İdari İşlemler ve Sözleşmeler

102 soru

Bir kamu kurumu, personelinin lojman tahsis kriterlerini belirleyen yönetmelikte bir değişiklik yaparak; lojman başvurusunda bulunabilmek için 'son üç yıl içinde herhangi bir disiplin cezası almamış olma ve mevcut bir sendika üyeliğinden istifa etmemiş olma' şartını getirmiştir. İdari yargı mercilerince yapılan incelemede; idarenin bu düzenlemeyi yaparken yetkili olduğu, şekil ve usul kurallarına uyduğu, ancak asıl amacın hizmetin rasyonel işleyişini sağlamak değil, belirli bir sendikaya üye olan personeli korumak ve sendikal özgürlüğünü kullanan diğer personeli cezalandırmak olduğu tespit edilmiştir.

Buna göre, idarenin söz konusu düzenlemesi idari işlemin unsurlarından hangisi bakımından 'yetki saptırması' nedeniyle hukuka aykırılık teşkil etmektedir?

Maksat unsuru

Yetki unsuru

Sebep unsuru

Konu unsuru

Şekil ve usul unsuru

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Maksat unsuru

Cevap

Maksat unsuru

İdare hukukunda her idari işlemin temelinde yatan nihai hedef 'kamu yararı' olmalıdır. İdarenin yetkilerini kullanırken kamu yararından uzaklaşarak kişisel bir çıkar gözetmesi, siyasi mülahazalarla hareket etmesi veya üçüncü bir kişiye/gruba menfaat sağlama amacı gütmesi durumuna 'yetki saptırması' denir. Yetki saptırması, işlemin diğer tüm unsurları (yetki, şekil, sebep, konu) hukuka uygun olsa dahi, sadece idarenin niyetindeki bu bozukluk nedeniyle işlemin 'maksat' unsuru bakımından sakatlanmasına ve iptal edilmesine neden olur.

Adım Adım Çözüm

İdarenin işlemdeki gizli amacının tespiti

İdarenin lojman yönetmeliğini değiştirirken belirli bir sendika lehine hareket ettiği ve kamu yararı yerine belirli kişileri cezalandırmayı hedeflediği görülmektedir.

Maksat unsuru, işlemin psikolojik faktörü olup idarenin ulaşmak istediği nihai hedefi temsil eder.

Genel ve özel maksat kavramlarının değerlendirilmesi

Tüm idari işlemlerin genel maksadı 'kamu yararı'dır. Olayda kamu yararı ilkesinden sapıldığı tespit edilmiştir.

İdarenin her türlü yetkisini yalnızca kamu yararı doğrultusunda kullanması anayasal bir zorunluluktur.

Hukuki yaptırımın belirlenmesi

İdarenin kendisine tanınan yetkiyi, yasanın öngördüğü amaç dışında (kişisel veya siyasi saiklerle) kullanması 'yetki saptırması' (détournement de pouvoir) olarak adlandırılır.

Yetki saptırması, idari işlemin maksat unsuru yönünden sakatlanmasına yol açan tek hukuka aykırılık halidir.

Anahtar Kavram

İdari işlemin maksat unsuru ve yetki saptırması

Daha Fazla Pratik

İdari işlemin 'sebep' ve 'maksat' unsurları arasındaki farkları derinlemesine incelemek için sübjektif maksat ve objektif sebep teorilerine göz atabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 40s

Soru 102Soru →

İdare hukukunda idari işlemin yetki unsuru, bu yetkinin kullanımı ve devri (yetki ve imza devri) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yetki devrinde, devredilen yetkinin kullanılmasından doğan hukuki sorumluluk devredilen makama geçerken; imza devrinde sorumluluk asıl yetki sahibinde kalmaya devam eder.

Yetki devrinin geçerli olabilmesi için mevzuatta bu konuda açık bir yasal iznin bulunması şarttır; ancak imza devri, aksi yasaklanmadıkça hiyerarşik güce dayanılarak her zaman yapılabilir.

Yetki devri 'nesnel' (objektif) bir nitelik taşıdığından, yetkiyi devreden üstün görevden ayrılması veya değişmesi, devir işlemini kendiliğinden sona erdirmez.

İmza devri 'şahsi' (sübjektif) bir güven ilişkisine dayandığından, imza yetkisini devreden amirin görevden ayrılmasıyla bu yetki kural olarak kendiliğinden sona erer.

Bir kamu görevlisinin, hiyerarşik üstünün veya aynı idari teşkilat içindeki bir başka birimin yetki alanına giren bir konuda işlem tesis etmesi 'yetki gaspı' olarak adlandırılır ve bu işlem 'yok' hükmündedir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir kamu görevlisinin, hiyerarşik üstünün veya aynı idari teşkilat içindeki bir başka birimin yetki alanına giren bir konuda işlem tesis etmesi 'yetki gaspı' olarak adlandırılır ve bu işlem 'yok' hükmündedir.

Cevap

İdari teşkilat içindeki makamlar arası yetki sınırlarının aşılması durumunu 'yetki gaspı' olarak niteleyen ve buna 'yokluk' yaptırımı bağlayan ifade yanlıştır.

İdari hukuk doktrininde, bir kamu görevlisinin kendi kurumu içerisindeki bir başka makamın veya hiyerarşik üstünün yetkisini kullanması 'yetki tecavüzü' (encroachment) olarak tanımlanır. Bu durum kural olarak 'iptal edilebilirlik' yaptırımına tabidir. Oysa 'yetki gaspı', kamu görevlisi sıfatı olmayan birinin işlem yapması (kişi yönünden) veya idarenin yasama/yargı yerine işlem yapması (fonksiyon gaspı) gibi çok daha ağır halleri kapsar ve 'yokluk' yaptırımıyla sonuçlanır. Dolayısıyla, hiyerarşik üstün yetkisinin kullanılmasını 'yetki gaspı' ve 'yokluk' olarak tanımlayan ifade hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Yetki devri ve imza devrinin temel özelliklerini karşılaştır

Yetki devrinin nesnel (makama bağlı), imza devrinin ise şahsi (kişiye bağlı) olduğu saptanır.

Bu iki müessese arasındaki en önemli farklardan biri süreklilik ve şahsiliktir.

Yetki sakatlıklarının türlerini analiz et

Yetki gaspı (idare dışı/ağır durumlar) ile yetki tecavüzü (idare içi makamlar arası aşım) ayrımı yapılır.

İdari birimler arasındaki yetki çatışmalarının hukuki niteliğini belirlemek gerekir.

Seçeneklerdeki ifadelerin hukuki doğruluğunu denetle

Son seçenekteki tanımın yetki tecavüzünü kapsadığı halde yanlışlıkla yetki gaspı olarak adlandırıldığı görülür.

Yetki tecavüzü kural olarak iptal edilebilirlik yaptırımına tabi olup yetki gaspı kadar ağır bir sakatlık değildir.

Anahtar Kavram

Yetki ve İmza Devri Arasındaki Farklar ile Yetki Tecavüzü - Yetki Gaspı Ayrımı

Alternatif Yöntem

Yetki ve imza devrini 'Makam vs. Şahıs' ve 'Kanun vs. Hiyerarşi' ikilikleri üzerinden kodlayarak yanlışı daha hızlı bulabilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

ÖncekiSayfa 6 / 6

İdari İşlemler ve Sözleşmeler

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem