, 1876 Kanun-i Esasi’yi açıkça ve tamamen yürürlükten kaldıran bir hüküm içermemektedir. Bunun yerine, 1921 metnindeki hükümlerin 1876 metni ile çatışması durumunda yeni olanın (1921) uygulanacağı kabul edilmiş, bu da 'zımnen iltiga' ve 'ikili anayasallık' durumuna yol açmıştır. 1876 Anayasası ancak 1924 Anayasası ile hukuken tamamen ortadan kalkmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
1921 Anayasası'nın niteliğinin belirlenmesi
Anayasanın sadece 23 maddeden oluşan, temel haklara yer vermeyen, kısa ve 'yumuşak' bir 'çerçeve anayasa' olduğu tespit edilir.
Sorudaki kavramsal özellikleri doğrulamak için ilk adım budur.
2
İkili anayasallık (düalizm) kavramının analiz edilmesi
1921 Anayasası'nın 1876 Kanun-i Esasi'yi açıkça ve tamamen iptal etmediği, sadece çatışan hükümlerin 1921 lehine çözüldüğü anlaşılır.
Düalizm döneminin hukuki karakterini anlamak seçenekleri elemeyi sağlar.
3
Yürürlükten kaldırma usulünün kontrolü
1876 Kanun-i Esasi'nin tam olarak yürürlükten kalkması ancak 1924 Anayasası'nın kabulü ile gerçekleşmiştir.
Yanlış olan önermeyi (açıkça ve tamamen kaldırma iddiası) çürütmek için bu bilgi kritiktir.

Anahtar Kavram

İkili Anayasallık (Düalizm) ve Zımnen İltiga

Daha Fazla Pratik

1921 Anayasası'nda yapılan 1923 değişikliklerinin (Cumhuriyet'in ilanı) hükümet sistemine etkilerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 5Soru →

1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun kabul ettiği "Meclis Hükümeti Sistemi" çerçevesinde yürütme organının oluşumu ve işleyişi dikkate alındığında, bu anayasanın getirdiği düzenlemeler hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yürütme görevi, Meclis tarafından kendi üyeleri arasından seçilen vekillerden oluşan bir heyete verilmiştir ve Meclis Başkanı bu heyetin de başkanıdır.

Cevap

Yürütme görevinin Meclis tarafından seçilen vekillerden oluşan heyete verilmesi ve Meclis Başkanı'nın bu heyetin de başkanı olması.
1921 Anayasası, meclis hükümeti sistemini benimsemiştir. Bu sistemde devlet başkanlığı makamı bulunmaz; yürütme işleri Meclis'in kendi içinden tek tek seçtiği bakanlar (vekiller) tarafından yerine getirilir. Meclis'in başkanı, doğal olarak bu vekiller heyetinin de başkanı sıfatını taşır. Bu durum yürütmenin yasama karşısındaki bağımlılığını gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
1921 Anayasası'nın benimsediği temel hükümet modelini analiz etmek.
Anayasanın "kuvvetler birliği" ilkesine dayalı "Meclis Hükümeti Sistemi"ni benimsediği görülür.
Milli Mücadele dönemi şartlarında hızlı karar alabilmek için yasama ve yürütme yetkileri mecliste toplanmıştır.
2
Yürütme organının (İcra Vekilleri Heyeti) yapısını incelemek.
Yürütme işlerinin Meclis tarafından görevlendirilen vekiller eliyle yürütüldüğü saptanır.
Meclis hükümeti sisteminde hükümet, meclisin bir komisyonu gibi çalışır.
3
Meclis Başkanı'nın statüsünü değerlendirmek.
Meclis Başkanı'nın aynı zamanda İcra Vekilleri Heyeti'nin (Hükümetin) de başkanı olduğu sonucuna ulaşılır.
Sistemde ayrı bir devlet başkanlığı makamı bulunmadığı için en yüksek otorite Meclis ve onun başkanıdır.

Anahtar Kavram

Meclis Hükümeti Sistemi ve İcra Vekilleri Heyeti

Daha Fazla Pratik

1923 yılında yapılan anayasa değişikliklerinin hükümet sisteminde yarattığı dönüşümü (Cumhurbaşkanlığı ve Başvekalet) inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 6Soru →

1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu), Millî Mücadele’nin olağanüstü şartları altında kabul edilmiş, yeni Türk devletinin ilk anayasal belgesidir. Bu anayasanın içeriği ve Türk anayasa tarihindeki yeri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi 1921 Anayasası’nın özelliklerinden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Temel hak ve hürriyetlere dair kapsamlı ve ayrıntılı bir bölümün bulunması

Cevap

Temel hak ve hürriyetlere dair kapsamlı ve ayrıntılı bir bölümün bulunması
Doğru yanıt olan 'temel hak ve hürriyetlerin düzenlenmesi' ifadesi 1921 Anayasası için yanlıştır. 1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu), Türk anayasa tarihindeki tek 'çerçeve' anayasadır. Sadece devletin temel organlarını ve işleyişini belirleyen 23 maddeden oluşur. Savaşın sürdüğü olağanüstü bir dönemde hazırlandığı için temel hak ve hürriyetlere yer verilmemiş, bu alandaki boşluk 1876 Kanun-i Esasi hükümlerinin (çatışmadığı sürece) uygulanmasıyla doldurulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
1921 Anayasası'nın yapısal niteliğini belirle
Bu anayasa 23 madde ve 1 geçici maddeden oluşan kısa bir çerçeve (frame) anayasadır.
Savaş dönemi aciliyetleri nedeniyle sadece devletin teşkilatlanmasına odaklanılmıştır.
2
Anayasanın haklar rejimini incele
Metinde temel hak ve hürriyetlere ilişkin hiçbir hüküm yer almamaktadır.
Dönem itibarıyla 1876 Kanun-i Esasi'nin bu anayasaya aykırı olmayan hükümleri yürürlükte kalmıştır.
3
Hükümet sistemini kontrol et
Meclis hükümeti sistemi benimsenmiş ve egemenlik padişahtan millete devredilmiştir.
Millî egemenlik prensibi meclisin üstünlüğü üzerinden kurgulanmıştır.

Anahtar Kavram

1921 Anayasası'nın çerçeve ve yumuşak anayasa olma özelliği ile meclis hükümeti sistemi

Daha Fazla Pratik

1921 Anayasası ile 1876 Kanun-i Esasi'nin aynı anda yürürlükte olduğu 'ikili anayasalcılık' dönemini ve 1923 değişikliklerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 7Soru →

1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun benimsediği "Meclis Hükümeti Sistemi"nin işleyişi dikkate alındığında, bu sistemin parlamenter sistemden ayrılan ve yürütme organının oluşumuna ilişkin olan temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yürütme kurulunu oluşturan her bir bakanın (Vekil), Meclis tarafından kendi üyeleri arasından tek tek seçilmesi

Cevap

Yürütme kurulunu oluşturan her bir bakanın (Vekil), Meclis tarafından kendi üyeleri arasından tek tek seçilmesi
1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, kuvvetler birliği ilkesine dayalı Meclis Hükümeti Sistemi'ni benimsemiştir. Bu sistemde yürütme organı olan İcra Vekilleri Heyeti'nin üyeleri, Meclis içinden ve bizzat Meclis tarafından tek tek (münferit) oylanarak seçilir. Bu uygulama, yürütmenin yasama organına tam bağımlılığını ve parlamenter sistemdeki 'kabine' modelinden farkını temsil eden en temel yapısal özelliktir.

Adım Adım Çözüm

1
1921 Anayasası'nın hükümet sistemini belirle
1921 Anayasası "Meclis Hükümeti Sistemi"ni benimsemiştir.
Sistemin temel özelliklerini anlamak için anayasal çerçeveyi tanımlamak gerekir.
2
Meclis Hükümeti Sistemi'nde yürütmenin (İcra Vekilleri Heyeti) nasıl oluştuğunu analiz et
Vekiller (bakanlar), Meclis içinden ve bizzat Meclis tarafından tek tek seçilir.
Bu sistemde yürütme, yasamanın bir alt komisyonu gibi yapılandırılmıştır.
3
Bu yapıyı parlamenter sistem ile karşılaştır
Parlamenter sistemde bakanlar Başbakan tarafından seçilir ve toplu güvenoyuna sunulur, oysa 1921 sisteminde her bakan meclisin tek tek seçimiyle göreve gelir.
İki sistem arasındaki yapısal farkı ortaya koymak sorunun cevabına ulaştırır.

Anahtar Kavram

Meclis Hükümeti Sistemi

Daha Fazla Pratik

1923 yılında yapılan anayasa değişikliği ile Cumhuriyet'in ilanı ve kabine sistemine geçişin 1921 Anayasası üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 8Soru →

1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu), Millî Mücadele’nin olağanüstü şartları altında "Meclis Hükümeti Sistemi"ni benimsemiştir. Bu sistemde yasama ve yürütme yetkileri meclis bünyesinde toplanmış, ayrı bir devlet başkanlığı makamına yer verilmemiştir.

Bu sistemin işleyişi dikkate alındığında, 1921 Anayasası’na göre yürütme yetkisinin kullanımına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Büyük Millet Meclisi Başkanı, İcra Vekilleri Heyeti’nin de doğal başkanıdır.

Cevap

Büyük Millet Meclisi Başkanı, İcra Vekilleri Heyeti’nin de doğal başkanıdır.
1921 Anayasası'nın kabul ettiği Meclis Hükümeti Sistemi uyarınca, devlet başkanlığı makamı öngörülmemiştir. Bu boşluk, Meclis Başkanı'nın aynı zamanda İcra Vekilleri Heyeti'nin (Bakanlar Kurulu) de başkanı kabul edilmesiyle doldurulmuştur. Bu durum, yasama ve yürütmenin meclis çatısı altında birleşmesinin doğal bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Hükümet sistemini tanımlama
1921 Anayasası'nın 'Meclis Hükümeti Sistemi'ni benimsediği tespit edilir.
Bu sistemde kuvvetler birliği ilkesi gereği yasama ve yürütme mecliste toplanmıştır.
2
Yürütme ve başkanlık ilişkisini analiz etme
Ayrı bir devlet başkanlığı makamının olmadığı, meclis başkanının her iki organa da başkanlık ettiği belirlenir.
Meclisin üstünlüğü ilkesi gereği yürütme, meclisin bir kurulu (İcra Vekilleri Heyeti) olarak kurgulanmıştır.

Anahtar Kavram

Meclis Hükümeti Sistemi ve Meclis Başkanının Çift Rolü

Daha Fazla Pratik

1921 Anayasası'nda yapılan 1923 değişikliklerinin hükümet sistemini parlamenter sisteme nasıl yaklaştırdığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 9Soru →

1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, Türk anayasa hukukunda millî egemenlik ilkesini ilk kez hukuki bir statüye kavuşturmuş olsa da dönemin savaş koşulları nedeniyle bazı anayasal unsurları bünyesinde barındırmamıştır.

Buna göre, 1921 Anayasası'nın içeriği ve anayasal niteliği bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Değiştirilmesi için kanunlardan daha zor bir usul öngörmeyen, temel hak ve hürriyetler bölümüne yer vermeyen "yumuşak" ve "çerçeve" bir anayasadır.

Cevap

1921 Anayasası, değiştirilmesi için özel bir zorlaştırıcı usul öngörmeyen (yumuşak), temel hakları düzenlemeyen ve sadece temel devlet yapısını kuran (çerçeve) bir metindir.
Doğru ifade, 1921 Anayasası'nın hem 'yumuşak' hem de 'çerçeve' niteliğini vurgular. Bu anayasa, anayasa değişikliği için kanun yapımından farklı bir yöntem belirlemediği için Türk tarihindeki tek yumuşak anayasadır. Ayrıca sadece devletin temel organlarını düzenleyen kısa bir metin olması ve temel haklara yer vermemesi nedeniyle çerçeve anayasa olarak kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasanın değiştirilme usulünü incele.
Yumuşak anayasa niteliği.
1921 Anayasası'nda anayasa değişikliği için kanunlardan farklı, nitelikli bir çoğunluk aranmamıştır.
2
Anayasanın kapsamını ve madde sayısını analiz et.
Çerçeve anayasa niteliği.
Sadece 23 madde ve 1 geçici maddeden oluşması, sadece devletin temel yapısını düzenlemesi nedeniyle çerçeve karakterdedir.
3
İçerik bakımından temel hakları kontrol et.
Temel haklar kısmının yokluğu.
Savaş dönemi anayasası olduğu için bireysel haklar yerine devletin örgütlenmesine ve bağımsızlığa odaklanılmıştır.

Anahtar Kavram

1921 Anayasası'nın teknik özellikleri (Yumuşak ve Çerçeve olması)
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 10Soru →

1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu), Millî Mücadele’nin olağanüstü koşulları altında hazırlanmış kısa ve öz bir çerçeve anayasa metnidir. Devletin temel yapısını ve işleyişini belirlemeye odaklanan bu metinde, aşağıdakilerden hangisine dair herhangi bir hüküm yer almamaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Temel hak ve hürriyetler

Cevap

Temel hak ve hürriyetler
Doğru yanıt olan seçenek, 1921 Anayasası'nın en belirgin eksikliğini ifade eder. 1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu), Türk anayasa tarihinin tek 'çerçeve' anayasasıdır; yani sadece temel kurumları ve egemenliğin kaynağını düzenlemiş, temel hak ve hürriyetlere dair bir bölüme yer vermemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
1921 Anayasası'nın (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu) kapsamının ve madde yapısının incelenmesi
Anayasanın sadece 23 madde ve 1 geçici maddeden oluştuğu, kısa ve öz bir metin olduğu görülür.
Anayasanın hangi konuları düzenleyip hangilerini düzenlemediğini anlamak için kapsam analizi gereklidir.
2
Anayasa metninde kişi hakları, özgürlükler ve yargı organına dair hükümlerin aranması
Metinde temel hak ve hürriyetlere dair hiçbir maddenin bulunmadığı tespit edilir.
Milli Mücadele dönemi şartlarında acil devlet organizasyonuna odaklanıldığı için bu bölüme yer verilmemiştir.

Anahtar Kavram

Çerçeve Anayasa Özelliği ve Temel Hakların Eksikliği
Soru 11Soru →

1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun 1876 Kanun-i Esasi ile olan hukuki ilişkisi ve Milli Mücadele dönemindeki anayasal işleyiş dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu dönemin anayasal düzenine ilişkin doğru bir tespittir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1921 Anayasası'nda eski anayasayı yürürlükten kaldıran açık bir hüküm bulunmadığı için, iki anayasanın çatışmayan hükümlerinin birlikte uygulandığı ikili bir anayasal dönem yaşanmıştır.

Cevap

1921 Anayasası'nın 1876 Kanun-i Esasi'yi açıkça yürürlükten kaldırmaması nedeniyle ortaya çıkan ikili anayasal düzen tespiti doğrudur.
Doğru tespitte belirtildiği üzere, 1921 Anayasası hazırlanırken dönemin olağanüstü şartları gereği sadece acil ihtiyaç duyulan egemenlik ve hükümet yapısı konuları düzenlenmiştir. 1876 Kanun-i Esasi'yi açıkça yürürlükten kaldıran bir maddeye yer verilmediği için, yeni metinle çelişmeyen eski anayasa hükümleri (özellikle temel haklar, yargı ve memurlar gibi konularda) 1924'e kadar uygulanmaya devam etmiştir. Bu durum Türk hukuk tarihinde 'ikili anayasal dönem' olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun madde yapısını ve mülga (yürürlükten kaldırma) hükümlerini incelemek.
Anayasanın kısa (23 madde + 1 geçici madde) bir çerçeve metin olduğu ve 1876 Kanun-i Esasi'yi iptal eden bir madde içermediği görülür.
Yeni bir anayasa eskini açıkça yürürlükten kaldırmazsa, çatışmayan hükümlerin yürürlükte kalıp kalmadığının tespiti gerekir.
2
Dönemin anayasal ikiliğini (düalizm) analiz etmek.
1921 Anayasası sadece devletin temel yapısını ve egemenliği düzenlemiş; yargı, temel haklar ve idari yapı gibi konularda 1876 hükümlerine sessiz kalmıştır.
Savaş koşullarında hızlı karar alabilmek için sadece en gerekli maddeler düzenlenmiş, diğer alanlarda eski mevzuatın devamı sağlanmıştır.
3
Seçeneklerdeki diğer anayasal nitelikleri (sertlik, haklar, hükümet sistemi) test etmek.
Anayasanın yumuşak olduğu, haklar bölümünün bulunmadığı ve kuvvetler birliğinin esas alındığı doğrulanır.
Hatalı bilgileri içeren seçenekler, 1921 Anayasası'nın özgün 'çerçeve' ve 'yumuşak' karakteriyle çelişmektedir.

Anahtar Kavram

İkili Anayasal Düzen (1921-1924 Dönemi)

Daha Fazla Pratik

1923 yılında yapılan anayasa değişikliği ile devletin rejiminin 'Cumhuriyet' olarak belirlenmesinin, 1921'in temel ilkeleriyle nasıl bir bütünlük oluşturduğunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 12Soru →

1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, yeni bir devletin kuruluşunu hukuken tescil eden "asli kurucu iktidar" ürünü bir belge olmasına rağmen; hem madde sayısı bakımından "çerçeve", hem de değiştirilme usulü bakımından "yumuşak" bir nitelik taşımaktadır. Bu anayasanın kabul edildiği dönemde 1876 Kanun-i Esasi'nin de resmen yürürlükten kaldırılmamış olması "ikili anayasallık" (düalizm) tartışmalarını beraberinde getirmiştir. 1921 Anayasası'nın bu teknik özellikleri ve dönemin siyasi şartları göz önüne alındığında, bu anayasal metnin hukuki gücü ve uygulanabilirliği hakkında varılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Maddi anlamda bir anayasa olmasına rağmen, şekli anlamda kanunlardan üstün bir hukuki statüye sahip olmaması; TBMM'nin anayasa hükümlerini adi bir kanunla fiilen değiştirebilmesine imkan tanımıştır.

Cevap

1921 Anayasası'nın yumuşak karakteri nedeniyle kanunlardan üstün bir hukuki statüye sahip olmaması ve Meclis'in anayasal hükümleri normal kanun usulüyle değiştirebilmesi
1921 Anayasası, değiştirilmesi için kanunlardan farklı bir yöntem öngörmediği için 'yumuşak' bir anayasadır. Bu durum, anayasanın 'şekli' anlamda kanunlardan üstün olmadığını, dolayısıyla Meclis'in herhangi bir anayasal kuralı basit bir kanun çıkarma prosedürüyle fiilen değiştirebileceğini ifade eder. Bu durum, Meclis'in mutlak üstünlüğünü pekiştiren hukuki bir sonuçtur.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasanın yapım yöntemini analiz et.
1921 Anayasası, Millî Mücadele sırasında toplanan Birinci TBMM tarafından "asli kurucu iktidar" yetkisiyle yapılmıştır.
Bu meclisin hukuk dışı bir ortamda yeni bir hukuk düzeni kurduğunu anlamak için gereklidir.
2
Anayasanın teknik yapısını (sertlik/yumuşaklık) değerlendir.
Anayasa metninde, maddelerin değiştirilmesi için kanunlardan farklı bir usul (nitelikli çoğunluk vb.) belirlenmemiştir.
Bu durum anayasayı "yumuşak anayasa" yapar ve kanunlarla aynı hiyerarşik düzeye (şekli anlamda) yerleştirir.
3
1876 Kanun-i Esasi ile olan ilişkiyi (ikili anayasallık) incele.
1921 Anayasası, 1876 metnini açıkça iptal etmediği için iki metin çatışmadığı müddetçe birlikte uygulanmıştır.
Hukuki boşlukların nasıl doldurulduğunu ve hiyerarşiyi saptamak için önemlidir.
4
Ulaşılan verileri sentezleyerek hukuki sonucu belirle.
Yumuşak ve çerçeve bir anayasa olması, TBMM'ye anayasal düzenlemeleri sıradan bir kanun yapar gibi hızlıca değiştirme yetkisi vermiştir.
Meclis üstünlüğüne dayalı bu sistemde, anayasanın kanunlar karşısındaki hukuki üstünlüğünün (şekli anlamda) olmadığını teyit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Yumuşak Anayasa ve Normlar Hiyerarşisi

Daha Fazla Pratik

1921 ve 1924 anayasaları arasındaki 'sertlik-yumuşaklık' farkını ve normlar hiyerarşisi üzerindeki etkilerini karşılaştıran bir çalışma yapılması önerilir.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 13Soru →

1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun öngördüğü hükümet sistemi, yasama ve yürütme yetkilerinin tek bir mercide toplanmasını esas alan "Meclis Hükümeti Sistemi"dir. Bu sistemin işleyişine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi 1921 Anayasası hükümleriyle bağdaşmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Büyük Millet Meclisi Başkanı, hükümetin de tabii başkanıdır ve icra vekilleri meclis içinden tek tek seçilir.

Cevap

Büyük Millet Meclisi Başkanı'nın aynı zamanda hükümetin de başkanı olması ve bakanların meclis tarafından tek tek seçilmesi ifadesi doğrudur.
1921 Anayasası'nın (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu) benimsediği Meclis Hükümeti Sistemi'nde, yasama ve yürütme yetkileri TBMM'de toplanmıştır. Bu sistemin doğal bir sonucu olarak Meclis Başkanı aynı zamanda hükümetin de başkanıdır ve İcra Vekilleri (bakanlar) meclis içinden doğrudan ve tek tek seçilir. Bu durum, meclisin hükümet üzerindeki mutlak otoritesini ve kuvvetler birliğini yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
1921 Anayasası'nın hükümet sistemini tanımlama
Meclis Hükümeti Sistemi
Anayasanın 3. maddesi 'Türkiye Devleti, Büyük Millet Meclisi tarafından idare olunur ve hükümeti Büyük Millet Meclisi Hükümeti unvanını taşır' diyerek sistemi belirlemiştir.
2
Meclis Başkanı ve Hükümet arasındaki ilişkiyi analiz etme
Meclis Başkanı = Hükümet Başkanı
Meclis hükümeti sisteminde ayrı bir devlet başkanlığı veya başbakanlık makamı bulunmaz; yasama organının başı yürütmenin de başıdır.
3
İcra Vekilleri (Bakanlar) Heyeti'nin oluşumunu inceleme
Bakanların meclis tarafından tek tek seçilmesi
Bu sistemde kabine toplu halde değil, her bakan meclis genel kurulunda yapılan oylama ile tek tek belirlenir.

Anahtar Kavram

Meclis Hükümeti Sistemi
Tahmini Süre:50s
Soru 14Soru →

1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, Millî Mücadele’nin olağanüstü koşullarında yasama ve yürütme yetkilerini Büyük Millet Meclisi’nde toplayan "Meclis Hükümeti Sistemi"ni benimsemiştir. Bu sistemde yürütme işlevini yerine getiren "İcra Vekilleri Heyeti"nin oluşumu ve işleyişi, klasik parlamenter sistemlerden farklı esaslara dayanmaktadır. Buna göre, 1921 Anayasası’nın orijinal metnine göre hükümetin (İcra Vekilleri Heyeti) oluşumu ve hukuki statüsü hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İcra vekilleri, Meclis tarafından kendi üyeleri arasından tek tek seçilir ve Meclis Başkanı hükümetin de başkanıdır.

Cevap

İcra vekillerinin (bakanların) Meclis tarafından kendi üyeleri arasından tek tek seçilmesi ve Meclis Başkanı'nın aynı zamanda hükümetin de başkanı olması
1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu), tam bir meclis hükümeti sistemi kurmuştur. Bu sistemin en belirgin özelliği, yasama ve yürütme yetkilerinin mecliste toplanmasıdır. Hükümet üyeleri (icra vekilleri) meclis tarafından kendi içinden seçilir ve meclis başkanı aynı zamanda hükümetin de başkanı sıfatını taşır. Bu durum, meclisin yürütme üzerindeki mutlak hakimiyetini gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasanın öngördüğü hükümet sistemini belirle.
1921 Anayasası, kuvvetler birliği ilkesine dayanan "Meclis Hükümeti Sistemi"ni benimsemiştir.
Yürütme organının oluşum şartlarını anlamak için önce yönetim modelini saptamak gerekir.
2
Yürütme organının (İcra Vekilleri Heyeti) nasıl kurulduğunu analiz et.
Bakanlar (İcra Vekilleri), Meclis üyeleri arasından Meclis tarafından tek tek (münferiden) seçilir.
Meclis hükümeti sisteminde meclis, yürütmeyi kendi içinden çıkardığı bir kurul aracılığıyla doğrudan denetler.
3
Meclis Başkanı'nın yürütmedeki rolünü kontrol et.
Meclis Başkanı, İcra Vekilleri Heyeti'nin de tabii başkanıdır.
O dönemde ayrı bir devlet başkanlığı veya başbakanlık makamı bulunmadığı için bu yetkiler Meclis Başkanı'nda toplanmıştır.

Anahtar Kavram

Meclis Hükümeti Sistemi

Daha Fazla Pratik

1921 Anayasası'nın 1923 değişiklikleri ile 'Devletin dini İslam'dır' ibaresinin eklenmesi ve 'Cumhuriyet'in ilanı süreçlerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 15Soru →

1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu), Milli Mücadele döneminin olağanüstü şartlarında hazırlanmış, kısa ve öz hükümler içeren bir "çerçeve anayasa" niteliğindedir. Bu anayasanın kabul ettiği temel ilkeler ve yapısal özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi 1921 Anayasası’nın 1923 yılındaki değişikliklerden önceki asli metninde yer alan bir düzenleme değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kişi hak ve ödevlerini ayrıntılı olarak düzenleyen bir "Temel Haklar" bölümü

Cevap

1921 Anayasası'nın asli metninde kişi hak ve ödevlerini düzenleyen ayrıntılı bir "Temel Haklar" bölümü yer almamaktadır.
1921 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu), Milli Mücadele'nin acil ihtiyaçlarını karşılamak üzere hazırlanan kısa, öz ve sert olmayan bir çerçeve anayasadır. Bu metinde yargı organı, temel hak ve özgürlükler ya da devlet başkanlığı gibi ayrıntılı konulara yer verilmemiştir. Temel haklar konusu, o dönemde hala yürürlükte kabul edilen 1876 Kanun-i Esasi hükümlerine bırakılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
1921 Anayasası'nın "çerçeve anayasa" olma özelliğini değerlendir.
Anayasanın sadece 23 maddeden oluştuğu ve detaylı düzenlemelerden kaçındığı görülür.
Savaş dönemi anayasası olduğu için sadece acil yönetim ihtiyaçlarına (egemenlik ve meclis yapısı) odaklanılmıştır.
2
Metinde yer alan temel başlıkları (Siyasi İktidar ve İdari Yapı) incele.
Milli egemenlik (madde 1), meclis hükümeti sistemi (madde 9) ve vilayet özerkliği (madde 10-23) maddelerinin varlığı doğrulanır.
Bu maddeler meclisin meşruiyetini ve yerel idarenin işleyişini sağlamak için temeldir.
3
Haklar ve özgürlükler konusundaki eksikliği 1876 Kanun-i Esasi ile ilişkilendir.
1921 metninde haklar bölümünün bulunmadığı, bu konularda 1876 Anayasası'nın ilgili hükümlerinin yürürlükte kaldığı saptanır.
1921 Anayasası, 1876 Anayasası'nı açıkça feshetmediği için temel haklar konusunda eski metin kullanılmaya devam etmiştir.

Anahtar Kavram

1921 Anayasası'nın çerçeve karakteri ve haklar bölümü içermemesi

Daha Fazla Pratik

1921 Anayasası'nda yapılan 1923 değişikliklerinin (Cumhuriyetin ilanı) getirdiği yapısal farkları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 16Soru →

Egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğunu ilan ederek Türk anayasa tarihinde yeni bir dönem başlatan 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, aynı zamanda devletin idari yapısına ilişkin de özgün düzenlemeler içermektedir. Bu anayasanın hükümleri ve Türk anayasa hukukundaki yeri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi 1921 Anayasası ile getirilen düzenlemelerden biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vilayetlere ve nahiyelere, yerinden yönetim (idari adem-i merkeziyet) ilkesi uyarınca geniş bir muhtariyet (özerklik) tanımıştır.

Cevap

1921 Anayasası, vilayetlere ve nahiyelere yerinden yönetim ilkesi doğrultusunda geniş bir muhtariyet tanımıştır.
Doğru seçenek olan yerinden yönetim ilkesi, 1921 Anayasası'nın en belirgin idari özelliğidir. Metin, merkezi yönetimin yetkilerini kısıtlayarak yerel birimlere (vilayetlere) kendi yerel işlerinde karar alma yetkisi ve özerklik (muhtariyet) tanımıştır. Bu durum, Türkiye'nin anayasa tarihindeki en geniş yerinden yönetim düzenlemesidir.

Adım Adım Çözüm

1
1921 Anayasası'nın (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu) yapısal özelliklerini hatırla.
Anayasanın 'çerçeve' (kısa ve öz) ve 'yumuşak' (kolay değiştirilebilir) olduğunu, laik olmadığını ve temel haklar bölümü içermediğini tespit et.
Anayasanın genel karakterini bilmek yanlış seçenekleri elemeyi sağlar.
2
Anayasanın 'yerinden yönetim' anlayışını incele.
Anayasanın 10-23. maddeleri arasında vilayet ve nahiye idaresine geniş yer verildiğini ve vilayetlerin 'şahsiyeti maneviye' (tüzel kişilik) ve 'muhtariyet' (özerklik) sahibi olduğunun belirtildiğini onayla.
Bu özellik, 1921 Anayasası'nı diğer Türk anayasalarından ayıran en özgün unsurlardan biridir.
3
Yürütme sistemi ve egemenlik anlayışını kontrol et.
Egemenliğin millete ait olduğunu ve 'Meclis Hükümeti Sistemi'nin uygulandığını (Kabine sistemi olmadığını) doğrula.
Kuvvetler birliği sisteminin parlamenter sistemden farkını ayırt etmek sorunun çeldiricilerini aşmak için gereklidir.

Anahtar Kavram

1921 Anayasası'nda İdari Adem-i Merkeziyet ve Muhtariyet

Alternatif Yöntem

Anayasa metinlerinin 'çerçeve' olup olmadığını kontrol etmek, temel haklar gibi geniş bölümlerin varlığını doğrudan sorgulamanızı sağlar. 1921'in tek çerçeve anayasa olduğunu bilmek birçok yanlış seçeneği elemenize yardımcı olur.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 17Soru →

1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, Millî Mücadele’nin olağanüstü şartları altında hazırlanmış bir 'çerçeve' anayasadır. Bu anayasanın Türk anayasa tarihindeki hukuki statüsü ve 1876 Kanun-i Esasi ile olan ilişkisi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1921 Anayasası'nda temel hak ve hürriyetlere yer verilmediğinden, bu konuda 1876 Kanun-i Esasi’nin hükümleri uygulanmaya devam etmiştir.

Cevap

1921 Anayasası'nda temel haklara yer verilmediği için bu konularda 1876 Kanun-i Esasi hükümlerinin uygulanmaya devam etmesi
Doğru ifade, 1921 Anayasası'nda temel hak ve hürriyetlere yer verilmediği için bu konuda 1876 Kanun-i Esasi’nin çatışmayan hükümlerinin uygulanmaya devam ettiğini belirten ifadedir. Çünkü 1921 Anayasası kısa bir çerçeve metindir ve eski anayasayı bütünüyle ilga etmemiştir; bu durum Türk hukuk tarihinde 'ikili anayasallık' olarak bilinir.

Adım Adım Çözüm

1
1921 Anayasası'nın kapsamını analiz et.
Bu anayasanın kısa (23 madde) ve sadece devletin temel teşkilatına odaklanan bir 'çerçeve' anayasa olduğu görülür.
Milli Mücadele döneminin acil ihtiyaçları için hızlıca hazırlanmıştır.
2
Anayasanın haklar ve hürriyetler konusundaki tutumunu incele.
Metinde temel hak ve hürriyetlere dair hiçbir düzenleme bulunmadığı saptanır.
Odak noktası halkın temsilini ve savaşı yönetecek meclisin yetkilerini meşrulaştırmaktır.
3
1876 Kanun-i Esasi ile olan hukuki bağı değerlendir.
1921 Anayasası'nın 1876 Anayasası'nı açıkça feshetmediği, bu nedenle 1921 metniyle çelişmeyen 1876 hükümlerinin (özellikle haklar kısmının) yürürlükte kaldığı anlaşılır.
Hukuki boşluk oluşmasını önlemek amacıyla ikili anayasallık dönemi yaşanmıştır.

Anahtar Kavram

İkili Anayasallık ve Çerçeve Anayasa Karakteri

Daha Fazla Pratik

1921 Anayasası'ndaki 1923 değişikliklerini (Cumhuriyet'in ilanı ve hükümet sistemi dönüşümü) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 18Soru →

1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun öngördüğü "Meclis Hükümeti Sistemi" uyarınca yürütme erkinin oluşumu ve işleyişi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İcra vekilleri Meclis içerisinden tek tek seçilir ve Meclis Başkanı hükümetin de tabii başkanıdır.

Cevap

İcra vekillerinin Meclis içerisinden tek tek seçilmesi ve Meclis Başkanı'nın aynı zamanda hükümetin başkanı olması
1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nda benimsenen Meclis Hükümeti Sistemi'nde, yasama ve yürütme erkleri Meclis'te toplanmıştır. Bu sistemin doğal sonucu olarak bakanlar (icra vekilleri) Meclis üyeleri arasından tek tek seçilir ve Meclis Başkanı, yürütme organı olan İcra Vekilleri Heyeti'nin de başkanı olarak görev yapar.

Adım Adım Çözüm

1
1921 Anayasası'nın temel yönetim ilkesini belirle.
Kuvvetler birliği ve Meclis Hükümeti Sistemi.
Anayasa, egemenliği doğrudan halkın temsilcisi olan Meclis'e vermiştir.
2
Meclis Hükümeti Sistemi'nde yürütmenin nasıl kurulduğunu analiz et.
İcra Vekilleri Heyeti üyelerinin (bakanların) Meclis tarafından tek tek seçilmesi.
Meclis, yürütme görevini kendi içinden seçtiği vekiller aracılığıyla yerine getirir.
3
Devlet ve hükümet başkanlığı yapısını incele.
Meclis Başkanı'nın aynı zamanda yürütme kuruluna (hükümete) başkanlık etmesi.
Henüz Cumhurbaşkanlığı makamı yoktur ve meclisin üstünlüğü esastır.

Anahtar Kavram

Meclis Hükümeti Sistemi ve Kuvvetler Birliği
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 19Soru →

Türk anayasa tarihinde "Hâkimiyet bilâkayduşart milletindir." kuralı ile egemenlik anlayışında köklü bir kırılma yaratan 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, olağanüstü savaş koşullarının aciliyetini yansıtan özgün bir anayasal kurguya sahiptir. Bu kurgu, gerek devlet organlarının yapılanışı gerekse belgenin hukuki yapısı itibarıyla dönemin ruhunu yansıtır.

Bu anayasanın benimsediği hükûmet sistemi ve biçimsel anayasa özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Egemenlik anlayışındaki değişimi, yürütmenin meclis içinde vücut bulduğu Meclis Hükûmeti sistemiyle somutlaştırmış; temel hak ve hürriyetleri düzenlemeyen, nitelikli bir değiştirme usulü öngörmeyen yumuşak ve çerçeve bir anayasa niteliği taşımıştır.

Cevap

1921 Anayasası'nın Meclis Hükümeti sistemini kurduğunu, temel haklara yer vermediğini ve yumuşak/çerçeve bir anayasa yapısına sahip olduğunu belirten ifadedir.
1921 Anayasası, milli egemenlik ilkesini fiiliyata dökmek için meclisin mutlak üstünlüğüne dayalı Meclis Hükümeti sistemini kurmuştur. Savaş dönemi koşullarında acil ve hayati ihtiyaçlara cevap vermek üzere hazırlandığından, sadece devletin ana organlarının işleyişini düzenlemiş (çerçeve anayasa niteliği), kişi hak ve hürriyetlerine yer vermemiş ve metnin değiştirilmesi için özel bir zorlaştırıcı usul (nitelikli çoğunluk) öngörmemiştir (yumuşak anayasa niteliği).

Adım Adım Çözüm

1
1921 Anayasası'nın kabul edildiği olağanüstü dönemin (Milli Mücadele) anayasal tercihlere etkisini analiz etme
Hızlı karar alabilmek ve egemenliği doğrudan millete yansıtmak amacıyla kuvvetler birliği prensibinin benimsendiği görülür.
Anayasanın felsefi temelini ve kuvvetler ilişkisini anlamak için dönemin tarihsel bağlamı esastır.
2
Kuvvetler birliği ilkesinin hangi hükûmet sistemiyle uygulandığını tespit etme
Yasama ve yürütme yetkilerinin yasama organında (TBMM) toplandığı, bakanların meclis tarafından seçildiği Meclis Hükümeti sisteminin kurgulandığı anlaşılır.
Meclis Hükümeti ile Parlamenter Sistem (veya Başkanlık) arasındaki farkların soruda ayırt edilmesi gerekmektedir.
3
Anayasanın hukuki ve biçimsel niteliklerini (sertlik/yumuşaklık, çerçeve/kazuistik) değerlendirme
Metinde özel bir değiştirme usulü bulunmaması onu 'yumuşak', sadece çok temel kurumları düzenleyip detaylara ve temel haklara girmemesi onu 'çerçeve' anayasa yapar.
Seçeneklerde anayasanın hem sistem boyutunu hem de biçimsel boyutunu bir arada doğru veren ifadeyi bulmak hedeflenmiştir.

Anahtar Kavram

1921 Anayasasının (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu) temel felsefesi, benimsediği Meclis Hükümeti sistemi ve biçimsel özellikleri (çerçeve ve yumuşak anayasa olması).
Soru 20Soru →

Millî egemenlik ilkesini "Hâkimiyet bilâkayduşart milletindir" ifadesiyle en üstün ilke olarak kabul eden 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’na göre, yürütme görevini yerine getiren İcra Vekilleri Heyeti'nin kuruluşuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Heyet üyelerinin her biri, Büyük Millet Meclisi tarafından kendi üyeleri arasından gizli oyla ve tek tek seçilir.

Cevap

İcra vekillerinin her birinin meclis tarafından kendi üyeleri arasından tek tek seçilmesi doğrudur.
1921 Anayasası'nın benimsediği Meclis Hükûmeti sistemi uyarınca, yasama ve yürütme yetkileri mecliste toplanmıştır. Bu sistemde yürütme organı olan İcra Vekilleri Heyeti, Meclis'in bir nevi komisyonu gibi çalışır. Dolayısıyla hükûmet üyeleri (bakanlar), meclis tarafından kendi üyeleri arasından tek tek (münferiden) seçilir. Bu durum, meclisin yürütme üzerindeki mutlak hakimiyetini gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
1921 Anayasası'nın (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu) benimsediği hükûmet sistemini belirle.
Bu anayasa 'Kuvvetler Birliği' ve 'Meclis Hükûmeti' sistemini benimsemiştir.
Savaş dönemi şartları gereği kararların hızlı ve tek bir merkezden (Meclis) alınması amaçlanmıştır.
2
Meclis Hükûmeti sisteminde yürütme organının nasıl oluştuğunu analiz et.
Yürütme organı (İcra Vekilleri Heyeti), Meclis'in içinden seçilen ve Meclis'e tabi olan kişilerden oluşur.
Meclis üstünlüğü gereği, hükûmetin ayrı bir tüzel kişiliği veya bağımsız liderliği (başbakanlık gibi) yoktur.
3
Bakanların (vekillerin) seçilme usulünü tespit et.
Bakanlar bir liste hâlinde değil, Meclis Genel Kurulu tarafından her biri için ayrı oylama yapılarak tek tek seçilir.
Bu usul, meclisin her bir bakan üzerindeki doğrudan denetimini ve otoritesini pekiştirir.

Anahtar Kavram

Meclis Hükûmeti Sistemi ve İcra Vekillerinin Seçimi

Daha Fazla Pratik

1921 Anayasası'nda 1923 yılında yapılan değişikliklerle 'Kabine Sistemi'ne nasıl geçildiğini ve bu değişikliğin hükûmet bunalımını nasıl çözdüğünü inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Sayfa 1 / 2Sonraki